Tom Mikkers heeft haast

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
De remonstrant achter ‘Mijn God trouwt ook homo’s’ verkaste naar de Evangelische Omroep en keerde als vrijzinnig predikant terug naar de kansel. In Wassenaar nota bene. Tom Mikkers: “Onrust is mijn drijfveer.”

Tekst: Willem Pekelder Beeld: Maarten Boersema

Voor het kerkgebouw staat in plexiglas het gedicht Zondagmorgen van Ida Gerhardt gegraveerd:
Het licht begint te wandelen door het huis
En raakt de dingen aan. Wij eten
ons vroege brood gedoopt in de zon.
Je hebt het witte kleed gespreid
en grassen in een glas gezet.
Dit is de dag waarop de arbeid rust.
De handpalm is geopend naar het licht.

“Ida Gerhardt heeft hiernaast gewoond”, legt ds. Tom Mikkers (50) uit. Hij is sinds augustus vrijzinnig predikant in Wassenaar, en in de kerktuin praten we wat door over hoezeer Gerhardts gedicht verbeeldt wat de voormalige Nederlandse Protestanten Bond (anno 1864) wil belichamen: geloof, kunst en filosofie als beste vrienden. Een drie-eenheid die ook tot uiting kwam in Mikkers’ intredepreek, waarin hij Jezus, de dichteres Vasalis en de Franse filosoof Ricoeur tot één geheel smeedde.

Tegenwoordig noemt de kerk in het villadorp zich enigszins cryptisch Vrijzinnigen NPB Wassenaar. Ongetwijfeld een vondst van een marketingbureau, een sector waar Mikkers als man achter de remonstrantse mediacampagne uit 2014 ‘Geloof begint bij jou’ enige ervaring mee heeft.

In het kerkgebouw hangen, als onderdeel van een wisselexpositie, portretten van koning Willem-Alexander en koningin Máxima, tot voor kort de voornaamste inwoners van dit eldorado, dat zich zo lieflijk aanvlijt tegen Hollands bos en duin.

Vrijzinnig in Wassenaar, deftiger kan bijna niet. Mikkers, keurig blauw pak, rode das: “Ik zou zeggen: men zoekt verdieping. De vrijzinnigen in Wassenaar tellen zo’n driehonderd leden, van wie velen met een expat-achtergrond. Het zijn mensen die de wereld kennen. En zo niet, dan hebben ze er een mening over. Men legt de lat hoog voor zichzelf. En daarmee ook voor de predikant.”

Wat betekent dat voor u?
“Niet dat ik jongeren ga werven. Natuurlijk mooi als de kerk voller wordt, maar dan wel als gevolg van wat we doen. De eerste stap die ik wil zetten is: wat stellen we in de plaats van spirituele jeukwoorden als verbinding zoeken en bruggen bouwen? Met dat soort begrippen eis je het morele gelijk op voor jezelf, en verstoot je onbewust mensen die genuanceerder denken. Een soort onbedoelde Inquisitie. Bovendien verdoezelen ze de harde, ingewikkelde werkelijkheid van het menselijk tekort, ook dat van jezelf. In Trouw heb ik dat tekort inderdaad omschreven als zonde.”

À la oud-aartsbisschop Rowan Williams van Canterbury: ‘Je zult niet perfect worden door perfect te willen zijn. Hoe meer je dat doet, hoe kwalijker het wordt.’
“Juist. Ik hoop in mijn preken woorden te vinden voor het feit dat we altijd in vlekken wrijven. Levinas zegt: van de ander gaat een appel uit waaraan je niet voorbij kunt gaan. Daar moeten we ook zeker voor open blijven staan, maar wel in het besef dat we steeds tekort zullen schieten. Wat je voor de één doet, doe je voor de ander niet. We zitten gevangen in een systeem van vuile handen maken.”

In uw intredepreek zei u tevens dat we af moeten van de uitdrukking ‘mijn God’. We hebben God namelijk niet in onze plunjezak. Maar als algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap stond u juist aan de wieg van de reclameslogan: ‘Mijn God trouwt ook homo’s.’
“In een campagne bedien je je van het idioom van de marketing, en dat is belletje trekken. Prima. Maar theologisch gezien valt er op die leus heel wat af te dingen, omdat je iets buiten jezelf laat samenvallen met wat je zelf bent. Met andere woorden: je eigent je iets toe, precies wat ook orthodoxe gelovigen doen. Op die manier geef je geen ruimte meer aan God om met jou aan het werk te gaan.”

Die campagne najaar 2014 heeft de daling van het remonstrantse ledental slechts tijdelijk gestelpt. In januari 2015 telde de Remonstrantse Broederschap 5050 leden, afgelopen januari nog maar 4737. Heeft de vrijzinnigheid nog wel toekomst?
“Als we waren doorgegaan met de campagne, hadden we die leden niet verloren, denk ik. Vrijzinnigen hebben zeker toekomst. Ze zijn de religieuze luis in de pels van de maatschappij. We stellen de samenleving wezenlijke vragen zoals: zijn we niet te ver doorgeschoten in het genieten en hoe sluiten we tijdens ons leven vrede met de dood?”

Kardinaal Simonis beweerde ooit dat alleen de orthodoxie toekomst heeft.
“Ach, dat is zo kerkelijk gedacht. Ik zou tegen hem willen zeggen: Eminentie, laten we samen een biertje drinken, we zijn broeders. Dat heb ik bij de EO ook geleerd: vrijzinnig of orthodox, het doet er eigenlijk helemaal niet toe. Goed, ik vond niet alle liederen van de EO geweldig, en mijn collega’s vonden mij misschien een sympathiek warhoofd die goede en foute dingen deed, maar we aten samen een broodje in de kantine, en we lachten naar elkaar. We waren broeders en zusters.”

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.