Stalker. meesterwerk van Andrej Tarkovski, blijft boeien

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Veertig jaar nadat de Russische speelfilm Stalker voor het eerst uitkwam, is hij in een gerestaureerde versie opnieuw uitgebracht. Over deze film van regisseur Andrej Tarkovski wordt vaak met verering gesproken. Eén reden voor die devotie kan zijn dat iedereen zijn eigen diepe gedachten mag hebben over wat hij te zien krijgt.

Tekst: Jurgen Tiekstra

Kennelijk bestaan er speelfilms die je pas bij de tweede kijkbeurt kunt bolwerken. Dit zijn films die hun eigen wetten hebben, hun eigen universum. Een klinkend voorbeeld hiervan is Stalker, gefilmd in 1979 door de Russische cineast Andrej Tarkovski, een man die consequent het epitheton ‘meesterfilmer’ meekrijgt als je over hem leest.
Nu veertig jaar nadat zijn Stalker uitkwam, is de speelfilm in een gerestaureerde versie opnieuw verschenen. Dat is een memorabele gebeurtenis, want dit is niet zomaar een film, maar een film waarover met ontzag en verering wordt gesproken. De Britse auteur Geoff Dyer schreef een heel boek over Stalker, een boek waarvan diens collega Willem Jan Otten nog kortgeleden met afgunst zei dat hij het zelf geschreven zou willen hebben. “Voor veel mensen die Stalker gezien hebben is het het kunstwerk waarna je weet waar kunst voor is”, zei Otten. “Als schrijver wil je daar over schrijven, wil je op papier hebben wat die film zo onwaarschijnlijk mooi maakt.”

Uiterst traag
Maar ga je die vereerde film zelf kijken, dan volgt een hard gelag. Er zijn meer speelfilms die twee uur en veertig minuten duren, maar bij niet al die films duurt elke verstrijkende minuut zo lang. De camera beweegt traag. Uiterst traag. Ook is de schaar niet al te vaak in de filmstrook gezet: elk shot duurt lang. Heel lang.
Daar komt op het eerste oog bij dat Stalker een nogal pretentieuze film is. De mannelijke hoofdpersonen oreren voor zich uit. Zonder dat direct duidelijk is waarom worden gedichten gereciteerd, prevelt iemand de bijbeltekst over de Emmaüsgangers, of horen we een apocalyptische alinea uit bijbelboek Openbaringen. Regisseur Tarkovski doet ondertussen niet zijn best een inhoudelijke samenhang te suggereren. Wel verschijnt bijvoorbeeld ineens een donkere hond in beeld. Die is net komen aanlopen. Maar het is raadselachtig waarom het dier zoveel aandacht krijgt.

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.