Pasen: De liefde tussen Jezus en Maria Magdalena

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Maria Magdalena en Jezus, het is het verhaal van een grote liefde tegen een onmogelijke achtergrond. ‘Mijn leermeester’ noemt Maria haar vriend na diens opstanding. ‘Houd me niet vast’, reageert hij. Theoloog Liesbeth Jansen over Jezus en Maria Magdalena en de twee kanten van de liefde.

Tekst: Liesbeth Jansen

“Wat jammer dat er door theologen zo weinig geschreven wordt over de liefde”, verzuchtte laatst iemand met wie ik stond te praten. “Psychologische handboeken zijn er in overvloed, maar ik denk dat theologen net een ander perspectief zouden bieden.” Dát er zo weinig geschreven is, valt wel te verklaren. Allereerst waren de gezagsdragers binnen de (rooms-katholieke) kerk van oudsher mannen: zij lazen en interpreteerden de Bijbel. Het perspectief van vrouwen ontbrak dus simpelweg. Dat deze gezagsdragers celibatair leefden, van romantische liefde daarom weinig kaas gegeten hadden en er aan vrouwen hoe dan ook niet zoveel waarde gehecht werd, leidde gemakkelijk tot een vicieuze cirkel waarin de liefde er in al haar complexiteit en meeslependheid maar bekaaid afkwam. Tegelijkertijd wás de liefde misschien ook gewoon minder belangrijk: het huwelijk was vooral bedoeld om als individu een volwassen plek in de samenleving te kunnen innemen. Voor grote hartstochten, waar mensen nu eenmaal toch toe neigen, hadden religies daarom engelen ‘uitgevonden’. “Engelen om te aanbidden, partners om te verdragen”, vat filosoof Alain de Botton het kernachtig samen.
Inmiddels is er veel veranderd: kerkleiders hebben minder autoriteit en relaties zijn niet meer eens-en-voor-eeuwig, maar ‘vloeibaar’, om met de Poolse socioloog Zygmunt Bauman te spreken: banden worden aangegaan en ook weer, min of meer gemakkelijk, verbroken. Mede hierdoor zijn onze liefdesrelaties steeds meer het centrum van ons leven geworden, hangt onze identiteit in hoge mate samen met welke keuzes wij maken in de liefde, en stijgen de verwachtingen over de liefde en onze partner in het oeverloze. Ook al is de lacune van de theologie dus wel te verklaren, ‘jammer’ is het inderdaad. Want de Bijbel staat vol met prachtige liefdesverhalen, en de ontmoeting van Jezus met Maria Magdalena in de graftuin zoals verteld door de evangelist Johannes is misschien wel de kers op de slagroomtaart. Maar daarvoor moet eerst het verhaal opnieuw verteld worden.

In de steek gelaten
In het ‘wat eraan vooraf ging’ van dit verhaal tekent zich een grote liefde af tegen een onmogelijke achtergrond. Maria, een jonge vrouw, was door allerlei oorzaken volledig van zichzelf vervreemd geraakt. Maar Jezus zag haar, zag haar als degene die zij werkelijk was, en door hem vond zij langzaam zichzelf terug. Sindsdien vergezelde zij hem waar hij ook maar ging, terwijl de omstandigheden voor Jezus steeds verontrustender en rauwer werden. En nu is het onvoorstelbare dan toch gebeurd. Hij die zij zo liefhad, is bespot, bespuugd en in elkaar geslagen, om vervolgens als een misdadiger ter dood te worden gebracht. Het is uiteraard een bekend verhaal, maar de machteloosheid van degene die achterblijft terwijl ze weet dat degene die zij liefheeft nu, op dit moment, vernederd wordt en geschopt, blijft actueel en messcherp. En er is niets dat zij kan doen, helemaal niets, om het tij te keren. En dan is hij dood, en lijkt alles afgelopen.

Maar het verhaal is nog niet afgelopen. En ook als het af is, gaat het steeds maar door: het begint opnieuw en opent nieuwe perspectieven, voegt nieuwe lagen van betekenis toe. Gelukkig maar. “Op de eerste dag van de sabbatsweek komt Maria Magdalena vroeg, als het nog donker is…” Het is nog donker. Dat zegt niet alleen iets over Maria’s slapeloosheid en haar verlangen om zo snel mogelijk naar het graf te gaan, maar ook iets over haar gemoedstoestand: “het is nog donker” – haar verdriet is heel scherp en overweldigend, nergens is nog een lichtpuntje te bespeuren. Als ze bij het graf aankomt, ziet ze tot haar verbijstering dat de steen die het graf afdekte, verdwenen is. Iets is, letterlijk, omgewenteld: de situatie is anders dan verwacht, anders dan het hoort.

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.