Ontmoeting is het kernwoord

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Geloof is niet alleen zichtbaar op zondag, maar ook op maandag, dinsdag enzovoort. Onder de titel 'Geloof elke dag' doen journalist Kees Posthumus en fotograaf Stijn Rademaker iedere maand verslag van een opmerkelijke activiteit van een plaatselijke geloofsgemeenschap. Aflevering 5: de gespreksgroep ‘Gelukkig ouder worden’ in Elst buigt zich over het thema vaders en dochters.

Tekst: Kees Posthumus Beeld: Stijn Rademaker

Vandaag geen heupoperaties, geen eenzaamheid, geen voltooid leven. In een vriendelijke, lichte kamer van het ‘klooster’ De Ruimte, naast de monumentale Grote of Sint Maartenskerk in Elst (Gld.), komen vijftien oudere mensen samen. Zij doen mee aan de gespreksgroep ‘Gelukkig ouder worden’, onder leiding van dominee Jeroen Jeroense. Het is op de valreep: een paar dagen hierna zullen alle activiteiten worden afgelast wegens het coronavirus. Jeroense: “Hier in ons Centrum voor christelijke spiritualiteit organiseer ik allerlei activiteiten, onder de noemer ‘zingevingsontmoetingen’. Het gaat om vragen als: wie ben ik, waar kom ik vandaan, waar ga ik naartoe? Daar komen jongeren en mensen van middelbare leeftijd naartoe, maar weinig echt oude mensen. Eerlijk gezegd, en met schroom, zij vielen buiten mijn gezichtsveld.”

Deze groep komt voor het derde seizoen acht keer per jaar bij elkaar, van september tot april, op een middag. Er is een vaste kern, anderen komen en gaan. Dat is geen probleem. Een zaaltje, een onderwerp, een groep mensen en koffie; zo moeilijk hoeft het allemaal niet te zijn.

Aan de zachtlila gesausde muur hangt een woordwolk van kernwoorden uit deze gemeente met als grootste woord: ontmoeten. De tafels staan in een vierkant, iedereen kan elkaar zien. Twee vrijwilligers zorgen voor koffie, thee en koekjes. Een van de twee is Coby Sipman (71), die net als de helft van de bezoekers geen lid is van de Protestantse Gemeente Elst.

Dat hoeft ook helemaal niet. Coby: “Ik hoor niet bij deze gemeente, ik ben buitenkerkelijk. De kerk waarin ik opgroeide was een heel zware kerk. Ik heb wel andere, lichtere kerken bezocht, maar toen ik 32 jaar was, heb ik de kerk voorgoed vaarwel gezegd. Doordat ik er uit gestapt ben, kon ik mijn leven echt veranderen. Ik wil nooit meer terug, maar ik voel me wel verbonden met Jeroen en met wat we hier doen. Dat ik er zo tegenover sta, is geen probleem. Dat is het fijne van deze gemeenschap. Als je meedoet en je bent positief, dan doet het er niet toe of je er formeel bij hoort. Mij bevalt dit prima!”

De eerste mensen komen binnen en groeten elkaar. Zij vragen naar elkaars welbevinden. In de drie voorafgaande jaren is binnen deze kring zichtbaar sociale samenhang ontstaan. Mensen nemen de moeite om af te bellen als ze niet kunnen komen en delen belangrijke gebeurtenissen in hun leven. Rond oud en nieuw worden zelfgemaakte nieuwjaarskaarten uitgedeeld. Aan het einde van de kring zal Coby melden dat ze er de volgende keer niet bij is, omdat ze binnenkort een puppy krijgt, die opgevoed moet worden en niet te lang alleen kan zijn. De andere deelnemers hopen Jack, een kleine Schotse herdershond, een keertje te mogen begroeten.

Vaders en dochters
Vandaag gaat het over vaders en dochters en is Renate Diks te gast. Zij startte twintig jaar geleden een kleine uitgeverij, Mooi Mens. Er zitten intussen al 51 boeken in haar fonds. Recent verscheen Hemelse vaders, met verhalen over dochters en hun overleden vaders. Zij bedacht het idee samen met een vriendin, wier vader ook overleden was.

Na een oproep op Facebook stroomden de verhalen over overleden vaders binnen. “De eerste man in je leven blijft tenslotte je vader’, schrijft Diks in het voorwoord. Zij woont in Elst en is een vrolijke, opgeruimde vrouw en zichtbaar op haar gemak in deze groep.
Nadat er twee deelneemsters wegens ziekte zijn afgemeld, opent Jeroense de bijeenkomst met het gedicht In Memoriam Patris van Ida Gerhardt. De laatste regels luiden: ‘Geen noodweer en geen wereld kan mij raken / als hij, het laatste stuk, mij op de schouders draagt’. Het gedicht is al genoeg voor eerste reacties.

“Ik vind het heel mooi, maar mij is dat nooit gebeurd. Mijn vader had een eigen bedrijf en daar was hij druk mee. Ik heb het gemist, hij was er zelden.” Anderen koesteren warmere herinneringen aan hun vader. Met je hand in de warme zak van zijn overjas. Mee naar de kerk en naast hem zitten. Voorop de stang van de fiets zitten voor een ritje door de weilanden.

Een andere manier om het gesprek op gang te brengen zijn twee foto’s van de Iraanse fotografe en journaliste Nafise Motlaq. Op de ene foto staan een vader en dochter Fatemeh in een akker met tarwe. Op de andere foto staat dochter Tooran in een karatepak naast haar vader. Ook de foto’s roepen reacties op. “Had mijn vader maar tegen mij gezegd dat ik op karate moest gaan. Dan had ik misschien net als dit meisje meer zelfvertrouwen gekregen.” Een andere deelneemster vertelt dat ze trots was op haar vader, dat ze veel van hem hield en hij van haar. Zij herinnert zich nog dat hij haar schaatsen heeft geleerd.

Een andere vrouw: “Ik had juist een moeizame relatie met mijn beide ouders. Ik moest altijd iemand anders zijn dan ik wilde zijn. Een rokje en een mantelpakje was niets voor mij, ik ging in de verkleedkist op zoek naar een cowboypak. Ons gezin was streng gereformeerd. Ik besloot mijn eigen weg te kiezen. Later werd ik ziek en belandde ik in een rolstoel. Maar ik ben nu wel wie ik ben, en niet ontevreden.”

Stamtafel Actueel
In 2013 werd het gebouw naast de kerk, een voormalige school, voor negen ton verbouwd tot wat het nu is: een ‘klooster’. De onderbouwing daarvan legde Jeroen Jeroense in zijn pamflet uit 2009, getiteld Kerk als klooster. In De Ruimte is nu plaats voor vele kerkelijke activiteiten van de protestantse gemeente. Zalen worden ook extern verhuurd.

Het gebouw is ingericht zoals de plattegrond van een klooster. Er is een gemoedelijke huiskamer, waar je koffie en thee kunt drinken, voor of na de bijeenkomst die je er bezoekt. Aan de stamtafel die er staat wordt elke vrijdagochtend van tien tot elf een Stamtafel Actueel gehouden. Op basis van een artikel uit de krant of een televisieprogramma is er een gesprek over het nieuws van de dag. De deelnemers kunnen ook zelf een onderwerp aandragen. Geen onderwerp wordt geschuwd en er schuift regelmatig een gast van buiten aan.

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.