‘Ik begin haast te krijgen’

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
‘Verzin een list’, denkt theoloog Ineke Bakker vaak. Als dingen onmogelijk lijken, vindt zij een manier om ze gedaan te krijgen. Nu gaat ze met pensioen. Een gesprek over Nicaragua en de mislukte revolutie, de hand van God in haar leven en de inzet van de kerk voor armen en vluchtelingen.

Tekst: Elleke Bal Beeld: Rogier Chang

In het Nicaragua van de jaren tachtig ontdekte Ineke Bakker dat ze niet bang is aangelegd. Er woedde een burgeroorlog, en ze woonde samen met haar man in de stad Juigalpa. Maar Bakker doceerde theologie aan een baptistenseminarie in de hoofdstad Managua, een paar uur rijden ten westen van hun woonplaats. Ondanks de oorlog maakte ze die tocht iedere week. “Ik ging dinsdagochtend vroeg weg en kwam donderdagavond terug. Je moest voorzichtig zijn. Vooral ’s avonds en ’s nachts waren er hinderlagen, en werd er veel geschoten. Dus ik hield er een stalen discipline op na, nooit in het donker te reizen.”

In die tijd werd ook hun dochter geboren. “Dat was bijzonder. Je voelt tijdens een oorlog hoe het leven bedreigd wordt. Er was een goed ziekenhuis in de stad, waar een Spaanse gynaecoloog werkte. Voor de controles liep ik door de gangen van dat ziekenhuis, die lagen soms vol gewonde oorlogsslachtoffers. Dan is zwanger zijn bijna een politieke daad: het leven beschermen en voortdragen, te midden van die verschrikkingen. Gek genoeg herinner ik me ook dat er in die dagen veel werd gelachen. Die ervaringen hebben me geholpen om hoofd- en bijzaken in het leven te scheiden. Eenmaal terug in Nederland dacht ik regelmatig: ach, ik heb wel voor hetere vuren gestaan.”

Tijdens het interview met Ineke Bakker in haar kantoor bij de Stichting Stad en Kerk (Stek) in Den Haag komt haar tijd in Latijns-Amerika – Nicaragua, Cuba en Costa Rica – snel ter sprake. “Nicaragua was mijn eerste echte baan, dus die is vormend geweest.” Terug in Nederland werd ze teamleider Latijns-Amerika bij de protestantse ontwikkelingsorganisatie Icco, werkte ze bij de Ikon-radio, was ze twaalf jaar lang secretaris van de Raad van Kerken in Nederland en later directeur bij ontwikkelingsorganisatie Oikos. De laatste negen jaar werkte ze bij Stek, de Haagse diaconale organisatie die onder meer het kerkasiel in Den Haag initieerde en tot een goed einde bracht. Komende maand gaat ze met pensioen. Ze wordt opgevolgd door Derk Stegeman, die nu al als afdelingsmanager bij de organisatie werkt.

Bakker staat bekend als een diplomatiek, pragmatisch en communicatief persoon, en als een bruggenbouwer. “Als geen ander verwoordt ds. Ineke Bakker de stem van het geëngageerde protestantisme, altijd op de bres voor asielzoekers en andere nooddruftigen”, schreef Trouw toen ze geïnterviewd werd ten tijde van de grote fusie van protestantse kerken in 2004. “Ik ben altijd gezegend geweest met het werk dat ik heb mogen doen”, zegt Bakker. Maar een blik op haar carrière geeft ook aanleiding tot gesprek over pijnpunten. Bakker: “Ik kan het niet ontkennen, je moet de dingen zeggen zoals ze zijn. Nicaragua is een dictatuur geworden en de Nederlandse kerken krimpen.”

Bevrijdingstheologie

Ineke Bakker werd in 1953 in Amsterdam geboren. Op haar vijftiende bedacht ze dat ze theologie wilde gaan studeren. “Echt een pubergedachte. Ik zat met een vriendinnetje in de kerk, en we vonden het niks. Zó saai. We zeiden tegen elkaar: dat kunnen wij toch beter.” In de gereformeerd-synodale kerk van toen mochten vrouwen nog niet op de kansel staan. Maar de gedachte liet haar niet meer los. En toen Bakker in ’72 ging studeren, was het vrouwenstandpunt veranderd. Ze begon aan een studie theologie aan de Vrije Universiteit en maakte in ’76 en ’77 een uitstapje naar de Universiteit van Amsterdam, waar een theoloog uit Uruguay – gevlucht voor de dictatuur – bevrijdingstheologie doceerde.

Dat jaar was belangrijk voor haar. “Die Uruguayaan zei tegen ons: voordat we de bevrijdingstheologie behandelen, gaan we een semester de politieke geschiedenis, economie en sociologie van Latijns-Amerika doen. Eerst moet je de context kennen, dan pas kun je aan theologie beginnen. Dat is een manier van theologie bedrijven die ik me eigen heb gemaakt.” Theologie is geen ‘waardenvrij bolwerk’, zegt Bakker. “Ze is áltijd contextueel bepaald door de maatschappelijke positie waarin mensen zitten.” →

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.

LEES OOK: ‘Pauluskerk geeft stem aan de stemlozen’, over de Pauluskerk in Rotterdam, die opvang biedt aan “alle slachtoffers van het neoliberalisme”.