Humanisten leiden celebranten op

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Vanouds verschaffen kerken rituelen om de belangrijke momenten van het leven te markeren. Maar veel oude rituelen sluiten niet meer aan op hoe mensen van nu het leven ervaren. De Universiteit voor Humanistiek is in dit gat gesprongen. Haar celebrantenopleiding is een pioniersplek voor nieuwe rituelen.

Tekst: Jeroen Fierens

Aan de Zuid-Willemsvaart in Den Bosch staan drie burgwachtershuisjes. In een van die huisjes zit een kleine twintig mensen op elkaar gepropt voor een college door social designer Imke van Dillen over bouwrituelen. De gastvrouw schenkt koffie en thee in en de tafel staat vol met koekjes, iemand eet iets dat lijkt op gegrilde pompoen. Niet bepaald een doorsnee college, maar de celebrantenopleiding is dan ook geen doorsnee opleiding.

Rituele professionals
De opleiding aan de Universiteit voor Humanistiek ontstond vanuit de observatie dat er in de samenleving allerlei ‘nieuwe rituelen’ ontstaan buiten de bestaande tradities om, legt opleidingscoördinator Joanna Wojtkowiak uit. “Een sprekend voorbeeld van zulke rituelen is natuurlijk wat er ontstond rondom de ramp met de MH17, maar ook op kleinere schaal zien we op dit gebied van alles gebeuren, denk bijvoorbeeld aan naamgevingsceremonies bij de geboorte van een kind, of alternatieve huwelijksceremonies. Wij wilden professionals kunnen opleiden met kennis van rituele structuren en betekenissen om deze ‘nieuwe rituelen’ te begeleiden.” In 2015 richtte voormalig rector Gerti Lensvelt-Mulders een taskforce op om de mogelijkheden te verkennen voor zo’n ‘celebrantenopleiding’. De Universiteit voor Humanistiek bleek niet de eerste met dit idee: “Er waren in Europa al diverse vergelijkbare opleidingen, waarmee we in de aanloop naar de oprichting uitgebreid contact hebben gehad,” vertelt Wojtkowiak. Wat echter wel nieuw was, was dat een universiteit een dergelijke opleiding wilde aanbieden. “Aan de Universiteit voor Humanistiek zijn we vanuit academische en maatschappelijke betrokkenheid sowieso al veel bezig met de rol van zingeving in de samenleving. In de celebrantenopleiding kunnen we de wetenschappelijke kennis en expertise die we in huis hebben toepassen en vertalen naar de praktijk van ritueel ontwerp. Daarbij vinden we het belangrijk dat die kennis ook iedere lesdag wordt toegepast in de praktijk. Daarom hebben we niet alleen UvH-docenten, maar ook veel docenten uit de praktijk bij de opleiding betrokken, waaronder Ida van der Lee, bekend van Allerzielen Alom en Imke van Dillen, de bedenker van bouwrituelen.”

Een gerust hart
Het brugwachtershuisje waar het college deze dag begint, Camping Koffietent geheten, is het voortbrengsel van zo’n bouwritueel. Het gebied rondom de vaart wordt de komende jaren drastisch vernieuwd. Op de plek waar vroeger de grote binnenvaartschepen de stad in kwamen, moet een modern park komen met veel ruimte voor groen en cultuur. Dergelijke veranderingen bieden niet alleen ruimte aan iets nieuws, maar betekenen ook dat er afscheid genomen moet worden van het oude. Voor dat laatste is bij bouwprojecten maar zelden aandacht, ontdekte gastdocent Imke van Dillen tijdens haar carrière bij een vastgoedontwikkelaar. “Mensen ontwikkelen een band met hun leefomgeving. Als die omgeving verandert, raakt dat je. Zo’n verandering voelt vaak als iets waar je geen grip op hebt, maar toch wil je er heel graag iets mee doen. Zo ontstond het ‘bouwritueel’ als manier om ‘iets te doen’, om stil te staan bij die overgang. Zodat je weer met een gerust hart verder kunt.”→

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.