Samen zoeken naar geestkracht

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Een zorginstelling is geen reparatiewerkplaats, maar een huis waar mensen met lijf en geest welkom zijn. De geestelijk verzorger van zo’n zorginstelling heeft een eigen taak. Hij/zij is er niet voor hulpvragen maar voor levensvragen. “Levensvragen, die los je niet op, daar moet je vooral bíj zijn.” Frans Bossink bericht vanuit de praktijk.

Tekst: Frans Bossink

“Ik ga dood. Of ik die behandeling nu neem of niet, ik word niet meer beter. Moet ik het dan wel doen? Ik wil nog niet dood, maar ik wil ook niet nog zieker worden van een behandeling die me ietsje langer laat leven. Ik word er zo verdrietig van.” We zijn allebei stil. Zo’n dilemma en zo’n tragiek. “Wat zou je willen doen met de tijd die je nog hebt?”, probeer ik. Zij, een vrouw van in de zeventig met uitgezaaide kanker: “Ach, ik wil niet zo veel. Gewoon nog een tijdje thuis zijn, met mijn kinderen zijn, vrienden zien, praten.”

Ze mijmert terwijl ze uit het raam kijkt: “Ergens had ik wel verwacht dat het niet goed zat in mijn lijf. Maar nu is het zo definitief. Weet je, ik ben eigenlijk niet bang om dood te gaan. Waar ik wel bang voor ben is pijn… En ja, om afscheid te nemen, pfff… Ik hou zo van het leven.”

We verkennen enigszins wat het dan is waar ze van houdt, van wíe ze houdt en wie van háár, waar het leven haar vervuld heeft en waar teleurgesteld, en waar ze in moeilijke tijden kracht gevonden heeft. Een vertrouwen dat ze van haar vader geleerd heeft. Ook misschien nog een geloof, al is dat vervaagd, maar als ze dan ineens een versje van school ophaalt, moet ze huilen. “Kom je hier nou verder mee?”, vraag ik. “Ja,” zegt ze, “het geeft lucht. En ik krijg helderder wat nu echt belangrijk is voor me. Dat neem ik mee in mijn gesprek met de arts over hoe verder.”

Als ik zo’n prachtig gesprek heb, kan mijn dag niet meer stuk. Dan ben ik bezig met wat ik als de kern van mijn werk beschouw: samen zoeken naar geestkracht. Daar is vertrouwen voor nodig, want iemand legt wel zijn ziel bloot aan de vreemde die ik ben. En ook enig vermogen tot zelfreflectie. En een beetje een zoekende geest, want als je eigenlijk geen vragen hebt, heb je elkaar niet veel te vertellen.

Die voorwaarden zijn niet altijd meteen vervuld. Lang niet iedereen is gewend om over moeilijke gevoelens te praten of om gewoon hardop na te denken over wat in hem of haar omgaat. “Niet klagen, maar dragen” en “We gaan ervoor”: hoe vaak hoor ik dat niet. Uitstekend natuurlijk, maar dan probeer ik toch een beetje te peuteren: wat helpt je dan om te dragen? en wáár ga je dan voor? en wat maakt dat zo waardevol voor je? Soms komen we dan nog wat dieper. Soms is zo’n vraag alleen maar een zaadje dat ik uitstrooi en dat wellicht later ontkiemt.

Mensen leven in heel verschillende werelden. Als ik op een dag een aantal patiënten spreek, treed ik even zoveel universa binnen. Elk met eigen verlangens, waarden, angsten, krachtbronnen. Gegroeid en vormgegeven in een persoonlijke geschiedenis die, wanneer verteld, bijna altijd respect afdwingt en ontroert.

Teken van trouw
Wanneer een zorginstelling zich niet als reparatiewerkplaats beschouwt maar als een huis waar mensen met lijf en geest welkom zijn, dan geef je natuurlijk aandacht aan wat hen emotioneel bezighoudt. Maar moet je daarvoor geestelijk verzorgers in dienst nemen? De verpleegkundige geeft toch ook aandacht, en anders zijn er toch wel psychosociale professionals? Juist een van hen gaf mij onlangs de ultieme legitimatie voor mijn vak: “Jullie doen in levensvragen. En levensvragen zijn geen hulpvragen: daarvoor kunnen ze bij ons terecht om te kijken of we ze kunnen oplossen. Maar lévensvragen, die los je niet op, daar moet je vooral bíj zijn.”

Klopt. Ik heb geen antwoorden, en zeker geen oplossingen. Ik stel een vraag en nog een vraag en ik houd als het ware de zaklantaarn vast, in de hoop dat de ander zo zelf een weg vindt. Een voorlopig antwoord, want een levensvraag stelt zich altijd opnieuw.

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.

 

LEES OOK: ‘Samen sterk tegen de spuit’, over de ‘Herstelcirkel’ en de kracht van de groep bij ziektezorg.