Drie oefeningen om een liefdevoller mens te worden

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
“Ik heb een gelofte afgelegd dat ik alle wezens zal helpen om verlichting te bereiken. Dan kan ik mij toch niet alleen richten op mensen die zich als boeddhist beschouwen?”, zegt de Amerikaanse boeddhist John Makransky. Hij ontwikkelde een meditatie die helpt om liefdevoller mens te worden. Jasmijn Olk schaart zich onder zijn gehoor en neemt de proef op de som. En geeft enkele praktische oefeningen.

Tekst: Jasmijn Olk

Samen met zo’n vijftig anderen zit ik op een kussen op de grond. Op uitnodiging van het boeddhistische Rangjung Yeshe Instituut in Nepal, waar ik studeer, geeft de Amerikaanse onderzoeker en boeddhist John Makransky (66) de Innate Compassion Training. Zijn methode bestaat uit verschillende meditatietechnieken voor het ontwikkelen van compassie, gebaseerd op het Tibetaans boeddhisme maar toegankelijk gemaakt voor een breed, seculier publiek. De training is speciaal gericht op mensen in zorgfuncties, zoals leraren, artsen, mensen die werken met gevangenen of armen, maar zij wordt ook veel gevolgd door mensen die de contemplatieve ervaring van hun religieuze traditie willen verdiepen. Tot die laatste groep behoor ook ik. Christenen, boeddhisten, atheïsten: iedereen is welkom.

Seculiere context
De Innate Compassion Training is niet de enige in zijn soort. Een korte zoektocht op Google brengt mij een scala aan Engelse afkortingen. Een greep uit het assortiment: CBCT (Cognitive Based Compassion Training), MSC (Mindfulness Based Compassion Training), MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction). Deze verschillende methoden hebben met elkaar gemeen dat ze boeddhistische meditatie naar een seculier publiek brengen, vanuit het idee dat meditatie een positief effect heeft op de fysieke en mentale gezondheid van zijn beoefenaars. De programma’s zijn populair, maar ook onderwerp van controverse. Want kan dat wel, een religieuze praktijk in seculiere context aanbieden?

Wat mij in de methode van Makransky aanspreekt, is dat hij religieuze taal juist niet schuwt. Hij spreekt voluit over zijn eigen Tibetaans boeddhistische achtergrond. “Ik heb een gelofte afgelegd dat ik alle wezens zal helpen om verlichting te bereiken. Dan kan ik mij toch niet alleen richten op mensen die zich als boeddhist beschouwen?”, vindt hij. Voor hem is het geen probleem om meditatie op een seculiere manier te presenteren. “Waar het uiteindelijk om gaat, is dat de ander baat heeft bij de oefeningen.” De meditaties die hij heeft ontwikkeld, helpen mensen om te ontdekken dat zij een innerlijke kracht van liefde en compassie bezitten. Kwaliteiten die hen vervolgens helpen om voller aanwezig te zijn voor zichzelf en anderen.

Wat bedoelen we daar eigenlijk mee, compassie? Makransky definieert: “Het is een vorm van liefde die het lijden van de ander waarneemt en actie wil ondernemen om dit lijden te verlichten.” Makransky stelt dat vanuit het perspectief van de evolutie elk mens over een aangeboren, natuurlijke compassie beschikt. “We hebben een enorme capaciteit voor compassie, zorg, sociale verbondenheid. Er zijn alleen situaties die de ontwikkeling hiervan beperkt.”  Hij wijst verschillende problemen aan die onze capaciteit voor compassie beperken. Belangrijk is de voorkeur die we hebben voor onze eigen gemeenschap. Het wij-zij-denken tussen verschillende groepen. Daarnaast zie je dat veel mensen in zorgende beroepen overweldigd raken door de pijn van anderen, wat soms zelfs resulteert in een burn-out. “Moeten we daarom maar stoppen met empathie voelen voor de mensen waar we mee te maken hebben? Ik hoop toch van niet.” Met zijn meditaties hoopt Makransky dat mensen een gevoel van compassie ontwikkelen dat duurzamer en allesomvattender is. De Innate Compassion Training bestaat uit drie oefeningen die hierbij kunnen helpen.

Oefening 1:
Denk aan iemand waarvan je dankbaar bent dat die in jouw leven of in de wereld is. Iemand die je heeft geïnspireerd, iemand die je op een bepaald moment in jouw leven heeft gezien of gehoord wanneer je dat nodig had. Stel je voor dat hij of zij voor je staat. Voel hoe je wordt omgeven door de enorme liefde die hij of zij je heeft gegeven. Ervaar hoe het voelt om gedragen te worden door liefde en compassie.

In het ontwikkelen van compassie is het noodzakelijk om te beginnen vanuit relaties, vindt Makransky. “Het begint niet met het voornemen: ik ga er aan werken om een compassievollere persoon te worden. Het begint met de verbinding met een grotere gemeenschap.” Deze verbinding kan op verschillende manieren worden gevonden. In de eerste instantie wijst Makransky op de kracht van religieuze tradities. “In hun geloof ervaren mensen dat hun gehele wezen, met al hun gedachten en emoties, wordt omarmd door de liefde en compassie van een grotere realiteit. Vanuit deze ervaring moeten we beginnen. Dat kan een verbinding zijn met de Boeddha, maar ook een relatie met God of een heilig persoon of met voorouders.” Zelf denk ik meteen aan rechtvaardigheidsstrijders als Martin Luther King, Gandhi en aartsbisschop Desmond Tutu. Allen beschikten zij over een enorme, onvoorwaardelijke liefde voor al hun medemensen, een liefde die zowel de onderdrukte als de onderdrukkers omvatte. Precies deze diepe vorm van mededogen is waar ook Makransky over spreekt.

De volledige tekst lezen? Abonnees van Volzin ontvangen bij verschijning van de nieuwe Volzin een e-mail met een link naar de digitale editie. Nog geen abonnee? Klik dan hier.