FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 2

    VOLZIN 2019: NUMMER 2

    Volzin-special: In de ban van Paulus ‘Paulus was een rusteloze religieuze zoeker’Selfmade theoloog
    30 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 16 January 2019 10:14

Een reiszegen van Mozart

Uitvoering 'Cosi fan tutte', Staatsoper, Hamburg, 2018 Uitvoering 'Cosi fan tutte', Staatsoper, Hamburg, 2018 Tekst: Victor Bulthuis Beeld: Hollandse Hoogte

In Mozarts opera Così fan tutte zijn alle personages echt, ook in hun onwaarachtigheid, en stuk voor stuk moeten ze door schade en schande wijs worden. Met hemzelf is het niet veel anders, schrijft Victor Bulthuis. Maar: “De milde wind waarover Dorabella, Fiordiligi en Don Alfonso zingen, heeft mij de schijnveiligheid van mijn vroegere haven doen verlaten en met vertrouwen, onbevangenheid, liefde en humor zee doen kiezen.”
Met dit essay won Victor Bulthuis de eerste prijs in de Volzin-schrijfwedstrijd.

Het was in de nadagen van mijn filosofiestudie. Op een zaterdagochtend werd ik wakker, maar had nog geen zin om op te staan. Ik draaide me dus nog eens om, maar vlak voor ik weer indommelde waaide me vanuit het schemergebied tussen waken en slapen ineens muziek tegemoet:
Soave sia il vento,
tranquilla sia l’onda,
ed ogni elemento
benigno risponda
ai nostri desir.
‘Laat mild de wind / en kalm de zee zijn / en elk van de elementen / welwillend antwoorden op onze verlangens.’ Waarom juist het afscheidsterzet uit de eerste akte van Mozarts opera Così fan tutte me op die zonnige ochtend kwam aanwaaien? Van uitslapen kwam in elk geval niets meer; neuriënd stond ik op en zette de radio aan. Klaarwakker was ik toen deze het terzet van me overnam. Klaarblijkelijk zat de muziek in de lucht, zodanig dat niet alleen de radio maar ook ikzelf als ontvanger fungeerde. Een wenk van de hemel, een ademtocht van de Geest die waait waarheen hij wil?
Ruim twintig jaar later beschouw ik het terzet als een zegen over mijn levensreis, die ik destijds hard nodig had. Mijn studie had ik weliswaar bijna voltooid, maar wat ik wilde met mijn leven, ik had geen idee. Wie zat er te wachten op een afgestudeerde filosoof zonder werk- of levenservaring, die bovendien – om met Augustinus te spreken – zichzelf één groot vraagteken was? Nauwelijks voorbereid op een arbeidzaam leven en vervuld van existentiële koudwatervrees, vluchtte ik in schoonheid: literatuur en poëzie, beeldende kunst en vooral muziek. Ik leefde om te luisteren en in zekere zin is dat nog steeds zo.

Mantel der liefde
Net als voor de theoloog Karl Barth, een van de weinige theologen die over Mozart hebben gereflecteerd en die enkele mooie stukken over hem schreef, is Mozart altijd een constante in mijn bestaan geweest. Van zijn muziek krijg ik nooit genoeg. Allereerst omdat hij de meest veelzijdige componist is: in alle genres excelleert hij, van de pianosonate tot en met de opera. Hoewel verreweg de meeste composities in de Köchelverzeichnis mij vertrouwd zijn, blijf ik ontdekkingen doen. En terwijl ik door de jaren heen steeds dieper ben doorgedrongen in Mozarts muziek, heeft ze tegelijk mijn bestaan steeds transparanter gemaakt en me geholpen met mijzelf te leven. Vooral de opera Così fan tutte, vanwege de plot en de muziek.

Die plot is even spannend als komisch. De officieren Ferrando en Guglielmo, die pochen op de trouw van hun verloofdes, de gezusters Dorabella en Fiordiligi, gaan een weddenschap aan met de cynische filosoof Don Alfonso. Die beweert namelijk dat alle vrouwen van nature overspelig zijn. Op instigatie van Alfonso doen de heren alsof ze onder de wapenen worden geroepen en nemen afscheid van hun dames. Vermomd als twee Albanese edelen keren ze terug en proberen elkaars verloofde het hof te maken. Dat gaat niet zonder slag of stoot: er is een gefingeerde zelfmoordpoging van de heren nodig om de aandacht van de dames te trekken. Daarbij zorgt het kamermeisje Despina, die onder één hoedje speelt met Alfonso, verkleed als dokter voor genezing. Na veel vijven en zessen gaan de dames, aangevuurd door de vrijgevochten Despina, voor de bijl en wordt er in allerijl een huwelijk gearrangeerd, gesloten door de kamermeid die zich ditmaal voordoet als notaris. Maar o wat een schrik als trompetgeschal de voortijdige terugkeer van Ferrando en Guglielmo aankondigt, waarop de beide Albanezen het hazenpad kiezen. Het huwelijkscontract levert de beide officieren het bewijs van Don Alfonso’s gelijk, maar de ontrouw van hun verloofden wordt met de mantel der liefde bedekt: meer dan ooit betonen de verloofden elkaar hun trouw. Eind goed, al goed - en dat binnen vierentwintig uur.Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda