FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 21 November 2018 10:00

Het gewicht van onze ziel

Tekst: Jurgen Tiekstra Tekst: Jurgen Tiekstra

In de filmrubriek deze maand aandacht voor de speelfilm 21 Grams, die zijn titel ontleend aan het vermeende gewicht van de menselijke ziel. Het idee van de ziel geeft vorm aan ons gevoel dat als mensen verdwijnen uit ons leven, ze toch iets achterlaten.

Ik ben niet opgegroeid met een gevoel voor reïncarnatie. En mijn eigen intuïtie neigde evenmin naar de overtuiging dat de ziel van een gestorvene verhuist naar een zuigeling die juist het levenslicht ziet. Maar de schoonheid van dat idee trof me ineens toen ik Jotika Hermsen hoorde, een oud geworden boeddhistische lerares. Zij sprak erover in Kijken in de Ziel, de serie televisiegesprekken met geestelijke leiders van journalist Coen Verbraak.
Ruim twintig jaar lang was Hermsen een katholieke non, maar na een geloofsinzinking stapte ze over naar het boeddhisme. Met een kristalheldere scène beschreef ze één klinkend verschil tussen beide levensbeschouwingen. “Toen mijn moeder begraven werd”, vertelde ze, “vroeg de pastor aan de kleinkinderen die om het graf stonden: en waar is oma nu? Ze riepen in koor: in de hemel! En ik dacht: ja... volgens de Boeddha is ze alweer geboren.”
Nadat ik haar dat hoorde zeggen, ervoer ik het idee van reïncarnatie even als geloofwaardiger dan dat van de hemel. Natuurlijk besef ik tegelijkertijd dat dat grotere gevoel van geloofwaardigheid gevoed wordt door een verlangen. Maar de schoonheid van de boeddhistische zielsverhuizing is dat een geliefde die sterft niet van de aardbodem verdwijnt. Diegene is nog altijd onder ons, al is het in een andere vermomming.
Dat geeft mij een groter gevoel van nabijheid dan het idee van de hemel, aangezien zelfs de diepst religieuze mensen zich aan geen enkele beschrijving willen wagen van hoe die hemel eruit moet zien. Het hiernamaals blijft daardoor toch afstandelijk.

Drama op drama
Over een soortgelijk aards verlangen naar reïncarnatie gaat de Mexicaans-Amerikaanse speelfilm 21 Grams, gemaakt in 2003 door de Mexicaanse regisseur González Iñárritu, op basis van een script van zijn landgenoot Guillermo Arriaga. De titel is ontleend aan het onderzoek, ooit door een Amerikaanse arts verricht, naar het gewicht van de ziel: 21 gram. Dat was zijn conclusie na het wegen van mensen vlak voor en vlak na hun overlijden.
Het onderzoek van de Amerikaanse arts wordt door niemand serieus genomen. Toch voelt zo’n vederlicht gewicht als passend voor een onbevattelijk fenomeen als de ziel. Het zou gek zijn als de ziel, de diepste kern van een mens, net zo grondstoffelijk is als het menselijk lichaam. De ziel moet onaanraakbaar zijn als een rookpluimpje en op kunnen fladderen als een vogeltje.
Maar hoewel de filmtitel is ontleend aan het lichte gewicht van de ziel, toch is 21 Grams als speelfilm zo loodzwaar als een dood gewicht. Hier fladdert he-le-maal niks. Het is drama op drama. Dat komt juist doordat de drie hoofdpersonages het contact met hun ziel zijn verloren. Bovendien leren ze elkaar kennen door zoiets verzengends als een auto-ongeluk.
Rond die dodelijke aanrijding vormde scenarist Guillermo Arriaga een mozaïekfilm met drie Amerikaanse acteurs: Benicio Del Toro speelt een fanatieke evangelische christen met een delinquent verleden, die nu Jezus prijst voor de grote pick-up truck die hij won in een loterij. Naomi Watts is een ex-drugsverslaafde moeder van twee. En Sean Penn speelt een kettingroker op de lijst voor een harttransplantatie.

Lees het volledige artikel in het novembernummer van Volzin of door in te loggen op de website. Jurgen Tiekstra concludeerd: "Mensen verdwijnen uit ons leven, soms volkomen plotseling, maar een deel van hen blijft achter: op de aardbodem waarop zij hebben geleefd en waarop wij nog altijd rondlopen." 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda