FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 04 October 2018 10:00

Als een haas in het vuur

Tekst: Jasmijn Olk Tekst: Jasmijn Olk Beeld: Brian Ames

Dierendag, 4 oktober, is oorspronkelijk de feestdag van Franciscus van Assisi, de heilige die tot  de dieren sprak. Maar ook het leven van de Boeddha spelen dieren een prominente rol. Franciscus sloot vrede met een wolf. Boeddha offerde als haas zijn leven op.

Mijn hond reageert, zonder uitzondering, enthousiast wanneer hij het woord ‘bos’ hoort. Of het woord ‘snoepje’. Dit is voor velen een herkenbaar beeld: met onze huisdieren praten we allemaal wel eens. In sommige religies praten de dieren ook terug. En zo zorgen ze soms voor flink wat opschudding.
Zo zijn er in het Oude Testament twee dieren die hun stem laten horen: de geniepige slang in het paradijsverhaal en de ezelin van Bileam. Het verhaal van de ezelin (Numeri 22) is weinig bekend. “Wat heb ik u misdaan, dat u me nu al drie keer geslagen hebt?”, vraagt ze aan waarzegger Bileam. Drie keer wijkt de ezel uit voor een engel die de weg versperd, en drie keer wordt het beest gestraft in plaats van geprezen. Om de hardleerse Bileam op zijn daden te wijzen, geeft de Heer de ezelin een stem.
Beroemder, en zeker ook beruchter, is het verhaal van de sprekende slang. “Van alle in het wild levende dieren die God, de Heer, gemaakt had, was de slang het sluwst”, lezen we in het bijbelboek Genesis. Hij spreekt Eva toe, wijst haar op de vruchten van de verboden boom. “Jullie zullen helemaal niet sterven”, zegt de slang. Door de geschiedenis heen is de slang symbool gaan staan voor meer dan slechts een pratende slang: in de christelijke traditie wordt de slang geassocieerd met de duivel.
Dit verhaal is binnen de toenmalige Gereformeerde Kerken in Nederland aanleiding geweest tot heftige discussie. Heeft de slang daadwerkelijk gesproken? Ja, oordeelde de synode in 1926. Een aantal predikanten, onder wie J.G. Geelkerken, weigerden de uitspraak te ondertekenen. Geelkerken kon niet geloven dat de slang daadwerkelijk, ‘zintuigelijk waarneembaar’ tot Eva had gesproken. Of geloofde in ieder geval niet in één bepaalde uitleg van de Schrift. Dit vond Geelkerken onprotestants; hij eiste ruimte voor wie niet in een pratende slang kon geloven. Zijn standpunt resulteerde in een schorsing en veroorzaakte een scheiding binnen de gereformeerde kerken.  
Veel mensen kennen Franciscus van Assisi (1181-1226) als de ware vertegenwoordiger van de pratende dieren in de christelijke traditie. Volgens de traditie predikte Franciscus niet alleen over de zorg voor dieren, maar sprak hij tevens met deze dieren. Beroemd is de legende van de bloeddorstige wolf van Gubbio, die bewoners van het dorp voortdurend aanvalt. Franciscus zoekt de wolf op en belooft hem dat de bewoners van Gubbio hem elke dag van eten zullen voorzien, mits hij hen niet meer lastigvalt. De wolf stemt in met Franciscus’ voorstel en de vrede in het dorp is hersteld. Opmerkelijk is overigens dat Franciscus niet daadwerkelijk met het dier, maar enkel tegen het dier heeft gesproken. De instemming van de wolf bestaat niet uit een gesproken antwoord, maar bestaat uit een handeling: de wolf legt zijn rechterpoot op de hand van Franciscus en knikt met zijn kop.

Ook andere religieuze tradities kennen pratende dieren. In het boeddhisme gaan pratende dieren, met hun stem en met hun daden, in tegen het (negatieve) beeld dat de traditionele leer van dieren presenteert. Lees het volledige artikel in het oktobernummer van Volzin of door in te loggen op de website. 

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda