FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 24 September 2018 10:00

'De muziek moet het doen'

Tekst: Bert van der Kruk Tekst: Bert van der Kruk Beeld: Paul Mellaart

De Vier Heemskinderen, Medea en Adam en Eva – ze zijn er dit jaar bij op kunstenfestival Musica Sacra. In de kerken van Maastricht komen ze muzikaal of anderszins tot leven. “We willen mensen verleiden om na te denken over de vragen die de kunsten oproepen.”

‘Vergelden, vergeven, verzoenen’ is het thema van het naderende kunstenfestival Musica Sacra (20-23 september 2018). Een thema met een sterke religieuze lading, denk je dan. Maar projectleider Fons Dejong corrigeert dat meteen. “Niet per se religieus”, zegt hij met onvervalst Limburgs accent. “Je kunt het, net als thema’s van vorige edities, wel herleiden tot bijbelse thematieken, maar dat komt omdat dat gewoon menselijke thematieken zijn. Een universeel menselijk thema, dat is het.”
Dat gold ook voor thema’s van de afgelopen jaren. Ze buitelen in Dejongs woordenvloed over elkaar heen, of het nou om Engelen en Duivels (2005) of Visioenen van Eeuwigheid (2007) gaat of over Inkeer, ommekeer, bekering (2013), De Weg (2015) of Het Begin (2017). De religieuze connotatie is er voortdurend, maar de festivalleiding zet de thematiek steeds in een breder kader. In plaats van religie spreekt zij liever over sacraliteit.
“We zoeken voortdurend naar het sacrale in de kunsten”, zegt Dejong. Hij wijst erop dat religie “meer gemeenschapsvormend en universeel” is, terwijl sacraliteit eerder iets persoonlijks is en gaat “over wat er tussen aarde en hemel is, over wat wij niet kunnen vatten”. Natuurlijk is sacraliteit een deel van de religie, vervolgt hij, maar andersom is dat niet per definitie het geval. “Sacraliteit bestaat ook buiten de religie. Geseculariseerde sacraliteit. Daarbij gaat het om momenten waarin fascinatie en afschrikking bijeenkomen. Mijn voorzitter kan precies uitleggen hoe dat allemaal zit, maar dit is wat ik ervan heb onthouden.”

Paradijs
Dejong en de andere organisatoren van het festival proberen elke keer dergelijke sacrale momenten in hun programmering “te vangen”: in de muziek, maar ook in theater, film en dans. “De muziek of andere kunst plaveit de weg daarnaartoe, in het beste geval althans; we kunnen niks garanderen. We hopen dat mensen loskomen van de dagelijkse realiteit. We willen ze verleiden om na te denken over de vragen die de kunsten oproepen.”
Het onbekende stuk over de zondeval (Adamo ed Eva) van de Tjechische componist Josef Myslivecek, uitgevoerd door het Belgische ensemble Il Gardillino, gaat dat zeker doen. Dejong: “Als je je daarvoor openstelt, dan ervaar je in de muziek hoe het voelt om uit het paradijs verdreven te worden. Dan bespeur je emoties bij jezelf en komen de vragen vanzelf: hoe zou ik zelf zoiets ervaren? De muziek neemt je mee, grijpt je bij de strot en laat je ervaren: dit gebeurt er bij een zondeval.”
Wat voor de “eerste vergelding” opgaat, geldt ook op voor het Laatste Oordeel. Musica Sacra heeft een heel programma rond het Dies Irae. Uiteraard, jubelt De Jong. “Hoewel ik daar niet per se aan geloof, lijkt zoiets me afschuwelijk. Stel je nou eens voor dat er echt een laatste oordeel komt? Dan ga je toch vanzelf denken: heb ik me tijdens mijn leven wel goed gedragen?” Aan de vier “fabelachtige stemmen” van New York Polyphony die in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek zullen klinken, zal het niet liggen.

Corebusiness
Musica Sacra begon in 1983 als Europees Festival van Religieuze Muziek. Het festival werd aanvankelijk georganiseerd door het Theater aan het Vrijthof in samenwerking met de KRO. Later nam Omroep Max de plaats van de KRO in. Het festival was toen, als gevolg van de voortgaande ontkerkelijking, reeds ontdaan van zijn al te religieuze klank. Ook de verbreding naar andere kunsten was al ingezet. “Maar de muziek blijft onze corebusiness.”
Fons Dejong raakte rond 2000 betrokken bij het festival. Sommige fondsen weigerden toen nog bij te dragen, omdat ze het festival te exclusief religieus vonden. “Wij steunen geen religies”, klonk het dan. Inmiddels weten geldschieters wel beter, maar is nog niet bij iedereen duidelijk hoe het precies zit. Toen iemand bij de presentatie van de festivalbrochure Musica Sacra toch weer een festival voor religieuze muziek noemde, kon Dejong “hem wel om de oren slaan”.
Waarom toch die angst om in de religieuze hoek gezet te worden? Fons Dejong: “Omdat het uiteindelijk gaat om de vragen die de mens zichzelf stelt, de zoektocht die hij onderneemt in zijn leven. Het zoeken naar verdieping, rust of contemplatie is niet expliciet religieus. Wij willen een klimaat scheppen waarin mensen die op zoek zijn mooie dingen kunnen meemaken, maar zich ook kunnen verdiepen. Dat verdiepen is niet verplicht hoor, maar het kan wel. Je mag ook rustig alleen gaan zitten genieten, maakt mij wat uit – ik kan het toch niet controleren.”

"De breedte en volheid van zo’n festivalprogramma zorgen er volgens Dejong voor dat bezoekers (er komen er meestal tussen de 10.000 en 15.000) gaan nadenken over de vragen die het thema oproept." Weten hoe je dat bereikt? Lees het volledige artikel in Volzin of door in te loggen op de website. 

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda