FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 14 September 2018 10:00

'Een groot gebrek aan heden'

Tekst: Bert van der Kruk Tekst: Bert van der Kruk Beeld: Elske Riemersma

Muziek kan helen, ze kan de wereld mooier maken. Componist Merlijn Twaalfhoven (The Turn Club) en muziekschooldirigent Marco de Souza (Leerorkest) weten hoe dat werkt. “Als je samen muziek maakt, dan luister je heel aandachtig naar wat de ander doet en vanuit dat luisteren, ontstaat verbinding.”

Zijn lijst met spannende muziekprojecten is lang. Componist Merlijn Twaalfhoven (42) speelde klassieke muziek op allerlei plekken waar je niet verwacht die te horen. In de duinen, op een scheepswerf, op daken, in bezette gebieden en bij grensposten. Het begon ooit met een experiment om musici achter in de kerk te laten spelen. Later liet hij orkestleden in de zaal tussen het publiek plaatsnemen. Hij daagde het publiek uit om actief deelnemen. Verzin iets vernieuwends en de kans is groot dat Twaalfhoven het al in praktijk bracht.
Sinds een jaar is er even wat minder tijd en ruimte voor al die vaak grootscheepse en soms ook risicovolle experimenten. Twaalfhoven is nu druk met het optuigen van The Turn Club, waarin hij allerlei verschillende kunstenaars en andere creatievelingen die werken aan een betere wereld hoopt samen te brengen. Hij noemt dat “samen de kunstkracht aanwenden voor grote maatschappelijke uitdagingen.”

Antwoord
De oprichting van The Turn Club past in zijn zoektocht, niet zozeer naar “meer optredens, grotere podia of mooiere recensies en foto’s in de krant”, maar naar het antwoord op de vraag hoe kunst een verbinding kan leggen tussen de individuele mens en de grote maatschappelijke vraagstukken van vandaag. “Kijk, je kunt heel mooie projecten maken en allerlei losse optredens uitvoeren”, zegt hij desgevraagd. “Ik heb dat vaak gedaan, in het Midden-Oosten bijvoorbeeld, waarbij ik verschillende mensen bij elkaar bracht. Dat is een heel bijzondere ervaring. Maar daarna? Als het concert geklonken heeft, is het weer voorbij.”
De componist weet dat er heel wat “kunstprofessionals, veranderaars en praktisch idealisten” op die manier aan een andere samenleving en een andere manier van denken over de wereld werken, maar dat de effecten van hun inspanning op termijn tegenvallen. “Omdat we grotendeels allemaal langs elkaar heen werken. Door dromen, plannen en ideeën te delen met elkaar, kunnen we onze zichtbaarheid vergroten en onze innovatiekracht naar nieuwe plekken brengen. Ik wil ervoor zorgen dat ons werk meer impact krijgt.”
Het idee van de club slaat kennelijk aan. De website toont inmiddels 160 portretten van leden; een bont gezelschap van mensen die het beste met de wereld voor hebben. Kunstenares Tinkebell en theatermaker Laura van Dolron zijn erbij, maar ook filosoof en onderwijsvernieuwer Thieu Besselink, rituelenontwerpster Ida van der Lee, acteur Bright O. Richards en pop-up theoloog Rikko Voorberg. Pianist Marnix van de Poll laat op zijn filmpje het mooie effect van zijn ‘pianopontje’ zien: hoe de reizigers op de pont over het IJ zich vergapen aan zijn spel op de vleugel, die pontificaal tussen de fietsen staat.

Verbintenis
Met verbeeldingskracht en schoonheid de wereldproblemen te lijf, dat is wat de Turnclubleden willen. Waar dat allemaal toe leidt, is vooralsnog lastig te zeggen. Merlijn Twaalfhoven kan wel voor zijn eigen discipline spreken, de muziek. De afgelopen jaren heeft hij ervaren hoe krachtig dat medium is, juist in het verbinden van mensen. “Als je samen muziek maakt, dan luister je heel aandachtig naar wat de ander doet. En vanuit dat luisteren, de aandacht voor de ander, ontstaat verbinding.”
Daarbij komt dat er in de muziek altijd sprake is van grote diversiteit, dankzij de verschillende instrumenten, allemaal met een eigen geluid. “Iedereen heeft een eigen stem, maar is tegelijkertijd totaal gericht op de verbinding met andere stemmen. Juist vanuit je eigenheid maak je een samenklank. Dankzij veelkleurigheid, afwisseling en contrasten bouw je uiteindelijk samen een muziekstuk.”
Dat is een vorm van verbintenis die je in een hoop structuren van de samenleving nauwelijks tegenkomt, stelt de componist. “Daar geldt: als je maar hetzelfde bent, zijn de dingen makkelijk te verbinden. Met heel veel dezelfde bakstenen kun je een hoog huis bouwen. Maar juist in de muziek heb je verschillen nodig om tot iets moois te komen; je moet uitersten verbinden. Met allemaal dezelfde instrumenten wordt het niks.” Doordat de muziek je raakt, ontstaat er bovendien nog een ander soort verbinding: je bent in het hier en nu, je wordt opener.
Beide vormen van verbintenis doen hun heilzame werking tijdens de talrijke muziekprojecten die Twaalfhoven de afgelopen jaren organiseerde. “Mensen leven soms enorm langs elkaar heen. Misschien mijden ze andere mensen om zichzelf te beschermen tegen een bepaald gevaar. Vaak is dat gedrag gebaseerd op een soort waan, een verknipt denkbeeld uit het verleden, dat je projecteert op wat je nu ziet. Waardoor je dus niet helder kijkt, niet helder denkt. Heel tragisch.”

Lees het volledige verhaal van Twaalfhoven in Volzin of door in te loggen op de website. Ook het Leerorkerst komt aan bod: "Deze kinderen krijgen, omdat ze in bepaalde buurten wonen, vanaf hun geboorte een stempel dat zegt dat ze een goede kandidaat zijn om later te ontsporen, een hangjongere of een crimineel te worden. Wij zeggen: je hebt nu een noot geleerd en met die ene noot kun je al iets heel moois doen.”

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda