FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 25 June 2018 08:00

Speel het spel, ik volg je

Tekst: Bert van der Kruk Tekst: Bert van der Kruk

‘Ik heb de tekst even van het prikbord gehaald. Hij hangt daar al jaren, boven mijn bureau. Ik kwam hem tegen in een brochure over onderwijsvernieuwing en werd er meteen door gepakt. Het is een dwarse tekst, hij schudt je een beetje door elkaar. Hij zegt A en tegelijk niet-A. Doe het ene, maar ook het andere. Wees week en wees sterk. Dat vind ik het mooie; de tekst pint je niet vast op één richting of gedachte. Er spreekt juist een enorme openheid uit: kijk rond, doe je mond open, speel het spel, maar durf ook te mislukken. Vaak sluiten die zinnen aan bij mijn werk, mijn werkhouding. Als onderdeel van het academische spel doen wetenschappers onderzoekaanvragen, de grote competitie om geld binnen te halen. Nou, in negentig procent van de gevallen mislukt dat. Ik doe veel onderzoek naar hoe mensen omgaan met de dood, naar oorlog en genocide. Ik breng daarmee niet mijn werk in gevaar, zoals de tweede regel zegt, maar ik ga wel helemaal op in dat onderzoek; de verhalen van slachtoffers laten me niet onberoerd, sterker nog, ze grijpen me vaak aan. Ik houd me niet doof, zoals de tekst verderop zegt, nee, dat doe ik zeker niet. Door mijn onderzoek verstevig ik de banden met onbekenden. Er is eigenlijk maar één zin die er wat mij betreft wel uit mag: vergeet de mensen in je naaste omgeving. Dat vind ik een rare zin. Maar toen ik de tekst een keer moest overtypen, heb ik hem keurig laten staan hoor.

De laatste zin vind ik bijzonder. Ik volg je. Iemand spreekt tot mij: speel het spel, breng je werk in gevaar, wees niet de hoofdpersoon. Maar wie is dat? Ik heb daar niet direct een antwoord op. Je zou het religieus kunnen duiden. Dat kan, maar het hoeft niet. Dat het niet hoeft, vind ik juist mooi. De tekst laat het open, is niet dwingend. Tegelijk spreekt er van begin tot eind een enorm vertrouwen uit: doe het maar, het is goed. Of je nou links of rechts gaat, of je mislukt, het maakt niet uit, het komt goed. Ik heb een goede vriend die dat als levensmotto heeft en het heel vaak zegt: het komt goed. Ik zeg het niet vaak, maar ik denk dat ik wél zo leef. Het is ook het vertrouwen dat ik van huis uit meekreeg. Met name mijn vader straalde dat uit. Als kind en als jongere deed ik natuurlijk stomme dingen, en daar zei hij zeker wat van. Maar hij liet me nooit vallen. Hij zei het altijd respectvol, vanuit het vertrouwen dat ik het een volgende keer niet meer zou doen. Ik merk dat ik dat bij mijn eigen kinderen ook probeer te doen: niet reageren vanuit boosheid, maar vanuit het vertrouwen dat ze in staat zijn het een volgende keer anders doen, dat ze willen leren. Ze zijn nog jong hoor, mijn kinderen, maar ik zeg tegen ze: speel het spel, het spel van het leven met al zijn complexiteit en keuzes. Doe het, misluk rustig, het maakt niet uit. Ik volg je.
Ik sta hier soms op mijn werkkamer te denken over wat ik dadelijk moet doen, in een volgend gesprek of een vergadering. En dan valt mijn oog opeens op zo’n zinnetje als Zoek de confrontatie en denk ik: ja, misschien moet ik dat maar eens doen. Of ik lees Wees slim, steek je nek uit, maar veracht de overwinning. Ja, denk ik dan, dat moet ik doen. Als ze mijn kop eraf hakken, dan moet dat maar. Zo helpen die zinnetjes me in de dagelijkse dingen om de juiste beslissingen te nemen of de juiste houding aan te nemen. De tekst houd ik dus nog wel even boven mijn bureau. Ik hang hem meteen weer terug.”

Martin Hoondert (Breda, 1967) is muziekwetenschapper en theoloog. Hij is universitair hoofddocent Muziek, religie en ritueel aan Tilburg University. Hoondert is voorzitter van de jury van de Volzin-schrijfwedstrijd die dit jaar als thema heeft ‘Kunst & religie: hemels of hels?’.

SPEEL HET SPEL
Speel het spel. Breng je werk in gevaar. Wees niet de hoofdpersoon. Zoek de confrontatie. Maar doe het onopzettelijk. Vermijd bijbedoelingen. Verzwijg niet. Wees week en sterk. Wees slim, steek je nek uit en veracht de overwinning. Kijk niet toe, bewijs niets, maar blijf met alle tegenwoordigheid van geest open voor tekens. Laat je ogen zien, laat de anderen erin kijken, zorg voor ruimte en beschouw ieder in zijn eigen perspectief. Beslis alleen met hartstocht. Misluk rustig. Neem vooral de tijd en bewandel zijpaden. Laat je afleiden. Neem om het zo te zeggen vakantie. Houd je niet doof voor geen boom voor geen water. Trek jezelf terug in jezelf als je daar zin in hebt en gun je de zon. Vergeet de mensen in je naaste omgeving, verstevig je banden met onbekenden, buig je over bijzaken, wijk uit naar de verlatenheid, vermoord het noodslotdrama, veracht het ongeluk, analyseer het conflict. Neem je eigen kleur aan tot je in je gelijk staat en het ruisen van de bladeren zoet wordt. Loop stilzwijgend langs de dorpen. Ik volg je.

Peter Handke (1942): slot van het toneelstuk Over de dorpen (1981).

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda