FacebookTwitterLinkedIn
woensdag, 18 April 2018 05:48

Buitenbeentje op de Biblebelt

Tekst: Tom Engelshoven Tekst: Tom Engelshoven Beeld: Hollandse Hoogte

Veel Amerikanen hebben sinds de verkiezing van Donald Trump ‘een probleem’ met het christendom, zegt Julien Baker. “Want het is zo hypocriet!” Zelf  kiest de door kenners alomgeprezen singer-songwriter een andere weg. Veel van haar liedjes staan in het teken van haar diepgekoesterde wens om geaccepteerd te worden als lesbische én gelovige vrouw in de Amerikaanse Biblebelt.

Julien Baker (22) staat me telefonisch te woord vanuit haar thuis in de staat Tennessee in het conservatieve Amerikaanse zuiden. Ze woont midden in de Biblebelt van de Verenigde Staten, waar Donald Trump juist onder blanke protestanten veel van zijn electoraat vond. Volgens het ene onderzoek stemde zes van de tien ‘white evangelical Protestants’ in de VS op Trump, een ander onderzoek claimt dat zelfs eenentachtig procent van de blanke ‘evangelicals’ dat heeft gedaan. Veel Trumpstemmers beschouwen zichzelf als ‘bijzonder religieus’. Zij geloven in een autoritaire God, beschouwen de VS als een christelijk land en houden er traditionele opvattingen over ‘gender’ op na.
Zangeres Julien is én overtuigd belijdend christen én lesbienne. Waar zij woont is religie ook veel meer dan een persoonlijke keuze, sterker nog: religie domineert er het bestaan, je kunt je er eigenlijk niet aan onttrekken. “De jongere generatie is wat toleranter en flexibeler, maar de oudere generatie, vooral de working class, is dat allerminst. Een groot gedeelte van de bevolking mag je gerust fundamentalistisch noemen. Voor iemand als ik, die een afwijkende, niet-traditionele religieuze overtuiging heeft, zit er weinig anders op dan een worship-gemeenschap te vinden die met mijn overtuiging kan leven. Onmogelijk is dat niet, maar daarmee ben je wel een buitenbeentje. Religie en politiek zijn hier op een verwrongen manier met elkaar verweven. Daarin verschilt de Verenigde Staten van andere culturen. Leefden we naar de geest van ons geloof, dan zou iedereen hier socialist zijn. ‘Geef aan de armen’: daar staat de Bijbel immers vol mee. Maar de praktijk is precies tegenovergesteld. Vaak gebruikt men hier religieuze motieven om haatdragende politieke overtuigingen te rechtvaardigen en soms zelfs aan te moedigen.”

De grote steun onder gelovigen voor Trump vinden wij in Europa vreemd. Trump staat niet bekend om zijn hoogstaande moraal.
“Daarom hebben veel mensen in de Verenigde Staten nu ook een probleem met het christendom. Want het is zo hypocriet! Tijdens de verkiezingen heeft hij zich heel direct op de religieuze gemeenschap gericht. Dat heeft zijn campagne alleen maar verstevigd. Krankzinnig, maar het zaadje hiervoor is al ver voor Trump geplant, in de tijd van presidenten als Nixon, Johnson en Reagan, die zich lieten adviseren door Billy Graham (21 februari jl. op 99-jarige leeftijd overleden, TE), een Amerikaanse dominee met een grote naam onder de middenklasse. Mijn grootmoeder bijvoorbeeld dronk haar koffie uit een mok met zijn naam erop. Hij was de stem van dit soort conservatieve, traditionalistische mensen. Mede door zijn invloed is het in Amerika gebruikelijk om religie door een politieke lens te bekijken. Hier zeggen ze: ‘Hoe kunnen we de Bijbel dienstbaar maken aan onze politieke agenda?’ En niet omgekeerd. Het doet mij pijn om mensen die de Amerikaanse cultuur bestuderen, te horen zeggen dat christenen in de Verenigde Staten conservatief zijn. Tegelijkertijd is dat wel een redelijke aanname. Als je zegt dat je christen bent in de VS, dan denken mensen automatisch dat je conservatieve waarden hebt. Als ik tegen een landgenoot zeg: ‘Ik ben christen’, dan moet ik er meteen achteraan zeggen: ‘Maar niet dát type christen!’ Zo beladen is het woord christen hier inmiddels.”

Je wilt je homoseksualiteit te combineren met je christelijke geloof. Hebben conservatieve gelovigen geprobeerd jou te onderdrukken?
“Toen ik als tiener uit de kast kwam deed ik dat in een kerkgemeenschap die niet representatief was voor mijn leefomgeving. De leiders van de kerk reageerden verbaasd, maar ze begrepen niet waarom ik zo bang was. Ze zeiden: ‘Jij bent nog steeds dezelfde persoon, dat je op vrouwen valt verandert niet wie je bent, wij blijven van je houden, gewoon om wie je bent.’ Ze reageerden dus heel accepterend, net als mijn vader trouwens. Die tolerante reactie was uitzonderlijk. Niet iedereen maakt deel uit van zo’n vrijzinnige kerkgemeenschap. In veel religieuze families drijft homoseksualiteit een wig. Daarom praat ik er openlijk over. Want ik wil leven in een wereld waar men er niet van opkijkt dat ik als homoseksueel persoon ook gelovig ben. Het moet ‘normaal’ zijn en geaccepteerd! Die realiteit hebben we nog niet bereikt. Ik wil een voorbeeld stellen: je kunt best christelijk én lesbisch zijn.”

In het liedje Happy To Be Here bekritiseer je de opvatting dat homoseksualiteit een ‘mankement’ is dat ‘gerepareerd’ of ‘genezen’ kan worden.
“Het gaat veel breder dan homoseksualiteit. Het Amerikaanse christendom is sterk neocalvinistisch. Je kent de Vijf Punten van het Calvinisme. Het eerste ervan luidt: de mens is totaal verdorven. Door de intensiteit van onze zonden voortdurend te benadrukken zien we de grootsheid van Gods genade nog beter. Dat klopt, het is goed om ervan doordrongen te zijn dat mensen niet volmaakt zijn. Vanuit dat besef kunnen wij namelijk makkelijker vergeven. Maar het is gevaarlijk om mensen te vertellen dat zij lelijk, gemankeerd en waardeloos zijn. Dat is het gedachtengoed van de invloedrijke achttiende-eeuwse calvinistische theoloog Jonathan Edwards: ‘Je draagt niets bij aan jouw verlossing behalve de zonde die deze noodzakelijk maakte.’ Kortom: Je bent als mens niets waard. Natuurlijk mogen wij dankbaar zijn voor onze zegeningen en moeten wij God en Christus aanbidden, maar toen ik mijn pastor voor het eerst aansprak over deze ‘totale verdorvenheid van de mensheid’ en tegen haar zei: ‘mensen zijn verschrikkelijk’, vroeg zij: ‘Waarom denk je dat, waarom denk je dat een God die van jou houdt en jou heeft geschapen naar zijn evenbeeld, een wezen zou scheppen dat alleen maar een lelijk kan zijn, een misbaksel?’ Zo had ik er nog nooit over nagedacht. Mensen zijn natuurlijk geen onberispelijke wezens. Zet de tv maar aan en je ziet de verschrikkingen die wij elke dag aanrichten. Toch vind ik dat wij niet genoeg praten over Gods liefde voor ons. Wij benadrukken de straffende God. We zetten die bijna op een voetstuk. Het geloof is hier volledig gericht op onze zondes, zoals seks voor het huwelijk, abortus en homoseksualiteit. Juist niet op generositeit. Terwijl de Bijbel toch zegt dat hebzucht een verschrikkelijke zonde is. Maar daar heeft niemand het over. Men wijst liever homoseksuelen na! We zouden ons beter kunnen richten op het goede waar we toe in staat zijn, waartoe God ons de kracht heeft gegeven.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda