FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
dinsdag, 17 April 2018 05:30

‘Angst voor angst is ook angst voor vrijheid’

Tekst: Elze Riemer Tekst: Elze Riemer Beeld: Hollandse Hoogte

“De hedendaagse mens is tragisch. We zijn bang om onze vrijheid te verliezen, en vanuit die angst gaan we zoveel mogelijk in het werk stellen zodat we uiteindelijk onszelf die vrijheid ontnemen.” meent psychiater en filosoof Damian Denys. “Er valt veel te winnen als je de confrontatie met je angst aangaat.”

‘We zijn tegenwoordig bang voor de angst. Angst is een gevoel dat moeilijk te rijmen valt met dat wat wij heel belangrijk vinden, namelijk: controle hebben over onszelf en de wereld. ‘Wees niet bang’? Ik zou zeggen: Wees juist wél bang.” Angst vormt het specialisme van Damiaan Denys, psychiater en filosoof. De Amsterdamse hoogleraar draagt zijn kennis graag over aan het grote publiek, in de media, als spreker en in het theater met voorstellingen die titels dragen als ‘Wat is angst?’ en ‘Van angst naar vrijheid’.

We zijn bang voor angst?
“De hele essentie van angst is controleverlies. Als er iets in onze tijd en cultuur belangrijk is geworden, dan is dat controle. De behoefte daaraan is veel sterker geworden dan twintig, dertig jaar geleden. Kijk bijvoorbeeld eens naar het befaamde popfestival in Woodstock in 1969. Daar kwamen meer dan vierhonderdduizend mensen op af, op een ongecontroleerde en bijna ongeorganiseerde manier. Dat is nu ondenkbaar. Controle is een deugd geworden.”

Niet bang zijn voor angst: wat brengt dat ons?
“Angst is misschien wel de sterkste menselijke emotie. Het gevoel van angst kan je in alle heftigheid overvallen. Maar als je erover nadenkt, ontdek je dat de angst nooit gaat over iets wat zich in de werkelijkheid afspeelt, maar dat hij te maken heeft met wat zou kúnnen gebeuren. Het voorwerp van de angst is geen object, niet iets concreets, maar dat wat we op de werkelijkheid projecteren op basis van wat we verwachten. Onze angst is dus puur verbeelding. Het vertelt ons meer over onszelf dan over de wereld. Er valt veel te winnen als je de confrontatie met je angst aangaat, in plaats van die uit de weg te gaan. Allereerst kom je door angst tot je essentie. Wil je weten wie je bent, dan zou je je moeten ontdoen van je functies, geld, kledij, rollen, geschiedenis et cetera. Dat gaat ons niet lukken behalve op het moment dat we de confrontatie aangaan met onze angsten. Want angst confronteert ons met een ontklede vorm van onszelf. Daarnaast is er iets heel waardevols te ontdekken in angst, namelijk: vrijheid.”

Als je bang bent, voelt dat toch juist heel onvrij en beklemmend, alsof je wordt gegijzeld door die angst?
“Ja, dat is het angstgevoel. Maar op het moment dat je door de angst heen gaat kom je op een gegeven moment in een fase waarin je de grenzen van je bestaan opzoekt, waar je jezelf lijkt te overstijgen, uit jezelf wordt gehaald. Dat is vrijheid. Het herinnert je aan de mogelijkheid dat het anders kan. Vrijheid is niet op de het strand liggen van een tropisch eiland met een cocktail in de hand. Vrijheid is mogelijkheden en kansen zien. Dan moet je wel het lef hebben om buiten je bestaan tot dan toe te treden, uit je comfortzone te komen. Dat kan niet zonder angst. Voor alle duidelijkheid: ik heb het niet over angststoornissen. Ik heb het over angsten waar we allemaal mee te maken krijgen, op het moment dat ons bestaan zoals we dat kennen onzeker wordt.”

Door angst komen we tot onze essentie, stelt u. Wat is die essentie?
“In datgene waar je bang voor bent word je geconfronteerd met je beperkingen en dus met de werkelijkheid dat we nietig zijn. De essentie is dat we in feite nergens écht de controle over hebben. We zijn voortdurend bezig om die realiteit te verhullen, door onszelf belangrijk en groot te maken. Het is tegenwoordig een zeldzaamheid dat we onze nietigheid onder ogen komen. Daarom zijn wij ook kwetsbaarder dan vroeger. Tekortkomingen waren vroeger inherent aan het bestaan.”

Hoe omarm je je angst concreet?
“Door bijvoorbeeld iets op te zoeken waar je bang voor bent, als je het niet vanzelf tegenkomt. Zolang je niet bang bent zit je in een comfortzone, waar je als het ware ingekapseld bent in je functie en rol. Pas als je die verlaat merk je hoe kwetsbaar je bent en wie je daadwerkelijk bent. Het gaat erom dat je de angst niet uit de weg gaat. Confronteer jezelf ermee, onderga het en overwin het. Wanneer je geen weerstand biedt aan de natuurlijke neiging om angst te vermijden, wordt de angst alleen maar sterker. Dat is logisch want de angst rust op verbeelding, dus als je situaties gaat vermijden waarin je die angst tegenkomt dan krijgt de verbeelding alleen maar meer kans. Dus de angst doorstaan is de enige manier om de angst te temperen en terug te brengen tot reële proporties. Pas dan ontdek je daadwerkelijk dat angst iets is dat in jezelf zit, niet iets dat van buitenaf komt. Zo kan je het ook overwinnen. Op dezelfde manier dat je angst genereert, kun je iets genereren zodat je juist niet angstig bent. Dat is hetzelfde mechanisme.”

Hoe ziet een overwinning op de angst eruit?

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda