FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 31 October 2017 09:00

Hartstocht voor God

Doopdienst in een protestantse kerk in Enschede Doopdienst in een protestantse kerk in Enschede Tekst: Arjan Plaisier Beeld: Hollandse Hoogte

Het protestantisme staat of valt met hartstocht voor God, meent Arjan Plaisier. “In een wereld die stijf staat van de zelfrechtvaardiging en die doldraait van de projecten, is het bevrijdend om te leven uit de hand van God.”

Protestantisme is begonnen als beweging in de kerk. Het ging daarin om één ding: om God. De vraag van Luther: ‘hoe krijg ik een genadig God?’ is de programmatische vraag waar het protestantisme mee staat of valt. Het gaat om God. Als het niet meer om God gaat, is het protestantisme niet interessant en heeft het zeker zijn tijd gehad. ‘Protestantisme zonder God’ mag dan nog een keer zijn feestje vieren maar kan dan in de historie bijgezet worden.
Overigens: het gaat in het christendom als zodanig om God. Protestantisme kent daarbinnen een bijzondere hartstocht. Het is de hartstocht van God die mij oneindig aangaat. En een geloof dat ook het omgekeerde waar is: er is een onvoorwaardelijke hartstocht van God voor mij. Die twee hartstochten komen uit in Jezus Christus. Niet voor niets is de Reformatie ook bekend geworden door het ‘solus Christus’ (alleen Christus). Want Jezus Christus belichaamt het verlangen en de hartstocht van God voor ons mensen. En tegelijk belichaamt Christus het verlangen van ons naar God. Christus is de eruptie, het opbreken van God naar deze wereld en van deze wereld naar God. Die andere tak van het protestantisme, de calvinisten, was geneigd bij de volgelingen van Luther aan te sluiten maar wel te zeggen: vergeet de Geest niet. Want ook Christus kan weer op afstand komen en waar is dan de levende relatie met God? Daarin voorziet de Geest. Daarin is God ‘vloeibaar’ geworden om zo bij ons en in ons te wonen. En daarin worden wij vloeibaar om bij God en in God te wonen.
De breuk in de christenheid liep over God. De kritiek van het protestantisme ging over het op afstand komen van God. Dat is in de aflaathandel wel op een hele krasse manier duidelijk geworden. Als je boete kunt afkopen, dan heb je met God niets meer te doen. God is nog wel ergens op de achtergrond nodig om de transactie kracht bij te zetten, maar ik heb geen ‘directe’ relatie meer met God. Toen deze steen ging rollen, volgden er meer. Er bleek meer tussen God en mens gekomen dan alleen een handel in aflaten. De kerkelijke dienst en structuur, bedoeld om transparant te zijn tussen God en mens, was te dik geworden. Het zeker aanvankelijk terechte protest van Luther daartegen werd niet verstaan. Was het onwil of onmacht? In ieder geval scheurde daarmee de christenheid. Tot grote schade van alles en iedereen. Ook voor de protestanten zelf.

Onder een steen liggen
Het protestantisme is uit hartstocht voor God geboren. En een protestantisme dat dit vergeten is, is niets meer waard. Nu hoor ik al iemand zeggen: heb je onder een steen gelegen? Weet je niet dat juist God problematisch is geworden? Is het gerucht over de Verlichting niet tot je doorgedrongen? Weet je niet van de ‘meesters van het wantrouwen’ als Marx, Nietzsche en Freud? Is het niet je doorgedrongen dat metafysica niet meer kan en transcendentie nog slechts als adjectief bij meditatie kan worden gebruikt? Kom nu niet aan met uitbundige taal over God, want daarmee bewijs je protestanten van nu geen dienst. Je kunt beter op een ander paard wedden. Protestanten waren voorlopers van de moderne tijd. Wat je bij Luther ziet is de breuk met een knellende traditie. Hij kwam op voor de vrijheid van de gelovigen. Hij gaf ze de Bijbel om zelf te geloven en uit te maken wat ze geloofden. Protestanten staan open voor de ontwikkelingen van de tijd. Zij durven het gesprek met de moderne en vandaag de dag met de postmoderne mensen aan te gaan. Protestanten zijn belangrijke cultuurdragers, denk aan democratie, aan de waarde van het seculiere bestaan. Het is terecht wanneer fatsoenlijke theologen van protestantsen huize de kaart ‘God’ en ‘Christus’ wat verder achter in de pocket houden.
En nu is het mijn beurt om te zeggen: heb je onder een steen gelegen?

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda