FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 23 October 2017 09:00

Een schoongewreven geheugen

Hoofdpersonen Joel (Jim Carrey) en Clementine (Kate Winslet). Hoofdpersonen Joel (Jim Carrey) en Clementine (Kate Winslet).

In de filmrubriek van Jurgen Tiekstra deze maand aandacht voor de Amerikaanse speelfilm Eternal sunshine of the spotless mind (2004) van de Franse regisseur Michel Gondry, die vragen oproept vragen over vergeten en herinneren. Gondry verbeeldt op een fabelachtige manier hoe het geheugen van de mens werkt.

Geen herinneringen, geen restant van het verleden, geen geestelijk bezinksel van wat ooit is gebeurd: dat is het geluk van een schoongewreven geheugen, dat is de eeuwige zonneschijn van de vlekkeloze geest. Met deze verzaligde woorden beschreef de Engelse dichter Alexander Pope lang geleden, in 1717, die zegening van het vergeten: The world forgetting, by the world forgot. Eternal sunshine of the spotless mind!
Het lange gedicht van Alexander Pope waaruit deze regels stammen heet Eloisa to Abelard, genoemd naar een navrante briefwisseling ooit tussen twee voormalige geliefden. Dat waren Heloïse en Abelard, beiden hooggeleerde personen uit het twaalfde-eeuwse Parijs. Ze werden verliefd, zij raakte zwanger, maar hun liefde was verboden en onmogelijk. Om hun pijn te vergeten trokken ze zich beiden terug in een klooster. Maar toen begingen ze de fout van een briefwisseling: die correspondentie bracht alle schrijnende herinneringen terug naar de oppervlakte van het geheugen.
Drie eeuwen nadat Alexander Pope zijn amnesie-regels neerschreef, en negenhonderd jaar na het onfortuin van Heloïse en Abelard, werd dit alles in herinnering geroepen door een Amerikaanse filmproductie met de naam: Eternal sunshine of the spotless mind. De makers van deze film uit 2004 waren twee eigengereide geesten: de Fransman Michel Gondry (regisseur) en de Amerikaan Charlie Kaufman (scenarist).

Geheugen wissen
Deze speelfilm gaat niet over de tragische twaalfde-eeuwse geschiedenis uit het gedicht van Alexander Pope, maar over twee 21ste-eeuwers. Zij heten Joel en Clementine en zij zijn bij toeval tegelijk met de trein vanuit New York naar het plaatsje Montauk gegaan, helemaal aan het uiteinde van Long Island aan de Amerikaanse oostkust. Daar dwalen ze over het winterse strand, diep in hun kleren weggedoken tegen de ongure kou.
Joel valt voor Clementines flamboyante en wat nerveuze persoonlijkheid. Zelf is hij namelijk een introvert, een weifelaar: ergens hoopt hij dat zij hem uit zijn zwaarmoedigheid kan lokken en hem zal doen proeven van een intenser geleefd leven. Dat gebeurt inderdaad, maar desondanks loopt het mis. Eerst vulden hun persoonlijkheden elkaar aan: zijn kalmte dempte haar onrust, haar ongeremdheid maakte een einde aan zijn gepieker. Maar daarna kwamen hun schaduwkanten naar boven: haar diepe onzekerheid, zijn hardnekkige neiging tot lijdzame apathie.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda