FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 20 September 2017 09:00

Terug naar de spijswetten?

Joodse kinderen oefenen voor de Seidermaaltijd met Pasen Joodse kinderen oefenen voor de Seidermaaltijd met Pasen Tekst: Bert van der Kruk Beeld: Hollandse Hoogte

Elke religie die zichzelf respecteert, probeert in kleine, dagelijkse praktijken zichtbaar te maken waar het in de kern om gaat. Dus ook in de keuze van het voedsel. Het jodendom weet daar alles van, het christendom is het vergeten. “Met de afschaffing van de spijswetten hebben we gezegd dat eten min of meer een neutrale zaak is, met alle gevolgen van dien.”

Boeddhisten eten geen vlees en planten uit de uienfamilie. De meeste hindoes zijn ook vegetariërs en laten, net als de boeddhisten trouwens, de alcohol staan. Moslims nuttigen geen varkensvlees en wijzen eveneens alcohol en andere verdovende middelen af. Christenen hebben het eenvoudig; zij kennen weinig voedselvoorschriften. Joden daarentegen hebben zich aan uitgebreide en gedetailleerde spijswetten te houden.
Waarom bemoeien de godsdiensten zich zo met ons eten? Lody van de Kamp, orthodox-joods rabbijn en ritueel slachter (sjocheet), begint zijn antwoord met een onderscheid dat vanouds wordt aangebracht in de 613 geboden en verboden in het jodendom. “Er zijn wetten die bijvoorbeeld het intermenselijk verkeer regelen – niet stelen en niet moorden bijvoorbeeld – die menselijkerwijs beredeneerbaar zijn. En er zijn wetten die niet beredeneerbaar zijn.”
De spijswetten behoren tot deze categorie, die in het Hebreeuws gezeerat hamelech heet, oftewel maatregel van de Koning. Van de Kamp: “De spijswetten zijn uitgevaardigd door de Eeuwige, dus houden we ons eraan. Daarin zijn we heel dogmatisch; dat is binnen het jodendom nog steeds geen vies woord. De Eeuwige heeft het ons met dat onderscheid niet altijd even eenvoudig gemaakt, maar goed, we hebben ervoor gekozen. We hebben ja gezegd bij de berg Sinaï.”

Gescheiden disciplines
Dat neemt niet weg dat in de loop der traditie veel is nagedacht over de achtergronden van de spijswetten. Die zijn gebaseerd op teksten in de Thora (Leviticus en Deuteronomium) en op de landbouwwetten in het bijbelse Israël, schetst Van de Kamp. Het verbod om dieren te eten met niet-gespleten hoeven komt daaruit bijvoorbeeld uit voort. Verder is er wetgeving gebaseerd op de mondelinge leer (Misjna), waaruit bijvoorbeeld de strikte scheiding van zuivel- en vleesproducten voortkomt.
Het scherpe onderscheid tussen melk en vlees laat toch wel enigszins verklaren, zegt Van de Kamp. “Melk is het symbool van het leven, het eerste wat mens en dier drinken als ze op de wereld zijn. Vlees staat voor de dood; om het te kunnen eten, moet je slachten, doden. Die twee verschillende disciplines mogen niet door elkaar lopen: het begin en het einde van het leven moeten gescheiden blijven.”
Ook de strikte voorschriften voor de slacht zijn, ondanks gezeerat hamelech, wel beredeneerbaar. “Je zou willen dat Tweede-Kamerleden zich wat meer in die achtergronden verdiepten”, verzucht Van de Kamp, die zich zes jaar geleden te vuur en te zwaard verzette tegen een mogelijk verbod op onverdoofd slachten. Het verbod kwam er uiteindelijk niet, wel een convenant met meer keuringen en toezicht. Maar of de eeuwenoude praktijk ook een volgende parlementaire storm overleeft, weet de sjocheet niet zo zeker.
Van de Kamp: “Koosjer slachten draait om het volslagen pijnloos toebrengen van de halssnede. Die snee bestaat uit het in één keer doorsnijden van luchtpijp, slokdarm en de twee halsslagaders. Daardoor treedt onmiddellijk bewustzijnseinde in, zonder lijden. Als je deze en andere voorschriften goed bestudeert, kun je alleen maar tot de conclusie komen dat ze dierenwelzijn bevorderen, al ziet de Partij voor de Dieren dat ten onrechte heel anders.”
Het handwerk van het slijpen van het mes komt in de zesjarige opleiding tot sjocheet uitgebreid aan de orde. “Dat is echt een ambacht, nog ingewikkelder dan het slachten zelf. Het mes moet niet alleen vlijmscherp zijn, maar ook volkomen gaaf. Dat bereik je alleen maar door het mes met de hand te slijpen. Met een braampje erop of enige andere oneffenheid, hoe klein ook, snijdt een mes niet, maar scheurt het. Scheuren doet pijn, snijden niet.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda