FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
vrijdag, 01 September 2017 09:00

Oude muziek als taal voor nieuwe oren

Oude muziek als taal voor nieuwe oren Tekst: Eric Corsius, Beeld: Hollandse Hoogte

Zoals elk jaar aan het eind van de zomer vindt deze week in Utrecht wederom het Festival Oude Muziek plaats. Waar komt onze fascinatie met oude muziek vandaan en hoe komt het dat we er steeds weer opnieuw naar willen luisteren? Eric Corsius luistert naar oude muziek die met nieuwe geestdrift wordt gespeeld. Hoe stoffige muziek wordt afgestoft door terug te gaan naar toen zij nog nieuw was, en hoe deze muziek vandaag ten gehore gebracht wordt.

Het luisteren naar klassieke muziek is mij met de paplepel ingegoten. De zondagen van mijn kindertijd associeer ik, behalve met de tune van Studio Sport, met de grammofoonplaten die mijn vader draaide. Voor mij was dit geen onverdeeld genoegen. Sommige muziek kon ik wel waarderen, maar de symfonieën of concerten van Brahms, door Von Karajan traag en gedragen uitgevoerd, begroeven de dag onder een droevige laag patina. Een Mozartopera, zoals de Zauberflöte, ging nog wel. De aaneenrijging van korte, pittige en speelse stukjes ging er in als koek.

Smaak voor klassiek
Toen ik genoeg levensjaren en zakgeld bezat om zelf lp’s te kunnen kopen, ging ik mijn eigen weg. Mijn eerste, zelf gekochte plaat was van Abba. Nina Hagen en Herman Brood volgden al snel. Na verloop van tijd vond ik echter de weg terug naar de klassieke muziek. Het klankbeeld daarvan was mij al te vertrouwd geworden en was onuitroeibaar geworteld in mijn onderbewuste. Ik ging me meer verdiepen in de muziek die mij ooit verveelde, waardoor zelfs Brahms tot mij ging spreken, en ik verbreedde mijn smaak doordat ik nieuwe componisten en werken leerde kennen. De voorkeur voor het klassieke repertoire en het erbij horende klankbeeld bleef. Volgens neurowetenschappers en ontwikkelingspsychologen is dit een verklaarbaar fenomeen: de kindertijd is volgens hen beslissend voor het ontwikkelen van smaakvoorkeuren.
Dit verklaart ook waarom mensen die niet zijn opgegroeid met klassieke muziek vaak zo moeilijk uit de voeten kunnen met het klankbeeld dat mij zo dierbaar is. Vooral de klank van strijkinstrumenten en de vocale muziek moeten het vaak ontgelden. Violen veroorzaken in hun beleving vooral een vervreemdend kras- en jankgeluid. En een hoge sopraan of een diep denderende basstem ervaren ze als lachwekkend en gekunsteld. Daarbij komt ook de vervreemdende verschijningsvorm. Neem een uitvoering van de negende symfonie van Beethoven: een leger van in het zwart geklede mannen en vrouwen zingen en spelen met een grafgezicht, onder leiding van een professorale dirigent en ten overstaan van een eerbiedig op zijn stoel schuifelend publiek, een uur lang precies wat Beethoven tweehonderd jaar geleden heeft opgeschreven. Het is het toonbeeld van alles wat geforceerd is en onnatuurlijk. Er is geen greintje spontaneïteit of authenticiteit in het spel. Deze muziek gaat over van alles, behalve over onszelf, onze ervaringen, ons leven. Daarvoor is ze te gepolijst en te gestileerd. Een ode aan de vreugdeloosheid.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda