FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 18 August 2017 09:00

Twintig scheppen aarde

Twintig scheppen aarde Tekst: Jurgen Tiekstra

In de filmrubriek deze maand aandacht voor de Iraanse speelfilm Taste of Cherry van de regisseur Abbas Kiarostami. Hierin rijdt ene mijnheer Badii doodkalm in zijn auto door de heuvels buiten Teheran. Kiarostami herinnert met zijn film aan wat de filosoof Albert Camus ooit schreef: “Er bestaat maar één werkelijk ernstig filosofisch probleem: de zelfmoord.”
De favoriete filmlocatie van de Iraanse regisseur Abbas Kiarostami was de auto. Hij hield ervan hoe door de krapte van het voertuig een bepaalde intimiteit ontstaat tussen de passagiers, maar ook hoe juist in een auto zich een atmosfeer van ruzie en nerveuze spanning kan opbouwen.
En dus bevinden we ons in zijn speelfilm Taste of Cherry, uit 1997, bijna de volle speelduur in een auto. Het is het voertuig van mijnheer Badii: een man van in de vijftig, zijn blik naar binnen gekeerd. Zijn introverte uitstraling is niet gemakkelijk te duiden. De zwijgende Badii lijkt een trotse en ongenaakbare man, stoïcijns en vastberaden. Maar de geslotenheid van een persoon heeft iets verraderlijks. De eerste indruk kan die zijn van zelfbewustzijn en eigengereidheid. Maar bij nadere inspectie kan iemands geslotenheid de façade zijn waarachter diens grondige zelftwijfel wordt verborgen. Zo lijkt het ook bij deze man.

Innerlijke stilstand
De omlijning van Badii’s half naar beneden gedraaide autoraam vormt het venster waardoor we naar het voorbij glijdende Teheran kijken. Als de film begint rijdt hij op een bedaard tempo door een buitenwijk. Dagloners naderen zijn raam om hem hun arbeidskracht aan te bieden. Hij reageert nagenoeg niet. Hij is op zoek naar iets anders en verlaat de stad via stoffige wegen. Het steengruis dat verpulvert onder de autobanden is de voornaamste soundtrack van de film. Badii rijdt door de droge heuvels buiten de Iraanse hoofdstad. Die heuvels worden gebruikt als zandafgravingen, als grondstof voor het uitdijende Teheran. Terwijl Badii langzaam over de gruiswegen stuurt, zien we in de verte het oprijzen van bouwkranen en hoge, nog niet afgebouwde woontorens.
Dat tempo van zijn rijden vertelt een verhaal. Badii heeft geen haast, hij hoeft nergens te zijn, hij lijkt iemand die innerlijk tot stilstand is gekomen. Consequent rijdt hij zo’n dertig kilometer per uur, zonder één keer te versnellen, alleen af en toe afremmend als hij iets wil vragen aan iemand langs de kant van de weg. Want hij wil dat iemand iets voor hem doet. De groepjes dagloners in Teheran liet hij beslist links liggen, want Badii zoekt iemand die alleen is. Eenzaam misschien. Iemand die een klus voor hem wil uitvoeren met als tegemoetkoming een aanzienlijk geldbedrag.

Fundamentele vraag
Precies een jaar geleden overleed Abbas Kiarostami, de Iraanse regisseur van deze speelfilm, 76 jaar oud. Bij mijn weten stierf hij zonder de hand aan zichzelf te hebben geslagen. Dat is geen gekke bijgedachte na het zien van Taste of Cherry, een speelfilm waarmee hij in 1997 de Gouden Palm won op het filmfestival in Cannes. Kiarostami is niet alleen de regisseur van deze film, maar ook de schrijver. Uit zijn hoofd ontsproot mijnheer Badii, een hoofdpersonage dat de vleeswording lijkt van de openingsalinea van het beroemde boek De mythe van Sisyphus uit 1942 van de Franse filosoof Albert Camus. “Er bestaat maar één werkelijk ernstig filosofisch probleem: de zelfmoord”, is de eerste zin die Camus in dit boek noteerde. “Oordelen of het leven wel of niet de moeite waard is geleefd te worden, is antwoord geven op de fundamentele vraag van de filosofie.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda