FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 10 July 2017 10:10

Van een goed leven is stilstaan het begin

Van een goed leven is stilstaan het begin Tekst: Elze Riemer

“Ik zie steeds meer mensen krampachtig en gehaast leven, alsof niet alleen hun léven ervan afhangt, maar ook de wereld zelf”, stelt Elze Riemer vast. En met haarzelf is het vaak al niet veel beter gesteld. Het vermogen om jezelf te relativeren is onder de levenskunsten een onderschoven kindje. Toch moeten we het daarvan hebben, meent Riemer. De filosoof Montaigne wijst haar en ons de weg: “Zelfs op de hoogste troon ter wereld zit je nog steeds op je eigen gat.”

De zon lonkt en ik ben nog moe van mijn mentale instorting gisteren – en dan zou ik nu een stuk moeten schrijven over jezelf relativeren? Liever niet. ‘Ik heb een heel zwaar leven, echt heel zwaar. Alles is voor mij ontzettend moeilijk.’ Gisteren dacht ik dit nog serieus, maar vandaag zet cabaretière Brigitte Kaandorp dit gevoel in een heel ander licht. Zoek haar sketch Zwaar leven maar eens op. Dat lied is hilarisch, juist omdat het zo herkenbaar is. We vinden allemaal wel eens dat we het zo zwaar hebben. Of dat nou wel of niet zo is, zo ervaren we dat nu eenmaal en dat mag er ook zijn. Maar wat als je daar nou in blijft hangen, er niet los van kunt komen? Dán heb je pas echt een zwaar leven.

Lucht en leegte
Ontzettend veel mensen gaan vandaag de dag kopje onder door zorgen, stress en werkdruk. Ongeveer een miljoen Nederlanders lijden onder een burn-out. De mindfulnesscursussen, retraites en coaches zijn niet aan te slepen. Maar in de reeks van behulpzame hypes of methodes zie ik het relativeren van jezelf niet een keer voorbijkomen. Het lijkt erop dat dit niet gezien wordt als levenskunst.
Mijn ervaring staat daar toch haaks op. Juist omdat ik de relativiteit van mijzelf en van mijn leven inzie, ren ik mezelf – en anderen – niet straal voorbij, verblind door ambitie, perfectionisme of wat dan ook. Ik bevind mij in goed gezelschap, zie ik als ik de Bijbel opensla. Ook de schrijver van het boek Prediker vond het nodig uit te weiden over onze relativiteit, over hoe alles lucht en leegte is, want “wat er is, was er al lang; wat zal komen, is er altijd al geweest.” Prediker is zeker niet de enige die ons op onze kleinheid wijst. Deze gedachte loopt als een rode draad door heel de Bijbel heen.
De aarde draait rond zonder dat wij daar ook maar enigszins invloed op hebben. Toch is zij de grond waarop we allemaal staan. Als lid van de zogeheten ‘prestatiegeneratie’ mis ik de levenshouding van Prediker. Ik zie steeds meer mensen krampachtig en gehaast leven, alsof niet alleen hun léven ervan afhangt, maar ook de wereld zelf.
Toch vang ik her en der wel geluiden op van mensen die zich afzetten tegen de huidige tijdgeest, waarin alles steeds maar beter, sneller en mooier moet. Vooral de Deense psycholoog Svend Brinkmann blijft mij bij, die met zijn boek Standvastig een ijzersterk tegengeluid laat horen. En, niet onbelangrijk, regelmatig moest ik hardop lachen om zijn zinnen. Hij verzet zich tegen de almaar sneller wordende westerse cultuur die volgens hem de bron is van veel van de huidige ellende, onrust en ongeluk. Geïnspireerd door de stoïcijnen schotelt hij de lezer een alternatieve levenshouding voor. Zoals hij in zijn voorwoord formuleert: “Het gaat er in het kort gezegd niet om hoe je je ontwikkelt, maar hoe je stilstaat. Het gaat er niet om hoe je jezelf vindt, maar hoe je genoegen neemt met jezelf.” Hij pleit ervoor wat meer ons verstand te gebruiken in plaats van steeds maar slaafs ons gevoel te volgen. Een verademing, dit pleidooi. Het is immers doodvermoeiend om voortdurend je wispelturige gevoel te volgen. Bovendien is ‘je gevoel volgen’ verkapt egoïsme, want blijkbaar is jouw hoogstpersoonlijke gevoel de maat der dingen en moet de rest daarvoor wijken. Brinkmann ontleedt die houding messcherp. “De verering van authenticiteit die plaatsvindt door de jacht op echte gevoelens is in wezen kinderlijk”, schrijft hij. “ Het kleine kind, dat heel direct is in zijn gevoelens en daarom glimlacht als het tevreden is en schreeuwt als het gefrustreerd is, wordt impliciet afgeschilderd als ideaal.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda