FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 08 May 2017 12:12

Laatste rust, ook voor SS'ers

Duits oorlogskerkhof, Ysselsteyn Duits oorlogskerkhof, Ysselsteyn Tekst: Willem van der Meiden

De Duitse bondskanselier Helmut Kohl en de Franse president François Mitterrand herdachten in 1984 in Verdun hand in hand de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Het was voor het eerst dat regeringsleiders van twee landen die elkaar destijds naar het leven stonden de oorlog gezamenlijk herdachten. Toen Gerhard Schröder twintig jaar later werd uitgenodigd om samen met Jacques Chirac zestig jaar D-day te herdenken, stuitte dat op protesten. De tijd was daar volgens velen nog niet rijp voor. Daders gedenken in het land van hun slachtoffers, hoe moeilijk is dat?

In Ysselsteyn, in de Limburgse Peel, wordt de nagedachtenis van Duitse slachtoffers op Nederlands grondgebied uit de Tweede Wereldoorlog in ere gehouden. Daar ligt een Duitse militaire begraafplaats, de enige in ons land, de rustplaats van Duitse militairen die bij verschillende oorlogshandelingen in de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen. Het is de grootste militaire begraafplaats van Nederland, met ruim 31.000 doden. Direct na de oorlog werden Duitse gesneuvelden uit diverse provisorische kerkhoven verzameld op dit kerkhof. Onder hen zijn veel SS’ers. Voorts liggen er niet-Duitsers die dienst deden in de Wehrmacht, onder wie ook Nederlanders die sneuvelden aan het Oostfront. En bij hen liggen ook na de bevrijding in het voormalige SS-concentratiekamp Vught omgekomen geïnterneerde Duitsers en Nederlandse collaborateurs. Het park is eigendom van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge. Op de Volkstrauertag in november worden de Duitse doden herdacht en worden er kransen gelegd. Daar wordt door activisten regelmatig tegen geprotesteerd. Vooral het feit dat er gesneuvelde leden van de Waffen SS – na de oorlog veroordeeld als misdadige organisatie  – worden geëerd, schiet menigeen in het verkeerde keelgat.

Ik liep er een keer rond, toen ik toevallig in de buurt was. Het was niet eenvoudig om de begraafplaats te vinden, bewegwijzering is er nauwelijks. Er is van alles aan gedaan om terughoudendheid in acht te nemen rond deze Duitse lieu de mémoire en geen aanstoot te geven. De Volksbund heeft er alles aan gedaan om van deze plek geen bedevaartsoord te maken voor allerlei fout volk dat de Duitse heldenmoed zou willen bewieroken. Je loopt er met gemengde gevoelens rond, anders dan op andere oorlogsbegraafplaatsen, gevoelens die gevoed worden door beeldvorming. Natuurlijk, hier liggen ook Duitse kindsoldaten die op het eind van de oorlog werden gedwongen dienst te nemen. En er liggen tal van andere soldaten die van oorlog niets moesten hebben, maar voor hun nummer gingen en sneuvelden. Maar er zijn hier ook verklaarde nazi’s en collaborateurs begraven. Ik las er over ene Antoine van Dijk, hier begraven, een virulente antisemiet en nationaalsocialist. Als hoge politieman in Nijmegen joeg hij fanatiek op Joden. En voor menige Nederlandse Oostfrontstrijder zou ik ook niet mijn hand in het vuur durven steken.

Respect voor dode daders, kan dat? Elke keer dat er mensen zijn die andere mensen moedwillig om het leven brengen en er zelf bij omkomen, is er discussie of deze daders ook slachtoffer genoemd mogen worden. Hoe verser de gebeurtenis, hoe heftiger de discussie hierover is. Toen Karst T. op Koninginnedag 2009 op een menigte feestvierders in Apeldoorn met zijn auto inreed, vielen er acht doden, inclusief de dader. Meteen al gingen er stemmen op om ook de dader als slachtoffer te herdenken, maar die stemmen werden meestal op hoon onthaald. Naarmate de afstand in de tijd tot zo’n gebeurtenis groeit, worden dergelijke gedachten minder impopulair. Het zal dus nog even duren, maar dan zal begraafplaats Ysselsteyn met rust worden gelaten.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda