FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 28 April 2017 12:02

'Facebook zorgt voor versplintering'

'Facebook zorgt voor versplintering' Tekst: Jan van Hooydonk, Beeld: Corbino

Partijen die slim gebruik maakten van Facebook, boekten tijdens de verkiezingen winst. Trump en Wilders twitteren er lustig op los. Ethicus Marcel Becker over de uitdagingen en bedreigingen van de digitalisering voor de politiek. “Ideologie maakt plaats voor psychologische reflexen.”

‘Ik voor mij geloof in het paard”, sprak de laatste Duitse keizer, Wilhelm II. “De auto is een verschijnsel van voorbijgaande aard.” Een eeuw later weten we wel beter; de techniek is kennelijk niet tegen te houden. Wat voor het verkeer geldt, geldt ook voor de digitalisering – het oprukken van internet, mobiele telefonie, sociale media als Facebook en Twitter. “We strelen onze smartphone vaker dan onze geliefde”, stelt ethicus Marcel Becker (55) vast. Als docent toegepaste ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen gaat zijn aandacht uit naar openbaar bestuur, rechtspraak en gezondheidzorg. Op al die terreinen is de invloed van de digitalisering levensgroot. Reden voor Becker om zich apart in dit fenomeen te verdiepen. Hij schreef er een gezaghebbend boek over: Ethiek van de digitale media.
‘Internet als spreekstoel in het publieke domein’ luidt de titel van een van de hoofdstukken in Beckers boek. Anderhalf jaar na het verschijnen van dit boek is de vraag naar de invloed van de digitalisering op de democratie alleen maar prangender geworden. Ook politici strelen immers hun smartphone. Trump en Wilders ‘regeren’ via Twitter. Partijen als GroenLinks en Denk hebben aan hun slimme gebruik van Facebook tijdens de recente verkiezingscampagne een deel van hun zetelwinst te danken, zo wees onderzoek uit. Reden om met Becker te spreken over de rol van de digitale media in de politiek. Vormen zij een verrijking of een bedreiging voor de democratie?

Maar eerst een algemene vraag: een techniek – of het nu gaat om een hamer of om digitalisering – kun je zowel goed als slecht gebruiken. Techniek lijkt me voor u als ethicus een simpel probleem.
“Nee, zo eenvoudig ligt het niet. Als je zegt ‘de hamer is een techniek’, zeg je dat ik als mens over de hamer de baas ben. De hamer maakt mij sterker. Maar die hamer is niet alleen maar een instrument, want zodra ik een hamer heb, verandert de situatie. Ik kan dingen maken die ik eerst niet kon maken; ik kan de hamer zelfs als moordwapen gebruiken. De techniek bepaalt dus ook puur door haar aanwezigheid mijn denken en handelen. Digitalisering is een middel, zeker. Maar door digitalisering zijn we ook anders gaan denken en veranderen onze waarden en normen. Vroeger was de fysieke ruimte allesbepalend, maar beperkt; de virtuele ruimte van internet daarentegen is oneindig. Binnen die virtuele ruimte is informatie allesbepalend. De ethische vraag is steeds dezelfde: is de mens de baas over de techniek of is de techniek de baas over de mens?”

En uw standpunt daarover is?
“Je kunt tegen de winter of tegen aardbevingen zijn, maar dat schiet niet op. Tegen digitalisering zijn schiet ook niet op. Je kunt die techniek niet afschaffen en bovendien zijn er ook een hoop positieve effecten. De digitalisering verandert onze wereld grondig, inclusief de politiek. We zullen als mens heel erg ons best moeten doen om in control te blijven. Dat is een uitdaging voor de overheid, maar doet ook een beroep op onze eigen verantwoordelijkheid. We laten onze kinderen een verkeersdiploma halen. Analoog daaraan zullen we hen ook moeten toerusten om op een goede manier met de digitalisering om te gaan.”

Welke invloed hebben digitale media op het politieke debat?
“In de jaren negentig geloofden we alom dat digitalisering zou leiden tot het ontstaan van een wereldwijde virtual community. Dankzij digitale media zou iedereen overal en altijd met alle anderen in contact kunnen staan. Dat werd anders toen Bill Gates in 1995 het idee van customized advertising introduceerde, dat wil zeggen dat digitale media je alleen die informatie aanbieden die jou speciaal interesseert. Inmiddels blijkt die gerichtheid zo sterk geperfectioneerd te zijn dat Facebookgebruikers helemaal niet meer met elkaar in contact staan. De ironie en paradox van Facebook is dus dat wat zich aandient als het medium bij uitstek voor algemeen gedeelde informatie in feite geworden is tot het medium van de grote versplintering. Het idee dat ik alles overal met iedereen zou delen, is een totale fictie. Je krijgt op Facebook vooral informatie van en over geestverwanten.”Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda