FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 08 March 2017 13:28

Niet de leer, maar het leven

Remonstranten voeren actie voor Pasen. Remonstranten voeren actie voor Pasen. Tekst: Erik Jan Tillema

Protestantse orthodoxen en vrijzinnigen stonden vanouds tegenover elkaar. Absolute waarheden voor de een, relativisme en twijfel bij de ander. Intussen is de tijd van etiketten plakken voorbij. In gesprek met jonge orthodoxe theologen voor wie het leven meer telt dan de leer. “Het gaat niet om hokjes, maar om het leggen van relaties.”

Jarenlang kon je in de protestantse kerken in Nederland rustig etiketjes plakken: vrijwel iedereen was orthodox óf vrijzinnig. Het een stond voor een heilig geloof in God de Schepper, met vaststaande geloofsdogma’s en de Bijbel als Waarheid. Het ander stond voor mensen die het allemaal niet zo zeker wisten, die vragen stelden, kritisch waren en vooral probeerden goed te leven. Lekker overzichtelijk, deze tweedeling: je wist wat je aan elkaar had. Tegenwoordig is het echter allemaal niet meer zo duidelijk. Twintigers en dertigers uit behoudende kerken bijvoorbeeld organiseren activiteiten die heel vrijzinnig overkomen en praten over hun geloof zonder de dogma’s erbij te halen. Is de tijd van het etiketten plakken voorbij?

Te genuanceerd
D
at het niet meer zo makkelijk is om mensen zomaar in een van de twee hokjes te plaatsen, blijkt wel uit gesprekken met een aantal jonge theologen, die elk op hun eigen manier vorm geven aan hun religie. 
Alain Verheij (28) noemt zich Twittertheoloog en heeft in het verleden mensen nogal eens gechoqueerd met zijn uitspraken over het geloof. Hij schreef een pleidooi voor masturbatie en een manifest voor een christendom zonder moslimhaat. Dat is nogal wat voor iemand die uit de Nederlandse Gereformeerde Kerken komt, een behoorlijk behoudend kerkgenootschap, dat worstelt met homoseksualiteit en waar vrouwen pas sinds enkele jaren predikant mogen worden. 
Verheij was zelf bijna predikant geworden, maar in plaats van dat hij nu in een zwart pak vanaf de kansel zijn kudde toespreekt, is hij actief op Twitter en schrijft hij artikelen over het christelijke geloof. Deze artikelen komen niet orthodox over, maar op de vraag of hij dan vrijzinnig geworden is, antwoordt hij: “Dat vind ik lastig: het is een definitiekwestie. Ik zou me toch een orthodoxe gelovige willen noemen, maar dan wel een die beïnvloed is door de vrijzinnigheid.”
Verheij legt uit dat zijn geloof een hele ontwikkeling heeft doorgemaakt. “Ik heb veel van de vrijzinnigheid geleerd en daarom ben ik geen conservatieve theoloog. Over bepaalde dingen denk ik heel progressief: over de acceptatie van homo’s, de evolutietheorie en over het gezag van de Bijbel. Toch mis ik iets in de vrijzinnigheid, daarom wil ik me er niet toe rekenen.” Wat dat ‘iets’ dan is? Hij vindt het jammer dat de linkerflank van de kerk bepaalde geloofsbeelden laat vallen, omdat het te moeilijk is geworden om erin te geloven: veel bijbelverhalen worden afgedaan als sprookjes en de rol van God is marginaal geworden. Daarbij komt ook nog eens de hoge mate van vrijblijvendheid bij de vrijzinnigen. Verheij voelt zich er niet thuis. “Ik wil vrijuit christen kunnen zijn en dat lukt mij binnen de orthodoxie, omdat men daar waarde hecht aan traditie, de bijbelverhalen en de liturgie. De toekomst van de kerk ligt voor mij eerder in het herontdekken en opnieuw waarderen van deze zaken, dan in dat we deze achter ons laten.”
De vrijzinnigheid vindt Verheij daarnaast niet zo’n aantrekkelijke club, zo geeft hij toe. Deze liberale stroming heeft zich pas in de afgelopen honderdvijftig jaar georganiseerd. Tegenwoordig vindt men haar aanhangers onder meer in de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten (voorheen: Vereniging van Vrijzinnig Hervormden), de Vrijzinnigen Nederland (voorheen: Nederlandse Protestanten Bond) en de Remonstrantse Broederschap. De vergrijzing heeft er stevig toegeslagen. “Het is geen vitale beweging meer”, zegt Verheij. “De vrijzinnigheid heeft veel betekend voor het kerkelijke leven: dankzij haar  kunnen we kritischer met de Bijbel omgaan en in veel kerken kunnen vrouwen nu predikant worden. Maar dat was toen. Maar intussen is  er is de afgelopen jaren al veel veranderd en zijn deels andere vragen aan de orde. De vrijzinnigheid heeft  de boot gemist. Ze is te genuanceerd geworden en dus niet langer aantrekkelijk.” De toekomst van een moderne, kritische geloofsbeleving ligt volgens hem in de orthodoxie. “Ik zie daar een progressieve beweging. Die is meer gericht op hoe je leeft en minder op de leer.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda