FacebookTwitterLinkedIn
donderdag, 02 March 2017 09:56

'Bidden is goed voor je'

"We bidden minder in georganiseerde vorm" "We bidden minder in georganiseerde vorm" Tekst: Elleke Bal, Beeld: Martine Sprangers

‘Handen vouwen, ogen dicht’ komt in Nederland steeds minder voor, maar nieuwe vormen van gebed komen daarvoor in de plaats, zegt godsdienstpsycholoog Joke van Saane. Vrouwen zijn volgens haar meer tot gebed geneigd dan mannen.

Wie het vorig jaar verschenen onderzoeksrapport God in Nederland leest, moet bijna wel tot de conclusie komen: in Nederland wordt steeds minder gebeden. Het aantal Nederlanders dat zegt nooit te bidden, is gestegen van 36 procent in 2006 naar 53 procent in 2016. In 2006 zei 16 procent van Nederland een keer per dag te bidden, tien jaar later doet nog maar 9 procent dat.
Toch ziet hoogleraar godsdienstpsychologie Joke van Saane dat heel anders. “Als ik een hypothese zou moeten opstellen, dan zeg ik dat bidden niet minder wordt. En dat er juist allerlei factoren in onze tijd zijn die mensen stimuleren om te gaan bidden.” Ze noemt individualisering, globalisering, de nieuwe verhoudingen tussen mens en technologie. “Allemaal aanjagers voor bidden.”
In een vergaderzaaltje van de faculteit der godgeleerdheid van de Vrije Universiteit vertelt Van Saane waarom zij het gebed juist overal om haar heen ziet. Ze is een vastberaden spreekster, weet in een paar rake zinnen een beeld neer te zetten. Ze ziet in Nederland allerlei nieuwe vormen van bidden ontstaan, buiten de gebaande paden van georganiseerde religie. “Mensen gaan veel meer bidden als het in hun persoonlijk leven past, niet omdat het moet.”

Waarom bidden mensen?
“Da’s wel meteen een hele grote vraag. Waarom geloven mensen in het bestaan van een god? Je ziet dat ze behoefte hebben aan een instantie die groter is dan hun eigen leven, iemand of iets aan wie ze zich kunnen relateren en aan wie ze hun leven kunnen voorleggen. Dat is psychologisch gezien ook de essentie van religie, dat je je verbindt met een andere werkelijkheid. In de godsdienstpsychologie onderscheiden we een aantal basisangsten of motivaties die ertoe leiden dat mensen zoiets als religie ontwikkelen. We willen ergens bij horen, we zoeken verbinding. We hebben een ontzettende behoefte aan grip op ons leven, aan voorspelbaarheid, vertrouwen. Daarnaast hebben we angst voor onze eigen sterfelijkheid. Het zorgt er allemaal voor dat we ons willen verbinden met een andere werkelijkheid, waardoor ons leven zin en betekenis krijgt, waardoor je meer grip op je leven krijgt en waardoor je die sterfelijkheid kan overwinnen.”

Gaat het niet een stap verder om dan ook nog allerlei dingen te gaan vragen aan die andere werkelijkheid?
“Nou, niet per se. Je hebt verschillende soorten bidden. Er zijn gebeden waarin je vraagt om een ingrijpen in je eigen leven, maar zo’n gebed doe je alleen als je gelooft in een persoonlijke en handelende persoon die jou kan straffen en belonen. Bidden kan ook zijn dat je uitspreekt waar je zelf mee zit. En dat helpt. Bidden kan als een coping-mechanisme fungeren, een manier waarop je omgaat met problemen. Mensen die heel gestrest zijn of last hebben van crisiservaringen, hebben er baat bij om dat uit te spreken. Uit onderzoek blijkt ook dat mensen veel ’s avonds bidden, als ze in bed liggen. Dat verbaast me niet, wat als het donker is hebben we een wat hoger stressniveau. Je kunt dan moeilijk zien wat er om je heen gebeurt, dus dan heb je als mens kennelijk andere behoeften. Blijkbaar is dat een natuurlijke context om te gaan bidden. Of er dan een god meeluistert die echt bestaat, maakt nog niet eens zoveel uit. Er zijn genoeg mensen die niet geloven in het bestaan van een persoonlijke god, maar als het erom spant, dan gokken ze er maar op. Wie weet, helpt het. Kijk, deze twee elementen komen terug in ieder gebed: je stelt je open voor een andere werkelijkheid en je spreekt uit waar je zelf mee bezig bent. Die beide dingen zijn goed voor mensen.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda