FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 02 January 2017 09:18

'Er is veel leegte. We troosten ons met eten'

Tekst: Willem van der Meiden Tekst: Willem van der Meiden Beeld: Jedi Noordegraaf

Hoogmoed, hebzucht, wellust, afgunst, gulzigheid, drift en traagheid: vanouds staan deze karaktereigenschappen en het bijbehorende gedrag binnen de christelijke traditie bekend als de zeven menselijke hoofdzonden. Willem van der Meiden gaat in gesprek met evenzovele ervaringsdeskundigen. Aflevering 3: diëtist Hanneke Tuijtel over gulzigheid. "Mensen met obesitas stigmatiseren zichzelf en worden gestigmatiseerd."

“Het is in Nederland dweilen met de kraan open.” De kliniek waar Hanneke Tuijtel werkt behandelt mensen met eetstoornissen, die naar haar en haar collega’s worden doorverwezen. Mensen dus die de diagnose ‘anorexia’ of ‘boulimia’ hebben gekregen. Ik spreek met haar over een der zeven hoofdzonden, gulzigheid, ook wel: vraatzucht. Ze praat helder en betrokken en weegt haar woorden.
Tuijtel: “Gulzigheid is een beter woord dan vraatzucht, want fanatiek gamen, drinken, roken of facebooken behoren zeker ook tot deze ‘zonde’. Het zijn verwante verslavingen, mensen verdoven zich ermee. Maar ik houd mij vooral bezig met mensen die dwangmatig met eten of niet eten omgaan. In 2011 werd geschat dat er in Nederland 5600 mensen met anorexia waren en 22.000 met boulimia. Maar het aantal mensen met obesitas werd in 2011 al geschat op 6,5 miljoen, zo’n veertig procent van de bevolking. In de Verenigde Staten ligt dat percentage nog hoger. Anorexia en boulimia zijn ernstige psychiatrische ziekten, obesitas is een aandoening, niet altijd per se een stoornis, maar mensen kunnen ook daar veel last van hebben.”

Eetstoornissen worden meestal geassocieerd met jonge vrouwen. Terecht?
“Ik zie bij ons met name vrouwen, maar ook wel mannen. Anorexia, uithongering, begint vaak bij vrouwen in de tienerleeftijd; boulimia, mensen die dwangmatig eetbuien hebben, waarbij ze zich volproppen en dit later compenseren, komt meer voor in de studentenleeftijd. Vrouwen lijnen veel meer en vaker dan mannen en dwangmatig lijnen kan een opstap zijn naar een eetstoornis.”

Hoeveel mensen ziet u in een week en hoe ziet hun begeleiding eruit?
“Ik denk dat ik gemiddeld zo’n dertig mensen in de week langs zie komen. Dat zijn er veel, maar dat komt vooral omdat we behalve een-op-eenbegeleiding ook groepsbijeenkomsten hebben. Als cognitief gedragstherapeutisch werker en diëtist geef ik voorlichting en vraag ik mijn patiënten of ze weten hoe voeding werkt. Wat is hun streefgewicht, wat is een realistisch gewicht, hoe gaan ze met hun gewicht om, wegen ze zich vaak? Maar ook: hoe maken ze spaghetti klaar? We geven ook kooktrainingen, ze zijn niet verplicht en aanvankelijk willen patiënten doorgaans niet meedoen, maar als ze er eenmaal mee bezig zijn, zijn ze enthousiast. Veel mensen met een eetstoornis vinden de warme maaltijd het moeilijkst. Boulimia staat bekend als vraatzucht, maar dat klopt niet helemaal, want patiënten zijn ook bezig met lijnen. Maar bizar eetgedrag hoort er vaak wel bij: er zijn mensen die ineens grote aantallen bevroren frikadellen of bevroren brood gaan eten. Datzelfde gedrag komt ook voor bij binge eating disorder, oftewel: eetbuienstoornis. Als ze de drang voelen om te eten, dan moet het ook meteen.”

Hoe zou u uw patiënten willen typeren? Waar komt hun stoornis vandaan?
“Mensen met obesitas hebben last van stigmatisering. Ze stigmatiseren zichzelf en ze worden gestigmatiseerd. Hun stoornis is hun vaak aan te zien. Ze vluchten daarom graag in de anonimiteit. Aan mensen met boulimia zie je doorgaans niet zo veel. Zij hebben vaak problemen met het reguleren of verdragen van hun emoties, ze willen veel, liefst alles onder controle hebben. Boulimiapatiënten reguleren hun emoties dan door eetbuien. Ze voelen zich meestal erg schuldig over hun obsessie. Ze voelen zich ook wel eens mislukte anorexiapatiënten, want doordat anorexiapatiënten de controle lijken te hebben die zij zo graag willen, staan die in hun ogen ‘hoger’ in aanzien, vinden zij. Anorexiapatiënten kunnen stoppen met eten, zij niet. Maar zelfcontrole krijgen door te eten is een illusie. Matigheid staat in hoog aanzien, maar probeert het maar eens als je eetdrang hebt en ziet wat er aan voedsel aangeboden wordt. Over de oorzaak van eetstoornissen is nog niet veel bekend. Het lijkt een combinatie van factoren, ook van genetische. Vraatzucht is complex en is in die zin wel te vergelijken met depressiviteit.”

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda