FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 22 December 2016 13:23

'Nieuwe rituelen niet minder waardevol'

Tekst: Lisette Thooft Tekst: Lisette Thooft

Is een pelgrim altijd iemand met een staf en een hoed tegen de brandende zon, die zich duizenden kilometers lang de blaren loopt om een heiligdom te bereiken? Of kun je ook met een paar muisklikken op internet zo’n religieuze ervaring hebben? Suzanne van der Beek bestudeert online pelgrimeren.

Suzanne van der Beek is als visiting scholar een paar maanden in Virginia, V.S. en de enige mogelijkheid om haar te interviewen is via Skype. Maar dat is wel zo passend. Van der Beek bestudeert namelijk ‘cyberpelgrimage’.

Hoe kun je nou online pelgrimeren, het gaat toch juist om de weg?
“Dat is de vraag die ik het meest krijg. Ik denk dat het vooral een indicatie is van de manier waarop we nu naar pelgrimage kijken. De pelgrimstochten die nu populair zijn, met name de Camino de Santiago de Compostella, zijn erg gericht op het idee van op weg gaan, onderweg zijn, de lichamelijkheid van de tocht. Dat is het element dat voor een groot deel wegvalt of anders geïnterpreteerd wordt in cyberpelgrimage.”

Is het idee niet dat je onderweg een beter mens wordt, door het offer?
“Dat is het idee dat je pelgrimeert om een ander mens te worden. Omdat veel pelgrims die nu naar Santiago reizen, niet per se een religieuze insteek hebben, wordt die dimensie heel belangrijk. Maar als je pelgrimage ziet als een bezoek aan een heilige plaats om iets van die heiligheid te voelen, ligt het anders.
Als ik offline pelgrims vraag of lijden voor hen belangrijk is, of ze bezig zijn een offer te brengen, dan zetten ze hun hakken in het zand: ‘Wij zijn hier niet omdat we iets slechts hebben gedaan, maar gewoon omdat we dit willen meemaken.’ Maar als het om online gaat, willen veel mensen meteen weten of er wel een offer wordt gebracht.
De angst is dat de traditie wordt ondermijnd, dat er afbrokkeling van waarde plaatsvindt. Ik denk niet dat die angst terecht is. Er zijn nieuwe manieren om een ritueel uit te voeren en dat betekent niet dat de oude moeten of zullen verdwijnen. Het is ook gevaarlijk om te denken dat ‘nieuw’ verkeerd is of minder waardevol. Bij nieuwe rituelen wordt altijd eerst gekeken naar: waar schieten ze tekort, wat doen ze niet wat de oude wel doen? Het is interessanter om te kijken naar wat ze behouden, en wat ze toevoegen. We leven nou eenmaal in een wereld waarin zaken zich sneller en directer afspelen en ik vind het oneerlijk als dat in de religie niet zou mogen gebeuren. Als je in alle drukte ’s avonds een half uurtje neemt om je te verdiepen in een heilige plaats en daar iets bij te voelen, noem ik dat toch ook een vorm van spiritualiteit.”

Kan een online pelgrimstocht een echte vervangen?
“Daarover zijn verschillende meningen. Sommige mensen zeggen: als je online naar Santiago bent geweest, ben je er geweest, klaar. En er zijn ook mensen die zeggen: je kunt je voorbereiden via de virtuele pelgrimstocht, en daarna doe je hem fysiek. Mensen die om wat voor reden dan ook niet kunnen gaan, kunnen het als een tweede keus zien. Het een vervangt het ander niet.”
De paus is in elk geval een fan: in 2013 stimuleerde de kerk jongelui om online mee te doen met de World Youth Day in Rio de Janeiro, vertelt u in het boek.
“Het grappige is dat veel kritiek op online rituelen met name komt van mensen die zelf buiten religieuze gemeenschappen functioneren. Instituten zoals de katholieke kerk hebben er veel minder problemen mee. Het Vaticaan is heel actief online, heeft een twitteraccount, pinterest en instagram, enzovoort. 
Mensen buiten die traditie zien dat als problematisch; die hebben het idee dat het internet en religie elkaar per definitie onderuit zouden halen, dat ze niet te verenigen zouden zijn. Men stelt dat iets heiligs online kwetsbaar zou zijn, omdat het in direct contact staat met meer vulgaire informatie. 
Maar in het traditionele denken werd virtueel pelgrimeren vaak gezien als zuiverder. Als je nu naar Santiago loopt, ben je meer dan de helft van de tijd bezig met vragen als: waar kan ik eten en slapen? Virtueel reizen zou puurder kunnen zijn.”

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda