FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 03 October 2016 09:10

'Luther was een rauwdouwer'

Tekst: Elleke Bal Tekst: Elleke Bal Beeld: Stijn Rademaker

Al lang droomde Herman Selderhuis ervan om een boek over Luther te schrijven. In het zicht van 500 jaar Reformatie kwam het er eindelijk van. De historicus leerde Luther kennen als een mooi maar ook moeilijk mens. "Soms dacht ik: Moet ik dat nou wel opschrijven?"

Op een van de warmste zomerdagen van het jaar schijnt de zon zo fel dat er een lome rust hangt in het Apeldoornse Wilhelminapark. Het groene gazon van het park, het zwarte asfalt, het witte grint op de oprijlanen voor de herenhuizen, in deze hitte lijken alle kleuren in elkaar over te lopen. Er is geen mens op straat, maar achter de ruiten van het herenhuis op nummer 4 is wat beweging te ontwaren. Hier aan de Theologische Universiteit Apeldoorn beginnen vandaag studenten theologie aan het eerste vak hun nieuwe jaar – Hebreeuws. Herman Selderhuis (55) loopt net het pand binnen, dat niet aandoet als een hedendaags universiteitsgebouw. Geen klinisch witte muren en gigantische collegezalen, maar een huiskamerachtige kantine met zicht op de tuin. Dit is het thuis van in totaal zo’n 140 studenten, die hier de zesjarige theologische opleiding van de Christelijke Gereformeerde Kerken volgen. Ook Selderhuis werd hier ingewijd in de theologie. Sinds 1997 is hij hoogleraar en doceert hij er kerkgeschiedenis en kerkrecht. Dat mag klinken als taaie stof, Selderhuis is een toegankelijk man en het is niet moeilijk om met hem in gesprek te raken. Hij praat vlot, zonder poespas en noemt de dingen bij hun naam. In de ‘o’ van zijn ‘oh ja’s’ klinkt zijn Twentse tongval het meeste door. Als tiener was hij al gefascineerd door Luther, vertelt hij. “Zo’n man die in zijn eentje z’n weg gaat, dat sprak mij aan. Ik ga zelf ook graag m’n eigen weg”, zegt Selderhuis, die op zijn vijftiende op eigen houtje besloot wat meer in de Bijbel te lezen en vaker naar de kerk te gaan. Selderhuis werd als kind niet gedoopt maar wel ging af en toe met z’n moeder mee naar de kerk – zijn vader was buitenkerkelijk. Als tiener werd dat anders, hij liet zich dopen en ging ‘gewoon’ op zondag twee keer naar de kerk. Nu preekt hij iedere zondag, soms twee of drie keer. De afgelopen twee jaar verdiepte Selderhuis zich iedere ochtend heel vroeg in het leven van Luther. Het resultaat: de biografie Luther. Een mens zoekt God, die verscheen ter ere van het 500-jarig jubileum van de Reformatie.

‘Een mens zoekt God.’ Waar komt de ondertitel van uw boek vandaan?

“Het was een vraag die aan je gesteld werd als je het klooster inging: ‘Wat doe je hier, wat zoek je?’ Luther antwoordde: ‘Ik zoek God’. Dat hield mij bezig. Iemand die God zoekt, is niet iemand die al weet wie God is. Er zijn zoveel beelden over Luther, wie was die man nou echt?”

Wat heeft u gelezen om hem echt te leren kennen?

“De brieven en boeken die Luther tijdens zijn leven schreef, geven een authentiek beeld, in veel van zijn werken komt autobiografisch materiaal terug. Maar ik heb geleerd dat je niet altijd moet geloven wat hij schrijft. Er zijn zaken die niet stroken met de werkelijkheid, hij doet zichzelf wel eens beter voor dan hij is. Dat is een menselijke eigenschap, maar wat mij trof is dat iemand in de zestiende eeuw zichzelf zo goed weet neer te zetten dat de wereldpers belangstelling voor hem heeft. Het is geen Donald Trump die zegt wat het volk wil horen, geen populist of demagoog. Maar iemand die zich bewust is van de kracht van zijn ontdekking, en dat die aan de man moet worden gebracht.”

Hoe kwam het dat er toen al zoveel aandacht was voor zijn verhaal?

“Het eerste geheim van zijn hele verschijning is dat hij de hele relatie tussen God en mens op de kop zet. Dat is volgens mij de kern van Luther en de Reformatie. Luther zei: Wij zien het verkeerd. God is niet de vragende, maar de gevende partij. Dat is Luthers bevrijdende boodschap. Hij maakte de mensen duidelijk dat geloven iets moois is, een lust en geen last. Dat was een nieuw fenomeen voor velen. Ook zijn woordkracht trok mensen. Het was een meester in taal en een meester in schelden. Hij weet de dingen zo te zeggen dat het je raakt en kan vrij goed irritatie opwekken. Wij hebben thuis een tijdje de tafelgesprekken van Luther gelezen, dat vonden mijn dochters eerst nog wel leuk. Maar op een gegeven moment beantwoordt Luther dan de vraag: waarom zijn meisjes vroeger rijp dan jongens?, en zegt hij: ‘omdat onkruid harder groeit dan gewone bloemen’. Nou, toen hadden ze het wel gehad.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda