FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 21 July 2016 13:59

Liever academie dan aanrecht

Tekst: Willem van der Meiden Tekst: Willem van der Meiden

De eerste Nederlandse vrouw die aan een universiteit studeerde was niet Aletta Jacobs (1872), maar 234 jaar eerder Anna Maria van Schurman. Zij mocht achter een gordijntje – om de mannen niet af te leiden – colleges en disputen in de theologie bijwonen in de zojuist tot universiteit gepromoveerde Illustere School van Utrecht. Anna Maria van Schurman (1607-1678), van gegoede afkomst, ontwikkelde, gestimuleerd door haar ouders, al jong een enorme eruditie in tal van disciplines. Als een humanistische universele geleerde hield ze zich bezig met theologie, taalkunde en insectenkunde (entomologie). Ze beheerste negen talen, kopieerde met de hand de Koran, schreef in het Nederlands, Duits en vooral Latijn. Ook als kunstenares was ze zeer getalenteerd. Ze zette zich vooral in voor het recht van vrouwen om te studeren.

Ze woonde vanaf 1629 in Utrecht en haar buurman was de theoloog Gisbertus Voetius, later hoogleraar en opinion leader van de gereformeerde orthodoxie. ‘De paus van Utrecht’ werd hij genoemd. Voetius was diep onder de indruk van Van Schurmans talenten en liet haar toe achter het gordijn. In Utrecht schreef ze in 1638 haar ‘dissertatio’ over de geschiktheid van de vrouwelijke geest voor wetenschap en letteren. Zij correspondeerde met de groten der aarde, maar vooral ook met gelijkgestemden in andere landen, want tal van erudiete vrouwen klopten op de poort van het wetenschappelijke mannenbolwerk. Van Schurman netwerkte met vrouwen als Bathsua Makin uit Engeland, Marie du Moulin uit Frankrijk, de Westfaalse Elisabeth van de Palts en Christina van Zweden. Haar faam was groot in heel Europa, haar portret hing in Europese hoven. Utrecht en de gereformeerde orthodoxie waren trots op haar en zij was trots op Utrecht: “O Utrecht, lieve Stad, hoe zoud ik U vergeten”, schreef ze in een gedicht.

Al die faam verdween als sneeuw voor de zon toen ze koos voor de opvattingen van de Fransman Jean de Labadie en voor zijn communale huisgemeente. Ze had Labadie in 1663 leren kennen en bewonderde zijn ideaal van een kerk van louter wedergeboren christenen met een zuivere leer. Toen hij uit de Waalse kerk werd gestoten en voor zichzelf begon, volgde Van Schurman hem in 1669 naar Amsterdam en in 1670 naar Duitsland.

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda