FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 22 June 2016 15:38

Gemankeerde mannelijkheid

Gemankeerde mannelijkheid Tekst: Jurgen Tiestra

Jurgen Tiekstra belicht in de rubriek ‘Film’ hedendaagse filmregisseurs die in hun speelfilms een eigenzinnige kijk op de mens en de wereld naar voren brengen. Speelfilms als Un prophète en Dheepan, van de Franse filmmaker Jacques Audiard, gaan over ‘gemankeerde viriliteit’: over de onmacht van een man die zijn toevlucht moet zoeken in geweld.

De Franse filmregisseur Jacques Audiard (64) is een wat nerveuze persoonlijkheid. Als hij tijdens een interview worstelt om de juiste woorden te vinden, ligt op zijn jukbeenderen een rood waas van licht ongemak. Hij speelt rusteloos met zijn bril die voor hem op tafel ligt. Hij knijpt eens snuivend in zijn neus. Hij verbergt zijn handen onder de tafel waaraan hij zit, om ze direct weer tevoorschijn te halen en breed gebarend zijn hakkelende uitspraken te ondersteunen.
Op zichzelf is dat niks bijzonders. De uiterst begaafde regisseur, die pas na zijn veertigste is gaan filmen, doet zijn werk heel intuïtief. Ongetwijfeld ziet hij bij elk nieuwe speelfilm van zijn hand op tegen het noodzakelijke promotiecircus, als journalist na journalist aan hem voorbij zal trekken met moeilijk te beantwoorden vragen over de betekenis van een filmproductie die zo gevoelsmatig en onberedeneerd tot stand kwam. Audiard verdiende weliswaar, voordat hij ging regisseren, zijn geld met het schrijven van filmscenario’s. Ook studeerde hij literatuur en filosofie. Maar zijn speelfilms zijn het tegendeel van de archetypische Franse praatfilm. Bij hem zit de essentie allerminst in de dialogen, maar juist in het zintuiglijke spel van de acteurs en de vaak gewelddadige noodlottigheid waarin de personages zich bevinden.

Nauwelijks woorden
De lichamelijke onrust van Jacques Audiard is vooral opmerkelijk, omdat ook zijn filmpersonages er door geteisterd worden. In 2009 viel Audiard op met zijn indrukwekkende speelfilm Un prophète, waarin de Noord-Afrikaanse jongen Malik El Djebena zich moet redden in het spijkerharde universum van een Franse gevangenis. Zijn donkere krullen worden direct na binnenkomst afgeschoren. Schuw beweegt hij zich tijdens het luchten over de binnenplaats. De huid staat strak over zijn kaken gespannen. Hij houdt zijn hoofd laag, om blikken te vermijden.
In 2012 kwam Jacques Audiard opnieuw met een imposante speelfilm: De rouille en d’os, met de Vlaamse acteur Matthias Schoenaerts in de hoofdrol. Diens personage Alain heeft net zo’n strakke kop, met een opgepompt lijf dat barst van onrust en adrenaline. Hij kan teder omgaan met zijn zoontje, maar onderhuids blijft het explosief. In de film wordt geen detail over zijn achtergrond gegeven: hij is wie hij is. In wezen is de film een studie van zijn gemankeerde mannelijkheid: dit aan de hand van zijn ruwe vaderzorg voor zijn zoontje en zijn liefde voor een veel bedachtzamere vrouw, die opvallend genoeg een orkatrainster was die invalide is geraakt tijdens een orkashow voor publiek.
In Audiards laatste speelfilm, Dheepan uit 2015, zit alweer zo’n memorabel mannelijk personage, alweer zo’n zwijgzaam masculiene figuur in wiens verborgen binnenste het gist en broeit en borrelt. Het gaat hier om de naamgever van de filmtitel: Dheepan, een naar Frankrijk gevluchte Tamil uit Sri Lanka. Curieus genoeg is de acteur in kwestie, Antonythasan Jesuthasan, ook zelf een Tamil-vluchteling, die als kind al meevocht in de ellenlange Sri Lankaanse burgeroorlog. Ook deze Dheepan is een man van nauwelijks woorden. Niet alleen omdat hij bijna geen Frans spreekt, maar ook omdat hij op slot moet zijn gegaan door de verschrikkingen die hij in Sri Lanka voor ogen heeft gehad.
Net als zowat alle personages in de films van Audiard is hij teruggeworpen op zijn lichaam, op zijn fysieke kracht. Zonder veel omhaal van woorden werkt hij hard en ijverig als conciërge in een vervallen appartementencomplex in een door bendegeweld geplaagde Parijse buitenwijk. Dit geweld van de dealers probeert hij te negeren, totdat het te dicht bij zijn gezin komt.

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda