FacebookTwitterLinkedIn
vrijdag, 20 May 2016 15:27

Door geesten omringd

Jurgen Tiekstra belicht in de rubriek ‘Film’ hedendaagse filmregisseurs die in hun speelfilms een eigenzinnige kijk op de mens en de wereld naar voren brengen. De Thaise filmmaker Apichatpong Weerasethakul maakt het bestaan van reïncarnatie en van geesten ook voor westerlingen voelbaar.

Een al lang bestaand verhaalprocédé in de historie van de speelfilm is de temps mort, de dode tijd. In de door een dwingende plot alsmaar voortgestuwde speelfilms uit Hollywood zul je die nooit tegenkomen. Maar in de naoorlogse Franse en Italiaanse cinema kwam het nogal eens voor dat de regisseur van dienst geen zin meer had om zich te laten opjagen door het verhaal dat hij eigenlijk zou moeten vertellen en de camera daarom lange tijd gericht liet op niks noemenswaardigs: op iemand die naar het toilet gaat, een hondje dat ronddrentelt of verkeersdrukte op een kruispunt. Ineens wordt in zo’n speelfilm een deur opengezet naar het alledaagse, plotloze leven.

Animisme
Een hedendaagse meester van de dode tijd is de Thaise filmregisseur Apichatpong Weerasethakul (45), die in 2010 onverwacht de belangrijkste filmprijs van Europa won: de Gouden Palm van het filmfestival in Cannes voor zijn speelfilm Uncle Boonmee, who can recall his past lives. Hij maakt haast slenterende speelfilms: zonder enige haast volgt de camera de personages als zij luieren in de hitte op een veranda, als zij beminnelijk met elkaar keuvelen tijdens een maaltijd of voortstappen door een bos. Alles gaat in een even loom, maar aandachtig tempo. Dat kalme ritme is een gevolg van het hete klimaat in Zuidoost-Azië, waar de tropische warmte elke haast wegneemt. Maar die rust komt ook voort uit het meditatieve oog van Weerasethakul voor de schoonheid in het kleine en onaanzienlijke.
Tegelijkertijd legt de Thaise filmmaker een intrigerende Aziatische laag onder die ‘dode tijd’ in de cinema. Als filmkijkers zijn we geoefend om aan elk shot in een speelfilm betekenis toe te kennen. Met alles wat we te zien krijgen, is ‘iets’ aan de hand. Dus ook met die in de warme wind bewegende bomen die in bijna alle films van Weeresathekul uitvoerig in beeld komen. Allereerst valt op dat die Thaise bossen krioelen van het leven. Want terwijl we kijken naar dat traag wuivende groen klinkt het zinderende geluid van talloze krekels, getsjilp van vogels en de kreten van onbekende dieren.
Maar er is meer aan de hand. Dat dit bos met zoveel aandachtige zorg getoond wordt, moet betekenis hebben. En op dit punt schampt het bekende vertelprocédé van ‘dode tijd’ ineens tegen een spiritueel denken aan dat in het Westen volledig onbekend is geworden, maar in Thailand nog diep doorvoeld wordt: het animisme. In het animisme heeft alles een geest en een ziel: niet alleen de mens, maar ook een dier, een plant, een steen. Zo bezien heeft het bos evenveel recht op cameratijd als een man of vrouw.

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda