FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 11 May 2016 11:54

'Het hart is er ook nog'

'Het hart is er ook nog' Tekst: Elleke Bal

Van leefgemeenschappen tot getijdengebeden en meditatieve bijbellezing, overal in protestants Nederland ontspringen nieuwe monastieke initiatieven. Diepgang, eenvoud, gastvrijheid, toewijding en bezinning: de kloostertraditie heeft veel te bieden, zeggen gelovigen, voorgangers en pioniers. Elleke Bal spreekt met hen, bezoekt het kersverse Kleiklooster in de Amsterdamse Bijlmer en ontleedt het nieuwe monastiek verlangen in protestants Nederland.

Kunt u wat kleingeld missen?” Bij de uitgang van metrostation Kraaiennest, middenin de Amsterdamse Bijlmer, probeert een man met een warrige bos haar wat geld bij elkaar te sprokkelen. Het is een gure dag. Reizigers die de metro uitkomen, lopen hem  haastig voorbij om gauw hun paraplu’s uit te klappen. Om het hoekje van het metrostation doemen de kenmerkende Bijlmerflats op. Een onverhard paadje slingert langs een verlaten speeltuin richting flatgebouw Kleiburg. Hier zou je geen klooster verwachten, maar daar staat het, op het raam geschreven bij nummer 29a: Kleiklooster.
De deur staat open. In de gang staat de abt van het klooster, Johannes van den Akker, met zijn zoontje glas en oud papier in dozen te sorteren. Samen lopen we de trap op die uitkomt in een woonkeuken met rode keukenkastjes en een lange houten tafel. Sinds oktober wonen ze hier nu, dertien kloosterlingen: acht volwassenen en vijf kinderen. Het klooster bestaat uit zeven aan elkaar geschakelde galerijwoningen, waarvan deze gezamenlijke ruimte de middelste is. Hier zijn ook de kapel en de drie gastenkamers. Elke avond is er om 9 uur een gebed in de stijl van Taizé, iedere woensdagavond een gezamenlijke maaltijd. Van den Akker: “Hier gaan we leven, het goede doen met elkaar. We zoeken daarin steun in het ritme van gebed.”
Als ‘piepjong’ initiatief kijken ze de komende tijd eerst eens wat er allemaal op hun afkomt. Maar het doel staat hen duidelijk voor ogen: dit moet een inloopplek worden, waar iedereen altijd kan aanbellen voor een kop koffie, een gesprek of een hulpvraag. Een plek waar tijd en aandacht is voor wie dat nodig heeft. De gastenkamers zijn al gevuld, onder meer via Stichting Timon, die jongeren helpt die vanwege problemen thuis tussen wal en schip dreigen te vallen. Samen met welzijnsorganisatie Swazoom gaan ze aan de slag om een kloostertuin te maken, nu nog een braak liggend stuk land achter de flat. En zoals het een echt klooster betaamt, wordt er ook bier gebrouwen.
Het Kleiklooster is een protestants initiatief. Maar niet alleen in de Amsterdamse Bijlmer wordt de van oorsprong katholieke kloostertraditie nieuw leven in geblazen. “Er leeft iets, er ritselt iets op het gebied van het monastieke”, zegt Jos Douma, predikant in de Plantagekerk in Zwolle. Hij blogt veel, onder meer over kloosterspiritualiteit, en probeert al schrijvend het monastieke verlangen te verkennen dat door protestants Nederland waart.

Missionaris of monnik

Het valt op. Terwijl de kloosters leeglopen, stromen de gastenkamers vol. Nieuwe leefgemeenschappen en retraiteplaatsen worden gesticht. Van de eigentijdse monastieke pioniersplek Nijkleaster in Jorwert tot retraitecentrum De Spil in Maarssen. Kerken en gelovigen proberen kloostertradities mee te nemen naar het dagelijks leven: lectio divina getijdengebeden en stiltewandelingen zijn populair. Reizen naar Taizé en het Schotse Iona blijven protestanten trekken, terwijl liederen en gewoonten uit deze kloosters Nederlandse kerkdiensten kleuren. Boeken over monastieke spiritualiteit – Wil Derkse, Anselm Grün – worden gelezen en herlezen door protestanten op zoek naar… ja, naar wat eigenlijk?
Volgens Douma is het monastieke verlangen een zoektocht naar nieuwe diepgang, eenvoud, toewijding, nederigheid, bezinning en rust. Hij merkte in een van zijn blogs een tegenstelling op: kerken stoppen veel tijd en geld in missionaire projecten en proberen met man en macht naar buiten te treden, terwijl het monastieke verlangen mensen trekt die behoefte hebben aan inkeer. Missionaris of monnik? Die tegenpolen moeten we overwinnen, volgens Douma. Volgens hem wordt het tijd dat we “de missionaire kracht van de monastieke levenshouding” uitdiepen.
Hij raakte erover in gesprek Robbert-Jan Perk, predikant van de Protestantse gemeente Hellendoorn. Samen organiseerden ze afgelopen februari een inspiratiedag over de ontluikende monastieke beweging in Nederland, in het dominicanenklooster in Zwolle. De belangstelling was groot: er waren 100 plekken, maar 150 aanmeldingen. De hele dag spraken dominees, kerkgangers en pioniers over hun monastieke inspiratie.

Douma laat zich zelf inspireren door de lectio divina, een spirituele manier van bijbellezen die is ontwikkeld in kloosters. Ora et labora kennen de meeste mensen wel: bid en werk. Maar  lege,  lezen, hoort daar volgens Douma ook nog bij, als derde pijler van het benedictijnse monastieke leven. Lectio divina bestaat uit vier stappen: het lezen van een bijbeltekst, erover mediteren, bidden en ten slotte aanschouwen,  rusten in Gods aanwezigheid.
Zelf probeert Douma lectio divina toe te passen in zijn preekvoorbereiding. “Je krijgt er meer existentiële preken van. Protestantse preken zijn vaak nogal uitleggerig. Dit haalt het zoeken naar God dichterbij.” Hij hoopt dat monastieke tradities meer aandacht en verstilling naar de kerk brengen. “Mijn droom is dat we de rust en eenvoud terugvinden in de kerk.”

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda