FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 26 April 2016 14:11

Een bizarre spagaat

Een bizarre spagaat Jan Jaap de Ruiter

De profeet Mohammed huwde zowel een 15 jaar oudere weduwe als een meisje van 9. Met het eerste huwelijk bewees hij de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Het tweede blijft voor moslims een doorn in het vlees. 

Het heeft even tijd gekost maar nu ben ik zover dat ik de Arabische tekst van het lied Bij God. Niet gaat een zon op of onder  uit mijn hoofd ken. De titel is tevens de eerste regel van het lied, dat als volgt verder gaat: ‘of jouw liefde is verweven met mijn adem’. Het lied meldt vervolgens dat ‘ik nauwelijks bij mensen ben gaan zitten of jij bent al onderwerp van gesprek’. De mooiste regel uit het lied is de volgende: ‘Niet drink ik water omdat ik dorst heb, of ik zie jouw gestalte in het glas’

Mystieke eenwording

De tekst van dit lied – het is te beluisteren op YouTube –  is de ultieme uiting van liefde voor en verlangen naar de ander. De zanger van het lied ziet en ervaart die ander in allerlei omstandigheden. Die ander is ‘in mijn hart, te midden van al mijn hersenspinsels’. Het lied ademt een en al spiritualiteit uit. De gekozen woorden wijzen op een diep gevoelde verbondenheid tussen een mens en een ‘jij’. Het gaat om ‘jouw liefde’, om ‘jou in mijn hart’, om ‘jouw gestalte’ en om ‘naar jou toe te komen’. Het is niet zo moeilijk te raden wie die ander is. Het gaat hier om God en de zanger van het lied ziet God overal en wil zo dicht mogelijk bij zijn liefde zijn. Het gaat vanzelfsprekend om een spirituele eenwording met God, maar de lichamelijkheid van de tekst treft evenzeer. Het gaat om spreken, om drinken, om zien, om het hart.

De auteur van het lied is de grote moslimmysticus en theoloog Al Halladj (858-922). Hij was het die in zijn leven de beroemde uitroep gedaan zou hebben: ‘Ik ben de waarheid’, waarmee hij suggereerde  dat hij een was geworden met de Schepper. Hij geloofde dat God transcendent was en Hij als zodanig boven zijn eigen schepping stond. Hij had de diepe overtuiging dat er een ongeschapen goddelijke geest bestond die zich kon verenigen met de geschapen geest van de ascetische mens. God en mens zijn voor hem één. En daarom durfde hij het aan om op een gegeven moment uit te roepen dat hij de waarheid was. Als een mens immers met God versmolten is, dan wordt God niet onwaar, maar de mens waar. Al Halladj zou een van de grootste mystici van de islam worden. Niettemin werd hij, onder andere vanwege zijn mystieke praktijken door het moslimestablishment van zijn tijd gedood. Het streven om  met God samen te smelten werd gezien als blasfemisch omdat God één en ondeelbaar is. Er zou in de eeuwen die sindsdien verstreken zijn, altijd een spanning blijven bestaan tussen de mystieke islam en de vaak formalistische geestelijkheid. Toch kent de islam een rijke mystieke traditie. Op dezelfde wijze hebben sommige stromingen binnen de islam opmerkelijk open ideeën  over lichamelijkheid en seksualiteit  en over de combinatie van die twee met spiritualiteit.

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda