FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 06 April 2016 14:43

Tine Halkes: 'Ik verwacht iets groots'

Tine Halkes: 'Ik verwacht iets groots' Tekst: Agnes Grond Beeld: ANP Foto

Catharina (Tine) Halkes (1920-2011) hielp generaties vrouwen binnen haar r.-k. kerk om te durven koersen op eigen inzicht en ervaring. Nederlands eerste hoogleraar Feminisme en Christendom werd gedreven door missionaire ijver voor de vrouwenzaak, maar ook door een mateloze ambitie, zo blijkt uit haar vorige week verschenen biografie. Zij liet sporen na waarin anderen verder konden gaan, maar ook littekens. 

Toen ze haar polsten over het feest rond haar negentigste verjaardag, antwoordde Tine Halkes:  'Ik verwacht iets groots.' Het is de titel geworden van de indrukwekkende biografie die Annelies van Heijst en Marjet Derks over haar schreven. Het kenschetst haar ook want Tine leefde van de verwachting. “Ze ontwierp graag vergezichten en visioenen. En wat ze verwachtte, dat was iets groots. Iets dat tegenwicht bood aan het gewone, alledaagse leven waarin ze veel begrenzend vond, benauwd, benepen en kleingeestig.”

Storm na de stilte

Iedereen noemde haar Tine en haar biografen doen dat ook. Haar aanduiden als Halkes, zo verantwoorden zij zich, “zou vervreemdend werken op een groot deel van het beoogde lezerspubliek”.  Maar als Tiny (doopnaam: Catharina) werd ze geboren, in 1920 in Vlaardingen. Het gezinsleven vond ze klein en de situatie van vrouwen begrensd. Wat zij wilde, was ruimte en kansen. Daarvoor heeft ze zich een leven lang ingezet. En bij die “strijd voor een betere spreekpositie voor zichzelf, vocht ze tegelijk ook voor al die andere vrouwen van haar generatie én voor mannen die snakten naar een andere geloofsbeleving en een andere kerk en cultuur”. Zo zal ze dan ook vooral herinnerd worden, als een vrouw die vrijmoedig het woord nam in een door mannen gedomineerde kerk, die sprak over zaken als geboorteregeling en seksualiteit en die in 1964 Storm na de stilte publiceerde. De titel verwees naar de storm die Tine hoopte en verwachtte als vrouwen echt een plaats kregen in de kerk. Kerk en theologie hadden de onderdrukkende sekseverhoudingen gelegitimeerd, legde ze in haar boek uit, terwijl de christelijke boodschap in wezen bevrijdend is en ook vrouwen door God geroepen zijn om medescheppend te zijn. Ze kreeg kritiek, ook van vrouwen die vonden dat ze te ver voor de troepen uitliep. Maar ook bijval en ze werd iemand van naam. Van de royalty's kocht ze een wasmachine!

Overal voorzitter
Tine wilde eigenlijk klassieke talen studeren, maar tijdens de oorlog ging ze noodgedwongen een secretaresseopleiding doen. Intussen  haalde ze ook een MO-akte Engels en nam privélessen handelscorrespondentie bij de neerlandicus en de latere historicus Louis Rogier. Er ontstond een diepe affectie tussen beiden en Rogier heeft haar blijvend beïnvloed in haar intellectuele en theologische ontwikkeling. Hij noemde haar Tine en liet haar kennismaken met Catharina van Siena, een heilige die in haar tijd – de veertiende eeuw  – al met autoriteit sprak. Dankzij Rogier raakte Tine geïnteresseerd in nieuwe liturgieontwikkelingen en werd zij lid van de Katholieke Actie, waarin leken met een kerkelijke zending hielpen om het geloof te verbreiden. En ook onder invloed van Rogier studeerde zij na de oorlog Nederlands in Leiden. Daar leerde zij Theo Govaart kennen, met wie zij in 1950 trouwde en een dochter en twee zonen kreeg. Het paar deelde de liefde voor cultuur en de kerk. Beiden waren kritisch en weken graag af van de burgerlijke moraal. Dat bond hen. Uit de biografie komt Theo naar voren als een loyaal en creatief denkend mens die Tine in al haar activiteiten door dik en dun steunde.

En activiteiten waren er veel, in tal van organisaties als de Katholieke Actie, het Katholiek Vrouwengilde en het Vrouwendispuut. Overal werd ze binnen een mum van tijd voorzitter en haar vermogen om anderen erbij te betrekken was vermaard. Ze vond dat vrouwen zich moesten ontwikkelen. Bloemschikken mocht een smeermiddel zijn, maar het ging haar om bewustwording en kennisvermeerdering. En het katholieke van een vereniging betekende 'het zoeken naar nieuwe wegen voor de geloofsbeleving en een nieuwe plaats voor de leek in de kerk”.  Ze gaf de ene lezing na de andere en sprak met gezag omdat zij getrouwd en moeder was, en – vanaf 1957 – ook docente.

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda