FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 16 March 2016 15:31

Stephan de Jong over het laatste oordeel

Stephan de Jong over het laatste oordeel Tekst: Theo van de Kerkhof Beeld: Jedi Noordegraaf

De gedachte aan een ‘laatste oordeel’ hoeft niet te beangstigen, zegt predikant Stephan de Jong. In dat idee schuilt juist iets vreugdevols. Het impliceert dat het leven zinvol is. Ieder mens wordt gezien. Maar wat als het oordeel negatief uitvalt? De Jong: God is geen boeman. Je mag hopen op zijn oneindige barmhartigheid. “Uiteindelijk zal niemand verloren gaan.” Aflevering 7 in de serie ‘het credo’.

‘Het aardige van de apostolische geloofsbelijdenis is dat zij zo ontzettend oud is en door zo enorm veel kerken wordt geaccepteerd overal ter wereld”, zegt predikant Stephan de Jong. “Afgezien van de Bijbel is er geen tekst die christenen meer verbindt dan deze belijdenis. We zingen hem hier in mijn PKN-gemeente in Bussum bij elke avondmaalsviering. Maar ook in Cuba en Chili waar ik een aantal jaren werkte, werd die tekst uitgesproken: in katholieke kerken, maar evengoed in de vele pinkstergemeenten daar.

In het credo gepokt en gemazeld raakte hij in zijn gereformeerde jeugd. “Maar bij sommige dingen heb ik tegenwoordig wel de neiging om uit te leggen wat ik ermee bedoel”, zegt hij. “God de schepper van hemel en aarde is geen alternatief voor evolutie of big bang. Maar dat God het geheim is van alle dingen, wil ik wel voor mijn rekening nemen. Het aardige van het credo is dat het geen dogmatische verhandeling is. Het noemt een aantal geloofsinzichten zonder ze nader in te vullen. Dat geeft openheid, waardoor ik het geloof kan blijven omarmen, ook al heb ik me losgemaakt van bepaalde traditionele voorstellingen.”

Diep verlangen

Hoe werkt dat dan bij het zevende artikel over het oordelen van de levenden en de doden? Niet zo’n populair geloofsartikel, want voor velen, zeker oudere gelovigen, omgeven met angst. Angst voor hel en verdoemenis, voor straf en veroordeling, niet-uitverkoren zijn en voor eeuwig verloren gaan. Een nogal wrede, hardvochtige voorstelling.

De Jong: “Geloof bedient zich noodzakelijkerwijs van plaatjes, waarmee we dieperliggende intuïties verbeelden die zonder die beelden niet te vatten zijn. Bij dat zevende artikel over het oordeel komen heel wat van die oude plaatjes uit mijn jeugd naar boven. God die op zijn rechterstoel zit, waarvoor de gestorvenen deemoedig moeten verschijnen. Een barse rechter die streng zijn vonnis uitspreekt, de bokken van de schapen scheidt: heb je goed gedaan, dan ga je naar de hemel; heb je slecht gedaan, dan naar de hel.

Het frappante is: in de tekst staat dat allemaal niet. Er is geen sprake van een rechter, van straf of verdoemenis. En ook die bokken en schapen zijn nergens te bekennen. Wat slechts gezegd wordt: ieder zal geoordeeld worden. En schuilt daarachter niet een belangrijke en juiste intuïtie, om niet te zeggen een diep verlangen, het verlangen namelijk om gekend te worden en erkend in wie je bent en wat je doet of gedaan hebt?”

Hoe gewoontjes of onopvallend ons leven vaak ook is, het credo zegt: ‘Ieder van ons doet er toe.’ Al ziet niemand je staan, God ziet je. En ja, beaamt De Jong, daarmee wordt ook iets van ons verwacht: “Het doet ertoe hoe je leeft. Het is niet allemaal om het even. In feite wordt daarmee gezegd: het leven is zinvol, betekenisvol.

Ik denk dat een mens er uiteindelijk niet goed tegen kan dat we zouden leven in een onverschillige kosmos, waarin het er niet toe doet wat we geleden hebben, wat we goed of slecht gedaan hebben. Dat zou letterlijk en figuurlijk een waardeloze kosmos zijn.”

In feite oordelen we voortdurend, zegt De Jong; ieder heeft meer of minder bewust een eigen levensproject en dat kan meer of minder goed slagen. Maar de vraag is: wie kan dat uiteindelijk beoordelen? In onze op autonomie bedachte tijd neigen we ertoe om te zeggen: ‘dat maak ik zelf wel uit’. We leven in een doe-het-zelf-samenleving. Toch is het de vraag of dat zelfoordeel wel vervulling geeft aan dat diepe verlangen om gezien te worden.

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda