FacebookTwitterLinkedIn
maandag, 14 March 2016 14:18

Uitgevers van reliboeken zien werk als roeping

Uitgevers van reliboeken zien werk als roeping Tekst: Anton de Wit Beeld: ANP

'Kluun over God, dat willen mensen lezen' 

Is er in onze ontkerelijkte tijden nog brood te verdienen met boeken over religieuze onderwerpen? Het is moeilijk, erkennen uitgevers, maar zeker niet onmogelijk. "Het begint steeds met een gevoel van urgentie: dat moet moet er komen." 

In de Nijmeegse boekhandel die zijn naam draagt is de heilige Augustinus inmiddels naar de kelder verbannen. Twee onopvallende boeken, keurig in plastic, tussen de bijbels, liedbundels, boeken over theologische, kerkelijke en spirituele thema’s. Alles bij elkaar drie smalle kasten ‘Religie’ in een winkel van twee verdiepingen.

“We hebben er lang over gedubd”, vertelt Herma Schipperheijn van boekhandel Augustinus, “maar uiteindelijk hebben we onze afdeling ‘Religie’ een paar jaar terug inderdaad naar de kelder verplaatst. Eerst stonden die boeken prominenter op de begane grond, maar we merkten dat mensen in combinatie met de naam van onze winkel dachten: ‘Dat is vast zo’n stoffige reliboekhandel.’ Daarbij: de religieuze titels zijn niet bepaald onze ‘hardlopers’, en de mensen die er wel in geïnteresseerd zijn, vinden ze toch wel.”

Augustinus is beslist niet de enige boekhandel waarin het religieuze boek terrein verliest. Want hoewel de boekenmarkt voorzichtig aantrekt – de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) meldt dat de omzet en afzet van boeken in 2015 voor het eerst sinds 2008 weer gestegen zijn; liefst 39 miljoen boeken gingen er over de toonbank – lijkt het religieuze boek in breedste zin (theologie, religie, spiritualiteit) nauwelijks van die groei te profiteren.

Precieze cijfers zijn moeilijk te achterhalen, omdat de verkoop niet naar thema is gespecificeerd. Maar als het een teken aan de wand mag heten: in de top 100 best verkochte boeken in 2015 die de CPNB opstelde, komt slechts één expliciet religieus boek voor, en wel de Bijbel in gewone taal, op plaats 25 (in 2014, toen deze vertaling verscheen, stond het boek zelfs op de 8ste plaats). Verder is er geen enkel religieus en ook amper een meer algemeen spiritueel boek te vinden.

Zelfs in het lijstje waarin je het zou verwachten – de top 10 ‘Lichaam en geest’ – is de spiritualiteit nagenoeg onvindbaar. Het lichaam wint het duidelijk van de geest: de lijst bevat vooral kookboeken en boeken over de werking van de hersenen en de darmen. Wat nog het dichtst in de buurt komt van spiritualiteit zijn twee zelfhulpboeken: Ja-maar... Omdenken van Berthold Gunster en De moed van imperfectie van Brené Brown.

Weerzin

Toch zijn er in ons land heel wat uitgeverijen actief die (minstens met regelmaat) publiceren over religie en zingeving. Een niet uitputtende inventarisatie leverde er al rond de vijftig op. Van alle religieuze en spirituele gezindten, in allerlei soorten en maten. Grote en kleine, zelfstandig en verzameld in uitgeefconcerns, confessionele en niet-(of nauwelijks-)confessionele, professionele en meer amateuristische, veredelde drukkerijen en webwinkels die printing on demand bieden.

Een rondgang langs enkele van de professionele uitgeverijen bevestigt het beeld: het geestelijke boek heeft het niet makkelijk. “Het gaat nooit vanzelf”, zo zegt Jan de Vlieger van uitgeverij Skandalon. “De tijd is voorbij dat je een boek kon uitbrengen en de bestellingen vanzelf binnenstroomden. Je zult altijd een inspanning moeten leveren om ervoor te zorgen dat een boek ook terecht komt bij de mensen voor wie jij het denkt te maken.”

Volgens De Vlieger – die behalve uitgever van onder meer De Naardense Bijbel ook predikant is – heeft dat alles te maken met de impopulariteit van kerk en religie. “Wil een religieus boek al succesvol zijn op de algemene markt, dan moet er iets atypisch inzitten. Bijvoorbeeld omdat het geschreven is door een niet-religieuze auteur, zoals de Bijbel voor ongelovigen-serie van Guus Kuijer. Als een niet-theoloog iets zegt over godsdienst, is het interessant. Dus wanneer schrijver Kluun iets over God wil zeggen of recent nog historicus Fik Meijer over Jezus, dan willen we daar massaal kennis van nemen. Maar niet als een dominee dat doet.”

Die weerzin is overigens wel iets typisch Nederlands, voegt De Vlieger toe. “In landen als Engeland en Duitsland wordt de kerk veel meer ervaren als iets ‘van ons allemaal’, zelfs al hebben veel mensen er verder niets mee. In Duitsland vind je in elke boekhandel wel theologische boeken. In Nederland is dat anders, daar is geloof veel meer een particuliere hobby waar je niemand mee lastig hoort te vallen. Ik denk dat het wel weer eens zal omslaan. Maar nu is het ronduit slecht met de reputatie van religie. Als uitgever doe je daar niets aan.”

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda