FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
vrijdag, 11 March 2016 12:00

Reis naar een ander Duitsland

Reis naar een ander Duitsland Tekst: Nico Keuning

De Boekenweek, van 12 tot 20 maart, staat dit jaar in het teken van Duitsland. Nico Keuning reisde rond de laatste jaarwisseling naar Neurenberg, München en Berchtesgaden. Overal sporen van het zwarte verleden maar ook van de volgehouden inspanning om daarmee in het reine te koen. In Würzburg ontdekte hij een ander Duitsland.

Vanaf het terras van Biergarten Bahnhof Dutzendeich in Neurenberg kijk ik uit op de achterkant van de Zeppelintribune die tussen 1934 en 1937 werd gebouwd naar een ontwerp van Albert Speer, de Reichsarchitekt van Hitler. Onder de grijze hemel ziet de hoge muur er treurig en troosteloos uit. Hoe anders was het beeld een paar dagen geleden, toen ik aan de andere kant op de tribune stond en de hoge marmeren façade, wit als een Griekse tempel, afstak tegen de staalblauwe hemel. Hitlers Rednerkanzel bood een helder zicht over de Parteitagsgelände van zo’n 11 km2. Beelden uit de film Triumph des Willens van Leni Riefenstahl drongen zich op: marcherende soldaten, stampende laarzen, wapperende vlaggen. Van dit heroïsch beeld is deze middag niets over. Bovenop de muur wuift triomfantelijk een pruikje onkruid.

Verzetsgroep

Ik wacht tot de massieve ijzeren deuren onder in de tribune opengaan. Een buitenkansje. Vanavond wordt in ‘der goldener Saal’ die normaal voor het publiek gesloten is, Die Letzten Tage, een film van Marc Rothemund, vertoond (De tweede verfilming, na Die Weiße Rose van Michael Verhoeven).

Sophie Scholl is een van de studenten van de verzetsgroep Die Weiße Rose. Vanuit haar christelijk-humanistische opvoeding streed zij met haar broer Hans voor rechtvaardigheid en tegen uitsluiting van Joodse studenten. Als christenen voelden zij zich geroepen vanuit het geloof, de filosofie, kunst en literatuur studenten te mobiliseren. Kritisch na te denken. Iets te doen! De arrestatie volgt in februari 1943, het proces duurt vijf dagen tot de onthoofding. Van het plafond in de zaal straalt een gouden schijnsel. Als de lichten doven, verliest het mozaïek van hakenkruisen zijn glans. De zaal is een donkere bunker. De film begint. Sophie en Hans Scholl verspreiden pamfletten in het universiteitsgebouw in München. Na het moment dat Sophie, na een korte aarzeling, een stapel Flügblätter van de balustrade duwt, waarna de vellen papier onder de fraaie lichtkoepel als dwarrelende sneeuwvlokken neerdalen in de hal, stromen de studenten het gebouw binnen. De arrestatie volgt, de verhoren.

Mijn blik glijdt soms weg van het filmdoek naar de grauwe muren van de bunker, verscholen onder de Zeppelintribune. Staat daar iemand? In gedachten zie ik een schuimbekkende Hitler uit een van de duistere nissen te voorschijn stappen.

Honderdzestien minuten lang zijn alle ogen gericht op Sophie Scholl. Een heiligverklaring, alsnog, zeventig jaar na de oorlog. Het ontkennen heeft al decennia geleden plaatsgemaakt voor erkennen. Overal in Duitsland wordt in musea onverbloemd de Holocaust getoond in foto’s en filmbeelden die onverbiddelijk de waarheid laten zien. Niet alleen hier, in Neurenberg in het museum van de congreshal van Speer, maar ook in het Dokumentation Obersalzberg in Berchtesgaden.

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda