FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 29 February 2016 10:41

Matthijs Schouten: 'Natuur is de nieuwe religie'

Matthijs Schouten: 'Natuur is de nieuwe religie' Tekst: Elke van Riel Beeld: Corbino

De mens de kroon op de schepping? De natuur een goddelijke gift waarover de mens vrijelijk kan beschikken? Matthijs Schouten, ecoloog, filosoof en boeddhist, wijst een andere weg: “Mensen zijn onderdeel van de natuur. Ons welzijn is ermee verbonden.”

Hoge boekenkasten, oosterse beelden, klassieke natuurschilderijen en Japanse afbeeldingen van kraanvogels aan de muren. Zijn appartement aan een Utrechtse gracht dichtbij de Dom weerspiegelt de centrale thema's in het leven van Matthijs Schouten (63): natuur en levensbeschouwing.
Zijn liefde voor de natuur ontstond in zijn kindertijd in Midden-Limburg. “Na schooltijd zwierf ik er urenlang rond in een landschap met bos en beekdal, prachtige heide met krakend korstmos, vliegdennen en veen”, zegt hij met glanzende ogen. Op zijn twaalfde begon echter de ruilverkaveling: kronkelende beken werden rechtgetrokken, houtwallen gerooid. Die rigoureuze ingreep raakte hem enorm. “Ik vroeg me af wie ons het recht daartoe gaf. Het antwoord van mijn moeder en de pastoor: dat de natuur door God aan de mens gegeven is, vond ik niet erg bevredigend.”
Toen hij vervolgens op de middelbare school tijdens de godsdienstles van een jonge pater hoorde dat de eerste leefregel van het boeddhisme is: geen levende wezens die kunnen voelen te kwetsen of doden, was zijn interesse in hoe andere culturen en religies tegen natuur aankijken gewekt.

Is in de christelijke traditie natuur vooral gezien als iets om te gebruiken en bedwingen?
“Ja, de mens wordt in het christendom gezien als kroon op de schepping, als degene voor wie God de wereld schiep en – later, in een meer geseculariseerde wereld – als het hoogst geëvolueerde wezen dat daarom het recht heeft andere wezens te gebruiken.
Het idee dat de natuur ten dienste staat van de mens is overigens sterker ontleend aan het hellenisme dan aan het jodendom. Je ziet het bij Aristoteles, de stoïcijnen en Cicero, maar in de Bijbel of de Thora staat nergens dat de natuur geschapen is voor de mens. Ik test het wel eens bij mijn studenten: ze denken collectief dat in Genesis staat dat God op de vijfde dag de dieren schiep en op de zesde dag de mens. Dat deed hij echter pas 's middags, want op de zesde dag schiep hij eerst de landdieren, de dieren met een ziel, zoals de Bijbel ze noemt. Die staan dus dichtbij de mens.”

 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda