FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 16 February 2016 12:18

'Biechten is goed voor je ziel'

'Biechten is goed voor je ziel' Tekst: Lisette Thooft Beeld. Willy Slingerland

“Doe jij op Facebook maar net of je leven perfect is; ik duik lekker met jouw man de koffer in”, bekent iemand op internet. Daar kun je biechten zonder zondebesef. Nee, zondig voelen we ons niet meer. De biecht is niet langer populair. Maar de vraag is of er in het waswater geen baby zat. Want hoe komen we van onze schuldgevoelens af? Kunnen we wel zonder vergeving en barmhartigheid?

“Ik heb heerlijke herinneringen aan de biecht,” zegt Marieke van Nimwegen, een zestiger, opgegroeid ten tijde van het rijke Roomse leven. “Als meisje van zes, zeven jaar biechtte ik voornamelijk dat ik weer eens lelijk had gedaan tegen mijn broertjes. Als ik de kerk uitkwam, voelde ik me licht en schoon. Ik ben het ook lang blijven doen, wel tot mijn zeventiende. Als ik mezelf vergelijk met mijn protestantse vriendinnen, denk ik dat wij katholieken in die tijd toch iets lichter door het leven gingen.”

Het Sacrament van Boete en Vergeving heet het officieel – de biechtplicht. Feitelijk is die plicht nooit afgeschaft; je moet als rooms-katholiek nog steeds minstens eenmaal per jaar, bij voorkeur tussen Palmzondag en Pinksteren, je zonden belijden bij een priester die je vervolgens een penitentie oplegt en in naam van God vergiffenis schenkt. Maar er zijn weinig mensen die dat nog serieus nemen.

Ton Hoedemaker, pastoor met emeritaat, was jarenlang biechtvader in Maastricht, in de Heilig Hartkerk. “Er kwamen daar ook mensen uit België en Duitsland die niet in hun eigen kerk wilden biechten maar liever bij een vreemde,” vertelt hij. “Iedereen ging nog biechten in de jaren vijftig, hele schoolklassen zaten op hun beurt te wachten. Het ging snel, en ik denk dat het ook daarom is weggevallen: er was geen gesprek.” Het komt nog steeds voor, vertelt hij, dat een parochiaan – of zelfs een vreemde, zoals een toerist – hem verzoekt om een biechtgesprek. Dan gaat hij rustig zitten met die persoon, niet geknield in een biechthokje maar gewoon in een lekkere stoel, en er volgt een uitgebreid gesprek. Ook heeft hij wel biechtgesprekken gevoerd in het bejaardenhuis waar hij elke maand de mis opdroeg, in een ziekenhuis met stervenden, en in een jeugdgevangenis. “Het is net als bij een arts,” zegt hij nu. “Het is pas goed als je echt in gesprek gaat, als je luistert en vragen stelt. Dan is het een rijk sacrament. Dominees benijdden ons erom. Jammer dat het niet meer werkt.”

Zonder zonde

Websites waar mensen anoniem bekentenissen kunnen plaatsen, zoals postsecret.com, worden wel ‘moderne biechtplekken’ genoemd. Maar wat bij een oppervlakkige blik direct opvalt: het concept van zonde is er niet aanwezig.Iemand schrijft bijvoorbeeld: “Doe jij op Facebook maar net of je leven perfect is; ik duik lekker met jouw man de koffer in.” We voelen ons niet zondig meer, wat we ook doen; dat is ons uit het hoofd gepraat in de jaren zeventig en tachtig. Vooral de seksuele revolutie heeft daaraan bijgedragen. Veel biechten draaiden om onkuisheid, zoals de term luidde, en die seksuele schuld hebben we met succes geloosd, maatschappijbreed. Maar de vraag is of er in het waswater niet een baby zat.

Loket levensvragen

“De kerk had een boodschap van vergeving,” zegt Julia van Rijn, predikant van de Muiderkerk en scriba van de Protestantse Kerk Amsterdam, “en dat is verdwenen. Maar hoe ga je om met schuld, zeker als je niet meteen in therapie hoeft?” Biechten is een spannend onderwerp, vindt ze. De Protestantse Kerk Amsterdam heeft een Loket Levensvragen opengesteld waar mensen laagdrempelig kunnen komen praten over alledaagse problematiek. Dit Loket heeft onder andere tijdens het Magneet Festival in Amsterdam de mogelijkheid geboden tot ‘speedbiechten’. Nee, er kwam niemand biechten. Van Rijn: “Maar er ontstonden wel gesprekken over het fenomeen biecht. En ik heb twee jaar geleden meegedaan aan The Extraordinary Nightmass, onderdeel van Festival Nuit Blanche. Daarbij werden festivalgangers gewijd tot priester voor één nacht. Een aantal van hen mocht de biecht afnemen van drie aanwezige priesters en predikanten, van wie ik er een was. Wij hebben de zonden van de kerk opgebiecht en zijn daarover in gesprek gegaan met de jongeren.”

In de protestantse traditie is de biecht al bij de Reformatie afgeschaft, maar er was wel een collectief ritueel op zondagmorgen: de schuldbelijdenis, genadeverkondiging en lezing van de Wet.

Van Rijn: “Ieder wist voor zichzelf wel wat misgegaan was gedurende de week en voordat je de Bijbel opende, moest dat uit de weg zijn. Dus dan zei de dominee de genadeverkondiging en de Tien Geboden werden nog gelezen om te laten zien hoe het wel moet. In zware orthodoxe kerken gebeurt dat misschien nog, maar verder is het gebruik verdwenen. In de jaren zeventig is het kyriegebed ervoor in de plaats gekomen, voor de nood van de wereld. Dat komt uit de rooms-katholieke traditie, het is een voor-reformatorisch element. Dat is prachtig hoor, we doen het in onze kerk altijd; het wordt uitgesproken door gemeenteleden. Maar dat gaat niet over mijn schuld.”

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda