FacebookTwitterLinkedIn
dinsdag, 02 February 2016 15:20

PKN pioniert vrolijk verder, maar dekt de lading de vlag?

PKN-pioniers 'Windkracht 3pt0' houden actie voor vluchtelingen. PKN-pioniers 'Windkracht 3pt0' houden actie voor vluchtelingen. Tekst: Matthias Kaljouw Beeld: Monica Stuurop

‘Pionieren’ is binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) het nieuwe toverwoord. Maar achter deze term gaan heel verschillende ervaringen, doelstellingen en inzichten schuil. De een zoekt via tarotkaarten aansluiting bij ‘nieuwe spirituelen’. De ander gaat het ‘uiteindelijk’ om God, Christus en de Bijbel. Een derde wil ‘een glansje geven’ aan het leven van ‘jonge krachtige mensen’ die haar achterban vormen.

Eind 2016 moeten het er 100 zijn: pioniersplekken, vernieuwende vormen van kerk-zijn die aansluiten bij onze veranderende cultuur en die vooral gericht zijn op mensen buiten de kerk. Pionieren lijkt in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) de wind mee te hebben. Verspreid door het land zijn er al 37 pioniersplekken opgezet, van 19 plekken wordt de stichting voorbereid. Alleen Noord-Brabant en Limburg staan nog blanco op de kaart.

Over de volle breedte van de PKN vindt de nieuwe aanpak intussen ingang. Het laatste nieuws is dat ook Op Goed Gerucht – beweging van ‘eigentijdse predikanten’ – zich met het pionieren heeft verbonden. De beweging zal betrokken worden bij het beleidswerk en bij de begeleiding van pioniers. Ook onderhoudt zij een ‘pioniersgeestnetwerk’ waarbinnen niet alleen pioniers, maar ook predikanten en kerkelijk werkers hun ervaringen met de nieuwe aanpak delen en zoeken naar theologische verdieping.

Gezonden vanuit een lokale kerk zoeken pioniers op steeds meer plekken naar manieren om een specifieke doelgroep te bedienen. Het is niet de bedoeling dat deze doelgroep uiteindelijk netjes terugkeert in de kerkbanken. Pioniersplekken moeten zelf nieuwe kerkelijke gemeenschappen worden. Maar hoe vernieuwend is het pionierswerk? Ondergaat daarbinnen ook de geloofsinhoud een verandering? Of blijft de verandering steken in aanpassingen van de vorm en is het oude wijn in nieuwe zakken?

Samen zoeken

Janneke Nijboer (48), Berthe van Soest (56) en Jan Verkerk (51) pionieren in verschillende contexten. Nijboer is als predikant werkzaam bij Windkracht 3pt0 in Noordwijk en bij de onlinepioniersplek Mijnkerk.nl. Van Soest werkte als pionier bij Noorderlicht in Breda, een inmiddels opgeheven pioniersplek voor ‘nieuwe spirituelen’. Zij is nu bezig om in de regio Kennemerland een pioniersplek voor dezelfde doelgroep op te zetten. Jan Verkerk is evangelist in Huizen en in die functie ook voortrekker van De Brug, een pioniersplek voor zoekers en pasgelovigen. Nijboer en Van Soest zijn daarnaast bij het netwerk van Op Goed Gerucht betrokken.

Voor alle drie is pionieren het zoeken naar verbindingen tussen geloof en de leefsituatie van de mensen die ze willen bereiken. “Als pionier leg je verbindingen tussen je context en de traditie vanwaaruit je werkt”, zegt Van Soest. Daarin maken pioniers gebruik van wat binnen een bepaalde omgeving aan verbanden voorhanden is. “Het alledaagse is een vindplaats van geloof”, stelt Nijboer. Het gaat om samen zoeken, meent Verkerk. “Een aantal jaar geleden stortte ik als het ware de boodschap over je uit, maar nu ben ik veel meer met jou samen aan het zoeken naar wat je met het geloof kan.”

Van Soest, Verkerk en Nijboer denken verschillend over de vraag in hoeverre de pioniersaanpak leidt tot verandering van de geloofsinhoud. Voor Van Soest is het vanzelfsprekend dat de traditie een verandering ondergaat. Zij streeft in haar pionierswerk niet naar de bekering van de mensen die ze weet te bereiken. “Dat past totaal niet bij nieuwe spirituelen. Zij leven in een veelheid van spirituele stromingen. Daarin zijn wij een element.” Liever spreekt ze van empowerment. “Het gaat mij erom dat mensen de kracht hervinden om op hun eigen benen te kunnen staan, dat ze zich veilig en gesteund weten. Spiritualiteit kan daarbij helpen, ook de christelijke.”

In haar werk voor de voormalige pioniersplek Noorderlicht verbond ze rituelen uit de christelijke traditie met wat ze aan rituelen en symbolen aantrof onder nieuwe spirituelen. Zo bracht ze seizoensfeesten in de kerk en verbond ze de traditie van de kruisweg met de Ierse traditie van het weeklagen (keenen). Ook gaf ze in spirituele centra tarotcursussen, waarin ze er ook christelijke elementen weefde zoals de kruiswegstaties en psalmteksten.

Maar ontstaat in haar werk een nieuwe gemeenschap? Ook hierin geeft Van Soest zichzelf de vrijheid. “Bij deze doelgroep pas het niet dat er een nieuwe kerkgemeenschap ontstaat.” Zij ziet de pioniersplek eerder als een plaats waar mensen altijd kunnen terugkomen. Daarnaast zullen bezoekers altijd iets meenemen van de ervaring die ze hebben opgedaan. “Het is mijn doel dat er geloof wordt doorgegeven. Dat blijft in de harten van mensen doorgroeien. Ik spreek bijvoorbeeld mensen die op tafel nog steeds de kaartjes met teksten van Jesaja hebben staan, die ze tijdens een lenteritueel van ons kregen.”Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda