FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
dinsdag, 19 January 2016 11:05

Jaco Van Dormael, filmer van de mogelijkheidsmens

'Mr. Nobody' 'Mr. Nobody' Tekst: Jurgen Tiekstra

Jurgen Tiekstra belicht in zijn nieuwe filmrubriek ‘Film’ hedendaagse filmregisseurs die in hun speelfilms een eigenzinnige kijk op de mens en de wereld naar voren brengen. De Belg Jaco van Dormael, bekend van Le tout nouveau testament, is dé filmregisseur van de existentiële overpeinzing. Zijn meest ambitieuze speelfilm Mr. Nobody uit 2009 is een nog altijd intrigerende ode aan de bevrijdende kracht van de menselijke verbeelding.
Brussel is een maquette waar God het met een gieter in zijn hand over laat regenen en waar hij met een goedkope aansteker de fik inzet als hem dat belieft. Met dat kinderlijke beeld begint de nieuwste speelfilm Le tout nouveau testament van de Waalse regisseur Jaco van Dormael. Zijn film rouleerde eind vorig jaar in de bioscopen. De genoemde scène is een burleske verbeelding van het sadistisch universum waarvan het inderdaad soms lijkt dat de mens erin opgesloten is geraakt.
Deze filmmaker Jaco van Dormael (58) is een vrolijke godslasteraar, die geboren werd in een Brusselse deelgemeente en grootgebracht werd met het katholiek geloof. Hoewel dat geloof hem niet beklijfde, bleef het hem toch aankleven. Onder meer in rebelse zin: in zijn debuutfilm Toto le héros uit 1991 laat hij een meisje uit wraak een Mariabeeld omduwen, zodat het op de vloer uiteenspat.
Maar Van Dormael is meer dan alleen rebel. Uit hetzelfde katholieke achterland stamt ongetwijfeld zijn hartgrondige reflectie op het menselijk bestaan, die zich manifesteert in elk van zijn vier speelfilms. Die existentiële overpeinzing wordt nooit zwaar op de hand en is zelfs nooit zonder bevrijdende lach. Bij Van Dormael leeft de mens ten langen leste toch vooral in een goddelijke komedie.

Loodzware keuzes
Le tout nouveau testament is dit jaar de Belgische inzending voor de Oscar voor beste buitenlandse speelfilm. Hij was een succes in de Belgische bioscoopzalen en werd met een ovatie ontvangen op het filmfestival van Cannes. In Nederland mag Van Dormael matig bekend zijn, in eigen land is zijn status kortom totaal anders. In 2009 tekende hij zelfs voor de allerduurste filmproductie uit de Belgische geschiedenis: het 2,5 uur durende Mr. Nobody kostte ruim dertig miljoen euro.
Toen Le tout nouveau testament begin november in de filmtheaters begon te draaien, werd Mr. Nobody door de pers weer in herinnering geroepen. Deze meer dan ambitieuze film wordt consequent een ‘flop’ genoemd, maar dan uitsluitend in economische zin – afgezet tegen de productiekosten. Want op de dag dat Van Dormael stopt met filmen, is het nog steeds veruit zijn magnum opus.
De Belgische filmer is zijn hele oeuvre lang al geobsedeerd door het soms loodzware gewicht van de keuzes die een mens in zijn of haar leven maakt. Ook in zijn laatste film speelt hij met die fascinatie, door een inventieve plotwending: de dochter van God is zo ontzet over de wellustige wreedheid van haar vader dat ze inbreekt op diens computer en de sterfdata van alle mensen lekt naar die mensen zelf. Denk je eens in dat op jouw mobiele telefoon een tekstbericht binnenkomt met daarin vermeld jouw exacte tijdstip van overlijden. Er is geen grotere bron van onmiddellijke en nietsontziende reflectie op het eigen bestaan denkbaar dan zo’n aanzegging. Elke keuze na dat moment is elektrisch geladen.
Jaren geleden maakte Jaco van Dormael al eens een korte film over een jongen op een treinstation die moet kiezen tussen meegaan met zijn moeder in de trein die al wegrijdt, of blijven bij zijn vader op het perron. Verscheurd door twijfel ziet de jongen voor zijn geestesoog de twee verschillende levens verschijnen die uit elk van die twee keuzes geboren zullen worden. Bij aanvang van het caleidoscopisch gemonteerde Mr. Nobody is het niet meteen duidelijk, maar precies dat verhaal van de fantaserende jongen op een treinstation is ook de kern van deze film.Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda