FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
donderdag, 14 January 2016 11:45

PvdA en CDA: alternatief voor Paars?

PvdA en CDA: alternatief voor Paars? Tekst: Bert Ummelen & René Cuperus

De CDA-denktank bepleit bij het 35-jarig bestaan van de partij een terugkeer naar een politiek die niet gebaseerd is op de markt maar op waarden. Een welkom geluid, menen de sociaaldemocraten Ummelen en Cuperus.

Het liberale mens- en maatschappijbeeld is zo dominant geworden dat het nagenoeg onzichtbaar is. En wat we niet zien, staat niet ter discussie. Dus hervormen we, flexibiliseren we, dynamiseren we – niet omdat daarmee zoiets als menselijk geluk of een prettige samenleving gediend zou zijn, maar omdat het nu eenmaal goed is. Onvermijdelijk bovendien. Goed en onvermijdelijk: dat zijn in het heersende politieke discours synoniemen. 

Politiek waaruit de verbeelding van het ‘goede leven’ is verdwenen, is zelf gedoemd te verdwijnen. Ze verliest haar bestaansrecht als ze alleen nog maar samenvalt met een ideologie die niet eens meer als ideologie wordt herkend, als het niet meer gaat over perspectieven, marsroutes, over echt inhoudelijke keuzes. Ervoor in de plaats komt een zielloze bestuurskunde, die zich hooguit nog vanachter katheders en in publicaties in het zondagse pak van waarden en principes laat zien. Bij het dagelijkse runnen van de BV Nederland blijft het in de kast.

Gelukkig groeit de onvrede daarover. Het CDA-pamflet Gemeene Gratie, onlangs bij gelegenheid van het 35-jarig bestaan van de partij door het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA is gepubliceerd, is een nieuw bewijs voor de revival van waardesturing in de politiek. De wat wereldvreemde titel slaat op een leerstuk uit de cultuurtheologie van Abraham Kuyper. Die verklaarde ermee hoe het kon dat er ook ‘onder de heidenen, midden in de wereld’ allerlei moois en goeds te vinden was. Dezelfde hovaardij viel op in een interview dat één van de auteurs, directeur Rien Fraanje van het Wetenschappelijk Instituut, aan het dagblad Trouw gaf. Wat was het toch fijn dat seculiere partijen als PvdA en GroenLinks bekeerd waren tot het christendemocratische gedachtegoed.  Het Van Waarde-project, waarmee de sociaaldemocraten onder aanvoering van de Wiardi Beckman Stichting hun ideologische kompas afstoften, de aanval op het economismevan GroenLinks-voorman Jesse Klaver: het zou christendemocratie après la lettre zijn.

 

Tegengeluid

De inhoud van Gemeene Gratie is te relevant om over dit soort parmantigheid te vallen. Deze publicatie probeert een belangrijk spoor te trekken uit de liberale politieke monocultuur waarin we zijn terechtgekomen. 

De behoefte aan heroriëntatie op hun waarden hangt natuurlijk samen met de geloofwaardigheidscrisis (met de daaruit voortvloeiende electorale nood) waarin de beide oude bestuurspartijen, CDA en PvdA, zijn beland. Wie gekoesterde beginselen offert op het altaar van de macht, ontneemt burgers het baken waarop ze gewoon waren te koersen. Het CDA heeft dat gedaan door de rechts-populistische PVV als semiregeerpartner te accepteren, de PvdA door na een naar links buigend verkiezingsprogramma pardoes een ‘neopaars’ tweepartijenakkoord met de VVD te sluiten. In ons coalitieland kunnen partijen zich een brede marge veroorloven tussen wat ze kiezers beloven en wat ze leveren, maar het moet niet te gek worden. De ‘verweesde samenleving’ van Pim Fortuyn is als een zee zonder bakens. Het is het element van het populisme.

Centraal in Gemeene Gratie staat het begrip ‘instrumentalisering’. Het lijkt ons in Nederland steeds meer aan een moreel kompas te ontbreken. Dat komt volgens de auteurs vooral door ‘de vergaande instrumentalisering van politiek, beleid èn samenleving’. “Economische criteria als effectiviteit en efficiency waren jarenlang de belangrijkste argumenten om voor of tegen iets te zijn. Daarbij zijn we de waarde van mensen en hun drijfveren uit het oog verloren.” Hoog tijd dus voor een tegengeluid. 
Het is jammer dat dit ‘alternatieve, christendemocratische verhaal’ hoog boven de maatschappelijke actualiteit zweeft. Het verwijlt, terwijl het toch de bedoeling is de betekenis van christendemocratische politiek voor de toekomst te schetsen, veel in het verleden. Wie bijvoorbeeld zou willen weten hoe zich de belichte ‘kernwaarden’ laten vertalen naar de ontwrichtende vreemdelingencrisis vangt bot. Terwijl die crisis niet alleen een projectiescherm biedt voor leidende waarden in de politiek, maar vooral het tekort laat zien van een politiek die het zonder doet. Waar aan draagvlak gebouwd moest worden op basis van het besef van zowel humanitaire plicht als maatschappelijke spankracht, behandelde en presenteerde het kabinet-Rutte de kwestie als een logistiek probleem.  Om vervolgens al steggelend een compromis te sluiten over de mate van versobering van de opvang. Paarse business as usual

Pieter Jan Dijkman, Rien Fraanje e.a.: Gemeene Gratie. Wat de christendemocratie voor Nederland kan betekenen (Van Gennep, 104 blz., € 7,90).

Bert Ummelen, publicist, en René Cuperus, onderzoeker, zijn verbonden aan de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de Partij van de Arbeid. Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda