FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
woensdag, 13 January 2016 11:00

Henk van Houtum: 'Vluchten is een mensenrecht'

Henk van Houtum Henk van Houtum Tekst: Jurgen Tiekstra

“Migratie is een normaal onderdeel van onze internationale samenleving. Vluchtelingen zijn dat ook.” Volgens Henk van Houtum is het buitengrenzenbeleid van de Europese Unie moreel en praktisch failliet. “Mensen sterven aan onze poorten. Een schandvlek.”
Al pratende met de Nijmeegse grens- en migratiedeskundige Henk van Houtum zindert de morele onderlaag in alles wat op tafel komt: landsgrenzen, vluchtelingstromen, visumplicht, arbeidsmigratie, buitengrensbeleid, opvang. Die woorden mogen veel gebruikt en versleten zijn, maar stuk voor stuk kunnen ze niet losgeschud worden van hun ethische dimensie.
Na afloop van het gesprek e-mailt hij een video-animatie die in een oogwenk toont wat het historisch perspectief is van de huidige migratie van vluchtelingen naar Europa. In de vorige eeuw waren er ook al tal van volksverhuizingen, elke keer als gevolg van binnenlandse conflicten die mannen, vrouwen en kinderen naar hun buurlanden dreven: vele honderdduizenden Kosovaren in 1999, nog meer Albaniërs en Joegoslaven in 1992, maar ook talloze Polen in 1982, Tsjechen in 1968, Hongaren in 1954, Spanjaarden in 1939, Russen in 1922. Dat relativeert het ‘vluchtelingenprobleem’ van nu. Toch?
Dat mag zo zijn, maar Van Houtum maakt ook bezwaar tegen deze manier van kijken op zich. Als disclaimer bij de video schrijft hij: “Ik vind het belangrijk dat we voorbij een discussie over aantallen komen. Want dan zitten we meteen in het frame van wij-versus-zij, met vaak oorlogs- en watertaal als gevolg: zoals ‘stromen’ en ‘invasie’. Dan is het al gauw veel; zoals we zien in de EU en met de protesten in dorpen en steden. Ook daar regeren de aantallendiscussies. Dat is een erg eenzijdig en naar binnengekeerd perspectief, dat nu juist de oorzaak is van het technische en moreel falende beleid, en alleen maar in een vicieuze fobische cirkel bijdraagt aan hetzelfde beleid: aan tunnelvisie. De discussie moet gaan over wat migratie betekent in een mensenleven, dat migratie een klein maar normaal onderdeel is van onze internationale samenleving, over de vraag waarom mensen migreren, hoe ze bijdragen, hoe we migranten snel kunnen laten participeren, hoe we ze huisvesten, en hoe we mondiaal armoede bestrijden en conflicten helpen oplossen.”

Hoe kan het dat Syrische vluchtelingen, die bijna allemaal asiel krijgen als ze in Nederland komen, eerst een levensgevaarlijke reis moeten maken? Waarom kunnen zij geen asiel aanvragen in hun eigen regio?
“Volgens mij is dit de crux van de hele kwestie: zij kunnen niet legaal reizen. Zij kunnen alleen ongedocumenteerd, a-legaal hier naar toe komen. Syrië heeft landen in de omgeving die een scherp immigratiebeleid voeren, waar ze dus niet zonder visum naar toe kunnen. De Arabische Golfstaten weigeren überhaupt om mee te doen aan opvang. En een direct buurland als Turkije voert een heel vreemd asiel- en integratiebeleid: je kunt er alleen asiel aanvragen als je een Europees burger bent. Zij hebben het internationale Vluchtelingenverdrag ondertekend, maar niet het bij dit verdrag behorende protocol uit 1967. Dit betekent dat Turkije het Vluchtelingenverdrag niet van toepassing acht op vluchtelingen die niet uit Europa komen.
Maar het immigratiebeleid van de Europese Unie is niet minder vreemd. Je kunt niet anders zeggen dan dat het visumbeleid van de EU discriminerend is. Anders zouden alle Syriërs met het vliegtuig kunnen komen. Maar dat kan niet, omdat zij niet aan boord mogen bij vliegtuigmaatschappijen als zij niet de juiste papieren hebben. Dus komen ze, vluchtend voor de oorlog, met de boot en lopen ze dwars door EU-grenslanden, om vervolgens voor het merendeel wel asiel te krijgen. De reden dat ze geen visum hebben, is dat de EU een lijst heeft met positieve en negatieve landen. Voor zestig van de 195 landen hoef je geen visum voor de Europese Unie aan te vragen als je er bent geboren. Dat zijn over het algemeen rijkere, hoog geïndustrialiseerde landen. In de 135 andere landen, vaak landen met overwegend moslims en armere landen, moeten mensen die er geboren zijn wel een visum aanvragen. Maar dat visum krijg je bijna niet. Dat geldt ook voor Syrië.
De EU is normaal heel scheutig met het communiceren van haar beleid, maar op dit punt ben ik al een tijd aan het vorsen wat nou de precieze criteria zijn om op de negatieve lijst te komen. Waarom is er überhaupt een negatieve lijst en een visumbeleid? Dat heeft ongelooflijk grote consequenties: Syriërs kunnen zonder visum naar 33 landen reizen, Nederlanders naar 173 landen. Dat is a lottery of birth. Nationaal is discriminatie op geboortegrond in veel landen verboden. Internationaal is het de norm. Het belangrijkste geschenk dat je van je ouders kunt krijgen, dat je vrijheid voor de rest van je leven bepaalt, is dus je paspoort. De gedachte dat mensen moreel gelijkwaardig zijn wordt bij de geboorte internationaal meteen gelogenstraft.”Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda