FacebookTwitterLinkedIn
donderdag, 12 November 2015 09:41

'Echte' antroposofen vrezen verwatering

Rudolf Steiner Rudolf Steiner Tekst: Lisette Thooft

Antroposofische ideeën zijn stilzwijgend ingeburgerd geraakt in allerlei sectoren van onze samenleving. Vrije Scholen bijvoorbeeld zijn ongekend populair. Is antroposofie sexy geworden? Wat doet dat met de leer? En waar staat deze bijna honderdjarige beweging eigenlijk voor?

Mijn kleinzoon van negen, stoere voetballer en gamer, heeft laatst een kabouter gebreid. Groene puntmuts, rood jakje. Breien, dat doen jongens op de Vrije School gewoon. Mijn kleinzoon is helemaal opgebloeid op de Vrije School, na een paar jaar gangbaar onderwijs, waarin we zijn vrolijke leergierigheid voor onze ogen zagen wegkwijnen. De hele familie is opgelucht.

Dilemma

Een gebreide kabouter – antroposofischer kan bijna niet. Toch is mijn dochter geen ‘soof’. Zoals zoveel ouders van Vrije Schoolkinderen is ze alleen maar afgegaan op het kindvriendelijke imago van deze school, de warme belangstelling voor het kind als individu, de ruime aandacht voor toneel, zang, tekenen en handarbeid. Vrije Scholen zijn tegenwoordig erg in trek; vele van de bijna honderd hebben wachtlijsten en er worden her en der nieuwe opgericht. Bijna driekwart van de ouders heeft zelf niet op zo’n antroposofische school gezeten.

“Ja, antroposofie is sexy geworden,” zegt een jonge vrouw, vroeger zelf Vrije School-leerling.

“Ja, op de fysieke laag bloeien Vrije Scholen,” zegt de vrouw van een antroposofische schoolarts, “maar op de etherische laag zijn ze op sterven na dood.”

Deze twee uitspraken vatten het dilemma van de antroposofie kernachtig samen. Door de populariteit van de antroposofische instituties dreigen de ‘levenskrachten’ van de beweging te verzwakken, is de vrees. Want er komen veel nieuwe mensen binnen, leerkrachten, managers en ouders, die zelf geen doorgewinterde antroposofen zijn. Ze stroomlijnen de boel, bezuinigen op spirituele gebruiken die voor de oude garde van levensbelang zijn, schrappen feestrituelen of maken er een trucje van; ze snappen niet waar het eigenlijk om gaat.

“Als zulke mensen op school helpen met seizoenstafels maken bijvoorbeeld,” zegt Janine Verdonk die promoveerde op het onderwerp antroposofie in Nederland, “ontbreken vaak de geestelijke denkbeelden die de antroposofie kenmerken. Veel ouders van Vrije Scholen maken maar fragmentarisch kennis met de antroposofie.”

Vier lichamen
De Antroposofische Vereniging in Nederland, afgekort AViN, telt slechts vierduizend leden. Maar minstens een half miljoen Nederlanders maken op een of andere manier gebruik van antroposofische diensten of producten, meldt Verdonk in haar proefschrift De Antroposofische Orde, Geestverwanten van Rudolf Steiner in Nederland. Ze hebben een kind op de Vrije School of in een heilpedagogisch instituut (instellingen voor antroposofische gehandicaptenzorg), consulteren een antroposofische arts, gaan naar diensten in de Christengemeenschap, zetten hun geld op de Triodosbank, gebruiken Weleda of Dr. Hauschka producten, eten het liefst biologisch-dynamische groenten met keurmerk Demeter. Ideeën uit het antroposofische gedachtengoed zijn gangbaar geworden in kringen van new age en nieuwe spiritualiteit, al is het in een ander jargon.

‘Etherisch’ bijvoorbeeld is een typisch antroposofische term, afkomstig uit het zogenoemde vierledige mensbeeld. Elk mens heeft volgens deze visie een fysiek lichaam en daarnaast nog drie andere lichamen, lees organisatiesystemen, die op geestelijke of fijnstoffelijke manier aanwezig heten te zijn: een etherisch lichaam waarin de levenskrachten zich manifesteren, een ziele- of astraal lichaam dat gevoelens en emoties bevat, en een ‘ik’. Dat laatste vormt de kern van de mens. Het wordt in staat geacht, bij een bevoorrechte enkeling spontaan en bij anderen door veel oefening, te ‘schouwen’ in de geestelijke wereld. De grondlegger van de beweging Rudolf Steiner (1861-1925) zei zelf dat hij al zijn filosofische en kosmologische inzichten ontleende aan zulk schouwen. Dit ‘ik’ vertoeft volgens zijn leer na de dood een tijdlang in de geestelijke wereld, om terug te keren op aarde in een nieuw lichaam en met een nieuwe levensopdracht. Het kiest vooraf de omstandigheden waaronder deze opdracht maximaal succes heeft; het kiest dus ook zijn eigen ouders.Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda