FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 09 November 2015 12:04

Thomas Quartier: 'Van rituelen word je een beter mens'

Thomas Quartier: 'Van rituelen word je een beter mens' Tekst: Frieda Pruim Beeld: Vincent van Gaalen

Elk mens is volgens Thomas Quartier ten diepste een ‘homo ritualis’: hij wil door rituelen de grenzen van zijn bestaan overstijgen, of hij nu gelovig is of niet. Dat ontdekte hij door onderzoek, maar ook in zijn privéleven. Zijn verlangen naar dagelijkse rituelen bracht hem in het klooster. “Iedereen moet zijn eigen klooster creëren.”

“Wat moet zo’n mateloos, uitbundig type als jij in het klooster”, krijgt Thomas Quartier (43) nogal eens te horen. “Júist voor mij is de abdij een goede plek om in balans te komen”, legt hij dan uit. “De dagelijkse rituelen daar zorgen ervoor dat ik spiritueel wakker blijf in mijn hyperactieve bestaan.”

Vijf jaar geleden werd de docent rituele en liturgische studies aan de Radboud Universiteit Nijmegen ‘seculier oblaat’ in de benedictijnse Sint Willibrordsabdij (ook wel ‘abdij Slangenburg’ genoemd) in Doetinchem. “Dat houdt in dat je als lekenlid van de orde de wijsheid van het klooster in de wereld probeert uit te dragen”, verduidelijkt hij. “Ik had behoefte aan een traditie om mijn leven ritueel vorm te geven. De benedictijnse traditie met haar nadruk op rituelen vond ik inspirerend.”
Het verlangen om in te treden groeide, dus begin dit jaar werd hij lid van de monnikengemeenschap en ging hij in de abdij wonen. “Daarbij hoort dat je bepaalde dingen niet meer doet, om zo ruimte te maken voor het hogere. In het klooster leef je volgens de waarden van kuisheid, bezitloosheid en gehoorzaamheid. Kuisheid houdt in dat je geen exclusieve relatie met iemand hebt, ook niet in lichamelijke zin, anders kun je geen gemeenschapsleven leiden. Bezitloosheid betekent dat je in gemeenschap van goederen leeft; gehoorzaamheid dat je niet altijd je eigen willetje kunt volgen, je moet voegen in het grotere geheel. Voor mij als bourgondisch type is het goed dat ik van bepaalde dingen af moet zien, niet elke spontane neiging kan volgen. Ook voor mensen die niet in een klooster wonen, kan dat een inspiratiebron zijn.”

Hij werkt nog steeds op de universiteit van Nijmegen en sinds kort ook in Leuven. “Buitenshuis werken is uitzonderlijk bij de benedictijnen, maar ik krijg die mogelijkheid omdat mijn kloosterleven en mijn werk in elkaars verlengde liggen. Daarvoor ben ik onze gemeenschap dankbaar. Je zou me een postmoderne monnik kunnen noemen. Eenvoudig is het trouwens niet om steeds over te schakelen in een andere versnelling op de universiteit.”

Voor zijn werk vindt hij het van grote waarde dat hij nu zelf een ritueel leven leidt. “Ik miste diepgang in mijn onderzoek. Door het levensexperiment dat ik ben aangegaan, begrijp ik nu van binnenuit wat rituelen voor mensen kunnen betekenen. Dat maakt mijn colleges, boeken en lezingen volgens mij geloofwaardiger. De wetenschap bracht mij dus in het klooster; het klooster is nu het kader van waaruit ik die wetenschap bedrijf. Dat is een existentiële wending in mijn leven. Het heeft mijn vak veel spannender gemaakt. Maar ik ben blij dat ik vóór mijn kloosterleven het wetenschappelijke handwerk heb geleerd. Daardoor kan ik mijn bevindingen goed onderbouwen.”

Zoeken

De mens is volgens Quartier van nature een ritueel wezen, een homo ritualis. Hij heeft behoefte aan structuur en verlangt naar zelftranscendentie: het overschrijden van de grenzen van zijn eigen bestaan. “Het zoeken daarnaar verbindt mensen met elkaar, niet per se een geloof in God, want dat hebben velen niet meer. Rituelen hoeven dus niet traditioneel religieus te zijn.”

Waar rituelen naar verwijzen, hoeft wat hem betreft dan ook niet benoemd te worden. “Er zijn bijvoorbeeld veel meer mensen die door een kaarsje te branden contact maken met een geliefde overledene dan mensen die zeggen dat ze in de hemel, laat staan in God, geloven. In het ritueel gaat het om wat je dóet, niet op de eerste plaats om wat je gelooft. In onze abdij buigen bezoekers bij het zingen van ‘Eer aan de vader, de Zoon in de Heilige Geest’, terwijl ik er mijn hand niet voor in het vuur durf te steken dat ze dat allemaal onderschrijven.”

Zou hij er geen moeite mee hebben als dat niet zo zou zijn? “Helemáál niet. Nee joh, ik heb zelf ook mijn vragen en twijfels. Zoeken en ontvankelijkheid staan voor mij centraal. Als abdijbezoekers zeggen: ‘Ik weet niet of ik geloof, kan ik dan wel meedoen aan de dienst?’, zeg ik: ‘Als je maar op zoek bent’. Door te handelen kan geloof ontstaan. Kijk maar naar je eigen kindertijd: wat op religieus gebied indruk heeft gemaakt, is bijna altijd wat je gedáán hebt, niet wat er in de catechismus stond.”Login om meer te lezen

Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda