FacebookTwitterLinkedIn
donderdag, 01 October 2015 11:58

'Het gaat om mededogen'

Tekst: Jurgen Tiekstra. Beeld: Partij voor de Dieren Tekst: Jurgen Tiekstra. Beeld: Partij voor de Dieren

Opkomen voor de belangen van dieren is opkomen voor de belangen van mensen, vindt Niko Koffeman. 'De man achter Marianne Thieme' over de Partij voor de Dieren en zijn inspiratie als zevendedagsadventist. "Het gaat om mededogen."

Op het moment van spreken, op een woensdagavond aan het eind van augustus, is het nieuwe politieke seizoen nog niet begonnen. Toch heeft Niko Koffeman (57) het druk. Sinds 2007 is hij Eerste Kamerlid, namens de Partij voor de Dieren. Ook is hij adviseur van de tweekoppige fractie in de Tweede Kamer, met wie hij net een 'introductieweek' heeft afgerond. Bovendien is hij marketingdirecteur van De Vegetarische Slager, het bedrijf van de man van Tweede Kamerlid Marianne Thieme. "We gaan een nieuwe fabriek bouwen in Breda", vertelt Koffeman, die al zijn leven lang vegetariër is. "We zijn in vijf jaar gegroeid van één winkel in Den Haag naar 2600 verkooppunten in veertien landen. Dat vergt een hoop aandacht en tijd."

Hij vertelt over de begindagen van de partij, die werd opgericht door de dierenactivisten Lieke Keller en Marianne Thieme. Beiden kende hij van zijn toenmalige reclameadviesbureau. In die tijd werkte hij niet alleen in opdracht van de SP en bedrijven als Robeco en KLM, maar ook voor organisaties als Bont voor Dieren en Kritisch Faunabeheer. In 2006 kwam de Partij voor de Dieren, een aan zijn brein ontsproten concept, met twee zetels in de Tweede Kamer. Het campagnebudget van 350.000 euro was volledig gefinancierd door de zakenman Nicolaas Pierson, die de naamgever werd van het wetenschappelijke bureau van de partij.

"Toen we twee zetels haalden, was er een Amerikaanse professor die ons een brief stuurde waarin hij schreef: 'Ik maak een studie van politieke bewegingen door de geschiedenis heen en er is nog nooit een partij in de politieke geschiedenis geweest die niet de mens centraal stelt. Jullie zijn eerste politieke partij voor non-humans'."

Is dat de kern van Partij voor de Dieren: gericht op non-humans?
"Nee, de kern is dat mensen niet het vertrekpunt van denken vormen, omdat mensen zich in de praktijk manifesteren als een zeer schadelijke diersoort. Jan Wolkers, die ook bij de partij zat, zei tegen mij: 'Ik zou in God kunnen geloven als er geen mensen waren. Maar als ik zie hoe mensen hun eigen leefomgeving verwoesten en wat ze elkaar en dieren aandoen, dan kan ik niet geloven dat er een God is die de mens gemaakt heeft.' Nou ja, ik kon begrijpen dat iemand die gedachte heeft. In die zin is een partij die niet de mens als uitgangspunt neemt, niet een partij die niet voor de mensen is. Want we doen het ook in het belang van de mensen. Mensen denken in eerste aanleg: u bent een single issue-partij. Maar in feite zijn alle andere partijen single issue-partijen, omdat ze de westerse mens en zijn geld centraal stellen. Wij kijken met een holistische visie naar het geheel en nemen de zwaksten als vertrekpunt."

Waarom is de inzet voor het welzijn van dieren ook een inzet voor mensen?
"Als je buiten jezelf durft te kijken en de solidariteit niet beperkt tot je eigen soort, dan betekent dat niet dat je de belangen van dieren belangrijker maakt dan die van de mens. Maar je zegt: op het moment dat je goed voor dieren bent, doe je wat dieren instinctmatig al doen. Een dier zal nooit meer eten dan goed voor hem is, een dier zal nooit zijn leefgebied welbewust verwoesten, een dier zal nooit meer voorraad aanleggen dan hij nodig heeft voor de komende winter, een dier zal nooit zijn biotoop uitputten zodat zijn kinderen geen eten meer hebben. Als je zegt: we beginnen bij het beschermen van de zwaksten, de dieren, tegen het recht van de sterkste, is dat heel erg in het belang van mensen. Want het exploiteren van dieren zoals wij dat doen, leidt tot uitstoot van veel broeikasgassen en dus tot klimaatverandering. Het leidt tot het verstoren van minerale kringlopen: we halen voedsel uit voormalig regenwoud in Brazilië en voeren het hier aan de dieren. Je krijgt ook te maken met zoönosen (infectieziekten die van dieren op mensen worden overgedragen, JT); van vogelgriep zou je geen last hebben als je geen stallen hebt van één miljoen kippen."

"Toen wij de partij oprichten zeiden veel mensen: hoe kun je een partij voor dieren oprichten als kinderen in Afrika sterven van de honger? Wij zeiden: het is grappig dat u daarover begint, want dat is exact hetzelfde probleem. Kinderen sterven van de honger omdat de helft van de wereld graanvoorraad wordt opgeslokt door onze veehouderij. Omdat negentig procent van de nuttige calorieën omgezet wordt in de lichaamswarmte van die dieren en in poep, en tien procent min of meer nuttig blijft in de vorm van vlees en melk. Ik bedoel ook het feit dat wij de enige soort zijn die de moedermelk van een andere soort zich toeëigent en zegt: dan moeten we de zuigelingen van die soort maar doodmaken. Dat is zulk harteloos gedrag dat je kunt zeggen dat opkomen voor de dieren ook het opkomen betekent voor de moraliteit. We vervangen het egocentrische denken door ecocentrisch denken."

Een aantal jaren geleden beschreef u de criteria voor uw stemgedrag in de Kamer: mededogen, duurzaamheid, persoonlijke vrijheid en persoonlijke verantwoordelijkheid. Daar komt het woord dier niet in voor. Zijn die criteria nog steeds relevant?
"Jazeker. Toen wij gekozen waren in de Kamer, kregen we te maken met verschillende sentimenten. Boosheid is het eerste wat je bij mensen treft. Mensen die in de oorlog met de Duitsers hebben geheuld, hebben hun land verraden. Maar wat wij doen gaat nog een stap verder in de ogen van veel mensen: dit is soortverraad. Veel mensen dachten dat wij dieren belangrijker vonden dan mensen. Wat niet zo is. Ze dachten: dat wordt nog lachen op het moment dat ze straks moeten stemmen over studiefinanciering en treinkaartjes. Wij realiseerden ons dat we elkaar in eerste aanleg hadden leren kennen op het thema dieren, maar dat dat niet automatisch betekende dat we het over alle andere onderwerpen eens zouden zijn. Op de Partij voor de Dieren kwamen mensen af als Paul Cliteur, die de VVD gevaarlijk links vindt, en een Jan Wolkers, die uit de CPN afkomstig was. Toen zeiden wij: waarom komen wij op voor dieren? Dat komt voort uit mededogen. Dat betekent ook dat wij alle andere thema's bekijken vanuit mededogen. Het opkomen voor de leefomgeving van dieren en mensen betekende ook dat wij een partij van duurzaamheid zijn. Verder vinden wij de persoonlijke vrijheid van mensen enorm belangrijk. Dat was de reden dat veel liberalen zich aangetrokken voelden tot de partij. Zij zeiden: je moet de vrijheid van dieren niet aantasten, maar ook mensen moeten maximale vrijheid hebben, totdat ze de vrijheid van andere levende wezens schaden. Maar ook persoonlijke verantwoordelijkheid vinden we erg belangrijk. We willen niet als een soort kerkgenootschap mensen iets opleggen."

Dat jullie ruimhartig tegenover vluchtelingen staan, komt voor uit dat mededogen?
"Mededogen, zeker. Maar ook vanuit duurzaamheid. Van het conflict in Syrië denken veel mensen dat het een religieus conflict is. Dat is helemaal niet waar. In Syrië, waar eigenlijk de vruchtbaarste landbouwgronden ter wereld waren, heeft Assad senior de landbouwgronden en met name de watervoorraden uitgeput. Daardoor zijn mensen uit dat ooit vruchtbare gedeelte naar de steden getrokken, waar ze geen werk konden vinden. Zo zijn er bidonvilles rond de steden ontstaan. Door de bittere armoede waarin ze terecht gekomen zijn, stonden ze erg open voor radicalisering. Mensen zijn op drift geraakt door oorzaken die buiten hun eigen schuld liggen. Eén daarvan is ook de klimaatverandering, die wij met z'n allen aan het veroorzaken zijn."

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda