FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 31 August 2015 09:32

Burn-out, de nieuwe volksziekte

Tekst: Elleke Bal Beeld: ANP Foto Tekst: Elleke Bal Beeld: ANP Foto

Nog niet eerder zaten zoveel jonge mensen opgebrand thuis. De 'ver-teveel-ing' in onze samenleving breekt velen op. Of zorgt een gebrek aan verbinding met een groter zinsverband voor massale uitputting? Predikant Sytze Ypma is er stellig over: "Bidden is goed tegen burn-out."

Diagnose: burn-out

Op sommige dagen zat Nienke Thurlings 's ochtends een uur lang gedesoriënteerd achter haar bureau. Ze hield zich stevig vast aan het randje van de tafel terwijl het in haar hoofd duizelde. Starend naar het to-do lijstje van die dag kwam er niets uit haar handen. En dat terwijl er zoveel te doen was, als 24-jarige stuurde ze al een team van veertien mensen aan binnen een internationale lobbyorganisatie.

Daarna volgden de slapeloze nachten vol angstdromen, aanhoudende griep, en uiteindelijk paniekaanvallen. En toen ze helemaal op was, vertrok ze met een A4-tje vol symptomen naar de huisarts. De diagnose: burn-out.

Maanden van herstel volgden. Ze vertelt erover, thuis op de bank in Nieuwegein, via Skype. Ze is vrolijk, vertelt voluit, maar formuleert secuur. Het leek alsof ze het perfecte leven had, zegt ze. "Ik had een interessante baan, leuke relatie, veel vrienden en lieve ouders. Maar toch was er leegte, die maakte dat ik ja zei tegen dingen waar ik liever nee op zei en steeds meer werk en verplichtingen accepteerde. Ik had het gevoel dat ik steeds iets moest doen om goed genoeg te zijn."

"Toen ik op de bodem van de put zat wist ik dat ik op zoek moest naar het licht." Gesprekken met een psycholoog, maar ook yoga, meditatie en veel rust zorgden ervoor dat ze zich realiseerde dat ze "heel veel moest loslaten, om weer op te kunnen bouwen."

Volksziekte

Uit onderzoek van de landelijke arbodienst ArboNed blijkt dat steeds meer jonge mensen thuiszitten door stress en burn-out. In 2014 waren stressklachten de belangrijkste oorzaak voor absentie op het werk. Dit psychisch verzuim komt steeds vaker op jonge leeftijd voor. Honderdduizend jonge werknemers tot 35 jaar moesten het afgelopen jaar langdurig stoppen met werken vanwege stress-gerelateerde klachten. Dat aantal was nog nooit zo hoog. "Een nieuwe volksziekte," werd het genoemd in het NOS-journaal, op de dag dat het onderzoek van ArboNed naar buiten kwam. Hoe kan het dat zoveel jonge mensen al opgebrand thuis zitten?

De Duitse benedictijner monnik Anselm Grün begeleidt veel mensen met een burn-out. Hij vertelt in zijn boek Stress en burn-out voorkomen dat de meesten van hen denken dat ze te hard hebben gewerkt. Hij zegt dan tegen hen dat hij ze niet bewondert omdat ze hard hebben gewerkt, en dat hij ook geen medelijden met ze heeft, omdat ze hard hebben moeten werken. "Helaas", is zijn boodschap, "ik geloof niet dat u door uw werk in een burn-out terecht kwam."

Volgens Grün putten mensen met een burn-out vaak uit troebele bronnen. Die bronnen zijn bijvoorbeeld perfectionisme, je leven door anderen laten bepalen, innerlijke druk om te presteren. Hij omschrijft de ervaring van overspannen zijn als een verstarring, een blokkade in de natuurlijke stroom van energie. Hij haalt de Chinese wijsheidsleraar Lao Tse aan, die veel schreef over "de oerbron van het leven die moeiteloos uit zichzelf opwelt". Volgens Lao Tse is het de taak van de mens om deze oerbron in jezelf te laten stromen.

Te veel

Eerst moet er iets opgehelderd worden. Is het wel waar, raken we in Nederland massaal opgebrand? Trudy Dehue, hoogleraar Theorie en Geschiedenis van de Psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft er een nuchtere kijk op. In haar geruchtmakende boek De Depressie Epidemie (2008) analyseerde ze al eens hoe in een gelukkig en rijk land als Nederland zoveel depressie kan voorkomen. Ze legde bloot hoe het ideaal van de maakbare samenleving werd ingeruild voor dat van het maakbare individu. "Mensen zijn de oorzaak van allerlei soorten falen en verdriet automatisch in zichzelf gaan zoeken. Het zijn geen politieke of maatschappelijke vraagstukken meer, het defect ligt in jezelf", schrijft ze in een interview via e-mail.

Is er in Nederland sprake van een burn-out-epidemie? Dehue laat zich niet verleiden tot een uitspraak. "Wat een epidemie moet heten, hangt af van je definitie daarvan." Maar ze vindt het opvallend dat het woord 'burn-out' momenteel sterk in opkomst is. "Meer dan 'depressie' verwijst dat woord naar omstandigheden voor ervaren ongeluk", zegt ze. De groeiende populariteit van dit woord drukt misschien een groeiend besef uit van de 'verteveeling' in onze samenleving, zoals de socioloog Joop Goudsblom het in een boektitel noemt. We nemen teveel hooi op onze vork, we willen teveel en moeten teveel."

Opgebrand zijn komt volgens Dehue vaker voor omdat we onze problemen nu in termen daarvan bezien. Maar, voegt ze toe, "het moet gezegd dat we inderdaad ontzettend veel meer prikkels hebben. Mensen die werken, werken vaak te hard. En degenen die niet hard werken moeten evengoed eindeloze berichtenstromen verstouwen en ook zij stellen zichzelf allerlei perfectie-eisen. Wordt het zomer dan moeten we als voortvluchtige hazen allemaal de snelweg op en vliegtuigen in om elders te geraken. En als we terugkomen is er opnieuw te weinig tijd om ons zelf, onze kinderen en ons huis te perfectioneren."

Ze noemt het boek Schaarste van de econoom en socioloog Eldar Shafir en Sendhil Mullainathan, die tekort aan tijd gelijk stellen aan tekort aan geld. Van beide raak je uitgeput omdat je constant moet woekeren met je tekort. Dehue: "Dat we nu ons leed benoemen als 'burn-out' betekent misschien dat we dat beginnen te beseffen".

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda