FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 17 August 2015 09:59

Een dolende schrijver

Tekst: Nico Keuning. Beeld: Klaas Koppe & ANP Foto Tekst: Nico Keuning. Beeld: Klaas Koppe & ANP Foto

In de onlangs verschenen brieven stapt Frans Kellendonk (1951-1990) van achter zijn literaire werk springlevend tevoorschijn. In honderden even prachtige als onthullende brieven vertelt hij over zijn homoseksualiteit, zijn studie in Engeland, zijn werk in Amerika, zijn leven in Amsterdam. Alle grote levensthema's komen aan bod: literatuur, liefde, eenzaamheid, seks, ziekte en dood. Een meeslepende biografie in briefvorm.

Frans Kellendonk groeide op als zoon van een aannemer in een katholiek gezin in Nijmegen. Als twaalfjarige schrijft hij zijn eenmansfamilieblad De huiskrant vol, waarin ook een rubriek 'Kerkelijk nieuws' is opgenomen. Als scholier aan het Sint-Dominicuscollege maakt hij via de paters dominicanen kennis met de klassieke schrijvers en denkers. Op advies van een psychiater verblijft hij twee jaar in het internaat van genoemd college 'om wat meer onder de mensen te komen'. Dat is typerend voor de onaanraakbare, hoogintelligente Kellendonk, die al vanaf zijn twaalfde tekent en schrijft en onder de naam 'Kelly' verhalen publiceert in uiteenlopende periodieken. Geen seminarist, maar een bezeten, gedreven schrijver. Een eenling vanaf den beginne, die er niettemin naar verlangt ergens bij te horen. Bij het gezin, de kerk, een gemeenschap. Bij iemand. Maar uit zijn brieven blijkt dat hij voortdurend weg is. Alleen ("Niets maakt me zo eenzaam als futiliteit"). Ook al weet hij zijn weg in de homoscene, waar hij als een mooie prins omringd wordt door jongens, uitstekend te vinden.

Scheppende verbeelding

Maar waar hij ook is, in de wereld van kunst en literatuur voelt hij zich echt thuis. Zijn leven en de werkelijkheid zullen zich uiteindelijk vermengen in zijn verhalen, romans en essays, waarin hij niet alleen autobiografische ervaringen verwerkt, maar ook zijn veelzijdige wetenschappelijke kennis van de klassieken, de Engelse en de Nederlandse literatuur.

Voortdurend is hij op zoek naar de zin en de betekenis van het leven. Vanuit zijn katholieke achtergrond schrijft hij vanuit een levensovertuiging. In die zin is hij een moralist, een ethicus. Maar een die tevens schrijver is en wil 'entertainer' door ons zijn verbeelding van de werkelijkheid te laten zien. In Naschrift: Grote Woorden, de toegift van zijn drie befaamde Albert Verwey-lezingen die hij in november 1987 hield over de Altaergeheimenissen van Vondel, schrijft hij: "Nee, ik geloof niet in God, Hemel, Heilig, wanneer geloven wordt opgevat in de vulgaire zin van: voor waar aannemen zonder bewijs. Ja, ik geloof wel in God, Hemel, Heilig, wanneer geloven wordt opgevat als een werkzaamheid van de scheppende verbeelding."

Leergierige bezetenheid

In De brieven laat Kellendonk de werkelijkheid zien waaruit hij putte als belangrijke bron van zijn schrijverschap. Aanvankelijk gaat hij als scholier met een vriend op vakantie. "Hallo allemaal," luidt de joviale aanhef van de eerste brief van 9 juli 1968 aan zijn familie. Hij schrijft vanuit Linas, op twintig kilometer van Parijs. Natuurlijk gaat hij ook naar Parijs, waar hij het Louvre bezoekt en door de beroemde buurten dwaalt. "Met mijn Frans kan ik me wel redden." Een jaar later is hij alleen in Wales, reist door naar Cambridge en Londen. Weer een jaar later schrijft hij vanuit Spanje en in 1972 schrijft hij zijn geliefde Jan Duyx vanuit Dubrovnik in Joegoslavië. Als student Engelse taal- en letterkunde doet hij aan het Shakespeare Institute van de universiteit van Birmingham een jaar lang onderzoek naar de zeventiende-eeuwse uitgevers John en Richard Marriot. Vriend noch familie houdt hem af van zijn leergierige bezetenheid.

Behalve als een gedreven, hard werkende student ontpopt Kellendonk zich in zijn brieven als iemand die in de omgang met jongens makkelijk over de sociale barrières van het dagelijks leven heen stapt. Hij schrijft er niet alleen openhartig over aan zijn 'Lief Molletje' Duyx, maar ook aan Jacques Dohmen, dan nog redacteur van Bruna: "Succes genoeg voor mij, ook hier, maar ik zie weinig begeerlijks – er zijn zeer veel lelijke jongens en zij die misschien wel mooi zijn hebben zich zo toegetakeld dat ik er bang van word. Smaak is essentieel in dit leven. Wat je hier ook veel hebt, meer dan waar dan ook, zijn travestieten en transseksuelen. In horden komen ze naar de avonden van Gay Lib., de Miss Troostigs, de Miss Baksels en Miss Kleunen."

Kellendonk

Beeld: Klaas Koppe

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda