FacebookTwitterLinkedIn
  • VOLZIN 2019: NUMMER 1

    VOLZIN 2019: NUMMER 1

      Volzin organiseerde in samenwerking met Tilburg University een schrijfwedstrijd. Thema was: ‘Kunst
    02 januari 2019 - Lees meer
maandag, 29 June 2015 10:31

Het wonder is daar voor wie het wil zien

Het wonder is daar voor wie het wil zien Tekst: Sjoerd van Hoorn Beeld: ANP Foto

Hent de Vries houdt in zijn 'Kleine filosofie van het wonder' een warm pleidooi voor wat ons wonderbaarlijk voorkomt. Hoe het bestaan van wonderen te verklaren? Niet door de hand van God of onverklaarbare wetten van de natuur, zegt De Vries. Het wonder veronderstelt volgens hem een bepaalde manier van kijken: oog hebben voor het onverwachte en onvoorziene. Een overtuigende redenering?

Wonderen zijn ongetwijfeld niet van deze tijd, maar misschien is dat omdat ze van alle tijden zijn. In elk geval zijn vermeende wonderen onveranderlijk aanleiding voor verzengend scepticisme - niet alleen van atheïsten, agnosten, cabaretiers en cartoonisten maar ook van gelovigen: de kerk zelf is gewoonlijk de eerste om schijnbaar huilende heiligenbeelden te categoriseren als scheikundig verschijnsel en niet als religieuze openbaring. Dat neemt niet weg dat het wonder een wezenlijk deel vormt van het christendom. Maar wat wil dat eigenlijk zeggen, een wonder? In welke zin kunnen we van wonderen spreken?

Verdichtsels
Over de herkomst van het woord 'wonder' zijn er alleen vage speculaties volgens het (beknopte) Etymologisch woordenboek van Jan de Vries. Over het evenwaardige woord 'mirakel' is meer te vinden. Volgens de latinisten Ernout en Meillet (Dictionnaire étymologique de la langue latine) komt het woord 'mirakel' van het Latijnse bijvoeglijk naamwoord of bijwoord 'mirus', dat verbazend of vreemd betekent.
Wat voor een soort dingen of gebeurtenissen zijn er verbazend? Allereerst zijn er wonderen als bovennatuurlijke verschijnselen: de bloemenregen bij de onthoofding van de heilige Dorothea of de wonderen van de bijen waar historicus Burcht Pranger verslag van doet in zijn boek uit 2013 God 1000-1300. In dit boek over de literaire aspecten van het christendom in de hoge middeleeuwen vertelt Pranger een verhaal over bijenvolken die een hostie, die hun eigenaar uit de kerk had gestolen en als amulet op de korf had willen leggen, maar op de grond liet vallen, eerbiedig oprapen. In een ander bijenwonder brengen de insecten een op de korf gelegde hostie binnen in de korf en bouwen er van was een kapelletje voor. Zulke verhalen dienden een pedagogisch doel: zelfs nederige beestjes toonden achting voor de hostie, het lichaam van Christus, en daar konden veel mensen voorbeeld aan nemen. Schilderachtig als zulke verhalen zijn, komen ze zacht gezegd niet heel geloofwaardig over. Verhalen over pelgrims die in Lourdes plotseling genezen zijn roepen bij mij ook vooral gedachten op aan het placebo-effect.
Verhalen over wonderen zijn vrijwel zonder uitzondering verdichtsels, cocktails van verzinsels en halfbegrepen feiten die flink zijn aangedikt. Wat dat betreft verschillen ze alleen door hun religieuze raamwerk van zogeheten urban legends, zoals het verhaal dat er een door het toilet gespoelde krokodil in het riool van Parijs zou leven. 

Login om meer te lezen
Log in om reacties te plaatsen

Doorzoek de website

 

 

Agenda